Lev Tolstoy'un eserleri arasında, "Savaş ve Barış"ın yeri farklıdır. Türkçe'de, daha Atatürk hayattayken, "Harp ve Sulh" adı ile yayınlanmıştı, Lev Tolstoy'un "Savaş ve Barış" romanı, Hasan Âli Ediz'in çevirisi ile. Hasan Âli Ediz, Nâzım Hikmet Ran gibi iyi Rusça biliyor, Rus Edebiyatı'nın bir sürü eserini Türkçe'ye çeviriyor idi.
Lev Tolstoy, "Savaş ve Barış"ta, 19. Yüzyıl'ın Rusya "societe"si ile Batı devletlerinin "militer imperialism"inin ilişkilerini, çatışmalarını, etkileşimlerini tartışır. "Savaş ve Barış", 2000 sayfa kadar hacimli bir roman'dır. Lev Tolstoy, roman'ın "tarihyazımı" bölümlerini de ustaca yazmıştır. Lev Tolstoy'un 2000 sayfa kadar hacimli "Savaş ve Barış"ında binlerce karakter, binlerce "durum", binlerce "diyalog", binlerce konu yer almış, Rusya Halkı, Rus Çarlığı yıllarında olduğu gibi, Sovyet Dönemi'nde, "Savaş ve Barış"ın öğrencileri olmuştur.
Lev Tolstoy, Rus tarım feodâllerinden biriydi, ama, şehirleşmiş kapitalistleri, yoksul köylüleri, yozlaşmış bürokrâtları, "ihtilâl" peşindeki soylu prensleri, Batılılaşmayı seçmiş Asyalı okumuşları, "Savaş ve Barış"ta iyice tartışır, Rusça, Almanca, Fransızca, İngilizce gibi dillerin yardımı ile, 19. Yüzyıl'daki insanlaşma sürecini romanlaştırır.
Lev Tolstoy'un bir tezi de, Hazretî İsâ'nın "diriliş" tezidir. Hazretî İsâ, "bir gün mutlaka" dirilir, dünya'yı, İncil'in ilkelerine göre yapılandırır. tüm halklar, Hazretî İsâ'ya muhtaçtırlar. Hristiyân Ermişi Lev Tolstoy, zenginliğin bir günâh olduğunu bilir, ama, çok zengin olduğunun da farkında bir toprak sahibi'dir. "günahkâr" olduğunu düşünmez Lev Tolstoy, ama, sosyal durum'un günahları beslediğini öne sürer, sosyal gerçeği eleştirir. "Sovyet eşitlikçiliği"nin tarihsel temellerinde, Lev Tolstoy'un eserleri de vardır. Lev Tolstoy, "eşitlikçi" olmasına rağmen, siyasî azınlıkların yapacağı devrim ya da ihtilâl girişimlerinin yetmezliğini, amaca uymazlığını, veyâ kusurlarını da anlatır. Vladimir Lenin'in yazdığı gibi, Lev Tolstoy, "Rus Devrimi'nin Babası"dır, Rus Devrimcileri'ni tedâvi eden bir "Doktor", bir "Râhip", bir "Şâir"dir, Lev Tolstoy.
SİNAN ÖNER
