Sinan Öner's Road

Doktor Kemal Derviş'in "Kriz" Karşılaştırması

2012-01-28T08:32:00.001-04:00

Doktor Kemal Derviş, İsviçre'nin Davos kentinde her yıl yapılan Dünya Ekonomik Forumu'nda basına bazı düşüncelerini aktarmış. gazetelerde yayınlanan izlenimlerini okudum Derviş'in. Derviş, Birleşmiş Milletler ve Dünya Bankası'nda çeşitli görevler yapmış bir ekonomist. bir süre de, Ecevit Hükümeti sırasında Ekonomi Bakanı olarak çalışmıştı. Doktor Kemal Derviş, IMF ile "stand by" anlaşmaları yapmış, Dünya Bankası ile de kredi anlaşmaları yapmıştı, Türkiye'ye yeni bir ekonomi programı önermiş ve Meclis'e kabûl ettirmişti.
Doktor Kemal Derviş, hâlâ Amerika'da, CHP Milletvekili olarak dört yıl Meclis'te çalıştıktan sonra Amerika'ya döndü, Amerika Birleşik Devletleri'nde ekonomi alanındaki çalışmalarını sürdürdü. Davos'taki toplantılara Doktor Kemal Derviş'in de katılması olumlu bir katılım. Türkiye ekonomisi ile ilgili bir çok bilgiye sahip bir ekonomist olduğu için, Doktor Kemal Derviş'in bir çok devletten ekonomistlerin arasında yer alması faydalı bir katılım.
Doktor Kemal Derviş, Avrupa'daki "para krizi" ve genelde "ekonomik kriz" ya da "ekonomik sorunlar" hakkında izlenimlerini duyurmuş gazetelerde. Derviş, Avrupa'daki "kriz"in Türkiye'yi de etkilediğini ve etkileyeceğini söylüyor. Türkiye ekonomisi ile dünya ekonomisi ve "spesifik" olarak da Avrupa ekonomisi arasında tarihsel ve yaygın bağımlılıklar veya etkileşimler olduğunu Doktor Kemal Derviş'in de kabûl etmesi önemli bir kavrayış. Türkiye ekonomisi ile başka devletlerin ekonomileri arasında farklar olması ile birbirleri ile ilişkilerinin olmadığı yanılgısı farklı şeylerdir. Türkiye, daha Cumhuriyet ilân edilirken, dünya ekonomisi içinde yer almış bir ekonomi idi. meselâ, Sovyet ekonomisi ile Türkiye ekonomisi birbirlerini sürekli etkilemişlerdir, birbirlerine bağımlı ekonomilerdi. Türkiye ekonomisi ile Avrupa ekonomisi de, birbirine bağımlı ekonomiler olarak geliştiler. İkinci Dünya Savaşı, tüm dünyada bir "savaş ekonomisi" getirdi, Türkiye de savaşa katılmadığı hâlde, "savaş ekonomisi" uygulamıştı. daha sonra da, 1945'den 2000'e, Türkiye ekonomisi ile dünya ekonomisinin farklı koşulları veya devlet ekonomileri birbirlerini etkilediler. Türkiye, Avrupa Ekonomik Topluluğu, sonra Avrupa Topluluğu ve sonunda Avrupa Birliği deneyimlerinde yer aldı.
Doktor Kemal Derviş'in Avrupa ekonomisi ile Türkiye ekonomisi arasındaki bağımlılıkları işâret etmesi, herhâlde ekonomistleri olduğu kadar siyaset, hukuk, eğitim ve başka alanlardaki yöneticilerimizi de ilgilendirir.
SİNAN ÖNER

Hava Ulaşımı ve Hava Taşımacılığı

2012-01-27T21:04:00.001-04:00

Türkiye'de, hava ulaşımı ve hava taşımacılığı ile ilgili konular son yıllarda daha çok gündemde, havaalanları ve uçakların sayısı çoğaldıkça, havaalanlarının altyapı koşullarında yenilikler yapıldıkça, hava ulaşımından ve hava taşımacılığından daha çok haberdar oluyoruz.
sivil havacılık da, askerî havacılık da, Türkiye'nin güncel konularıdır.
ama, dünyadaki havacılık koşulları ile karşılaştırınca Türkiye'de havacılık hâlâ "azgelişmiş" bir havacılıktır. meselâ, Amerikan Merkezî Haberalma Teşkilâtı'nın (CIA) verdiği bilgilere göre, Amerika Birleşik Devletleri'nde 15 Bin kadar havaalanı vardır. Türkiye'de ise, dünya standartlarına uygun havaalanı sayısı 99 kadardır -bunların arasında askerî havaalanları ve küçük uçaklar için yapılmış küçük havaalanları vardır. Türkiye, ABD'nin beşte biri kadar yüzölçümüne sahip olduğu hâlde, havaalanı sayısının hâlâ bu kadar az olmasını açıklamak olanaksızdır. herhâlde, bundaki ilk etkenlerden biri, meselâ on yıldır, Türkiye'ye, millete küfredenlerin, havacılığa küfredenlerin, havacılık tarihi ile ilgili çalışan tarihçilere küfredenlerin hükümet etmesidir, bunlar elbette yeni havaalanları yapmak yerine, ilk pilotlarımıza hakaret ediyorlar, Sabiha Gökçen gibi ilk pilotlarımızın manevî şahsiyetlerine saldırmayı seçiyorlar, yazık ki!
gene de, Türk Hava Yolları, başka özel havacılık şirketleri, çabalarını sürdürüyorlar. Türk Hava Yolları Şirketi, geçmiş yıllarda özelleştirilirken kârlı bir şirketti, özellikle de dış hat hava ulaşımında Türk Hava Yolları'nın bir ağırlığı vardır. ama, iç hat hava ulaşımı yeterli değildir, 81 ilimizdeki havaalanı sayısı yeterli değildir, havacılık yatırımları da başka devletlerle karşılaştırıldığında komik denecek niceliktedir.
uçak üretimi yapamayan bir ülkedir Türkiye. uçak mühendisleri, pilotlar, teknisyenler yetiştirmekte bazı çabaları vardır, yeni kuşakların havacılığa daha ilgili ve eğilimli olduğunu fark ediyoruz.
Türkiye'de, kargo uçaklar da yeterli değildir, yük taşımacılığı ya da mal taşımacılığı alanında uçakların kullanılması yeterli değildir, kargo uçak taşımacılığı başka devletlerde çok yaygın bir taşımacılık alanıdır.
askerî havacılık da, bazı adımlar atılmasına rağmen, on yıldır yaşadığımız siyasî sefâlet ve ayıplar nedeniyle sorunlar yaşıyor, havacı subaylarımız, havacı generallerimiz hapishanelerde eziyet görüyorlar, Türkiye'nin Hava Kuvvetleri, siyasî yöneticilerin cehâleti ve kasıtlı saldırıları ile yıpranmıştır. gene de, Türk Hava Kuvvetleri'nin havacılık alanındaki çabalarını yadsımak olanaksızdır. Hava Harp Akademileri de, eğitimlerini sürdürüyorlar. Türk Hava Kuvvetleri, Türkiye'nin savunma ve ulaşım gücünün merkezî önemdeki değerleridir.
Ulaştırma Bakanlığı da, siyasî kusurların dışında, mesaisini daha çok demiryolları ve karayollarına yöneltmiş gibidir, Türkiye Cumhuriyeti Devlet Demiryolları, Karayolları Genel Müdürlüğü gibi eski kurumlar, çalışmalarını sürdürüyorlar. ama, Ulaştırma Bakanlığı'nın daha güçlü ve daha ciddî bir yönetici sınıfa ihtiyaç duyduğu da kabûl edilmektedir.
Havacılık alanı ile ilgili bilgi faâliyetleri de sürüyor, akademik yayınlar, dergiler, havacılığın çeşitli konuları ile ilgili kitaplar yayınlanıyor. havacılık, dünyanın yeni icât ettiği ama kısa sürede büyük atılımlar yaptığı bir ulaşım ve taşıma teknolojisi alanıdır. Atatürk'ün deyişi ile "istikbâl göklerdedir", Atatürk'ün deyişi, tüm dünyada gerçekleşmiş bir öngörüdür, tüm dünyanın uyguladığı bir ilkedir. Türkiye'de ise, bu yönde yapacak çok iş vardır, atılacak çok adım vardır.
SİNAN ÖNER

Rauf Denktaş'ın Ölümü

2012-01-26T19:52:00.000-04:00

Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti Kurucu Cumhurbaşkanı Rauf Denktaş, geçen günlerde vefat etti, Denktaş, uzun bir süredir hastaydı. Denktaş'ın ölümü, tüm dünyada yankılandı. dünya devletleri, Denktaş'ın ölümü ile ilgili mesajlar yayınladılar. Rauf Denktaş'ın ne kadar büyük bir devlet adamı olduğu, Kıbrıs Halkı'nın gerçek bir temsilcisi olduğu, Denktaş'a yapılan cenâze törenleri ile kanıtlandı. binlerce, onbinlerce Kıbrıslı, Türkiyeli ve başka milletlerden halk, Denktaş'ın cenâze törenlerinde yer aldılar. Kuzey Kıbrıs'ta ve Türkiye'de, Denktaş'ın ölümü nedeniyle yas ilân edildi.
Rauf Denktaş, 1974'de, Ecevit'in yönettiği Kıbrıs Barış Harekâtı sonrasında kurulan Kıbrıs Türk Federe Devleti Kurucu Cumhurbaşkanı olarak, 1983'de Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti'ni ilân edinceye kadar dünya politikasında Kıbrıs Türk Halkı'nı temsil etti, Birleşmiş Milletler'de, Kıbrıs Rum Devleti yöneticileri ile diplomasi yaptı, dünya gündeminde önemli bir yer edindi.
Rauf Denktaş, "Kıbrıs Barışı"nın kurucu liderlerindendi.
Birleşmiş Milletler Genel Sekreterleri, Kurt Waldheim, Perez De Cuellar, Butros Gali, Kofi Annan ve son olarak da Ban Kee Moon ile mesai yapmıştı Denktaş. Rauf Denktaş, bir Hukukçu idi, Londra'da hukuk eğitimi almıştı, sonra Kıbrıs'ta bir süre Başsavcılık görevi de yürütmüş, daha sonra siyaset yapmak zorunda kalmıştı.
Rauf Denktaş'ın oğlu Serdar Denktaş da bir süre Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti Dışişleri Bakanı olarak siyasette yer almıştı.
Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti Kurucu Cumhurbaşkanı Rauf Denktaş görevini önce Mehmet Ali Talât'a, sonra da Derviş Eroğlu'na devretti. "Kıbrıs Barışı"nın korunması için Birleşmiş Milletler'de Genel Sekreter Ban Kee Moon ile mesai ödevini Derviş Eroğlu yapıyor bugün.
Derviş Eroğlu, Denktaş'ın vefatının ardından New York'a gitti, New York'da Ban Kee Moon ve Rum Lider Hristofyas ile bir araya geldi, Denktaş'ın anısına saygılarını kanıtladılar.
Rauf Denktaş'ın ölümü ile ben de otuz beş yıldır yakından izlediğim komşu devletin liderini, konuşmalarını, yazılarını, konferanslarını, törenlerde yaptığı konuşmalarını ve BM'deki resmî toplantıları ile ilgili haberlerini izlediğim Rauf Denktaş'ı yitirmiş oldum. Rauf Denktaş ile tanışmadık ama, meselâ Cumhuriyetçi Türk Partisi Lideri Merhûm Özker Özgür ile tanışmıştık, Denktaş'ın yakın arkadaşlarından biriydi Özker Özgür.
Rauf Denktaş'ın ailesine, dostlarına, Kıbrıslı arkadaşlarına, Türkiye'deki arkadaşlarına başsağlığı dilerim; Denktaş'ın danışmanlığını yıllarca yürütmüş Profesör Mümtaz Soysal bana da konferanslar vermiş bir Profesör'dür, Profesör Mümtaz Soysal'a, yakın dostu Süleyman Demirel'e, yakın dostu Deniz Baykal'a, yine yakın dostu olarak saydığım Devlet Bahçeli'ye de başsağlığı dilerim. Denktaş'ı cenâze törenlerinde yalnız bırakmayanlar arasında, CHP Lideri Baykal, MHP Lideri Bahçeli, DSP Lideri Masum Türker de vardı. Türkiye'nin çok sevdiği bir insandı Rauf Denktaş.
SİNAN ÖNER

Sabih Kanadoğlu'nun Mersin'deki Konferansı

2012-01-24T18:48:00.000-04:00

Yargıtay Onursal Başsavcısı Sabih Kanadoğlu, Mersin Ticaret ve Sanayi Odası'nda, Atatürkçü Düşünce Derneği'nin konuğu olarak, "Uğur Mumcu'dan Bugüne Türkiye" konulu bir konferans verdi. Sabih Kanadoğlu'nun konferansını ben de izledim, 24 Ocak 1993'ün yıldönümünde, Mersin Opera ve Balesi solistleri Levent Yetkin, Onur Polat ve Gülden Berber de, konferans öncesi, Ahad Askar'ın yönetiminde halk türküleri söylediler.
Yargıtay Onursal Başsavcısı Sabih Kanadoğlu, konferansında, Uğur Mumcu'nun hukukçu ve gazeteci özelliklerini anlattı, daha sonra da, Türkiye'nin yaşadığı hukuk konularını, Anayasa tartışmalarını, tarihsel bağlamı ile izleyicilerine anlattı. Sabih Kanadoğlu, Türkiye'deki anayasa deneyimlerini ele aldığı konferansında, farklı dönemlerde hazırlanmış anayasaları karşılaştırdı, bugünkü anayasa tartışmaları ile ilgili izlenimlerini açıkladı.
Sabih Kanadoğlu'nun konferansını hazırlayan Atatürkçü Düşünce Derneği Mersin Şubesi Başkanı Fikret Babuş da, konferans öncesi bir konuşma yaptı, Uğur Mumcu'yu andı, Sabih Kanadoğlu'na teşekkür etti.
Fikret Babuş, Uğur Mumcu ile 12 Mart 1971 Muhtırası sonrasında aynı davada yargılandıklarını söyledi.
Yargıtay Onursal Başsavcısı Sabih Kanadoğlu da, savcılık ve başsavcılık yaptığı dönemlerden örnekler getirdi konuşmasında, 1961 Anayasası'nın hazırlandığı koşulları izleyicilerine hatırlattı, hukuk, siyaset ve kültür alanlarının birbirleri ile ilişkilerini, etkileşimlerini anlattı.
Yargıtay Onursal Başsavcısı Sabih Kanadoğlu'nun "Uğur Mumcu'dan Bugüne Türkiye" konulu konferansına yurttaşlar ilgi gösterdiler, konferans salonunda ayakta bile yer kalmamıştı.
ben de, hukukçu bir ailenin evlâdı olarak, hem de bir hukuk tarihçisi olarak izledim Sabih Kanadoğlu'nun konferansını.
SİNAN ÖNER

Uğur Mumcu'yu 2012'de Anmak

2012-01-23T16:28:00.000-04:00

"Cumhuriyet" Gazetesi Yazarı, Hukukçu Uğur Mumcu'yu vefatının 19. Yılı'nda törenlerle anıyoruz. Uğur Mumcu Araştırmacı Gazetecilik Vakfı, Uğur Mumcu'yu anma törenleri hazırlıyor her yıl, bir hafta süreyle, Uğur Mumcu tüm yurtta ve başka ülkelerde anılıyor. Uğur Mumcu'nun kitapları yeniden yayınlanıyor, Uğur Mumcu yaşıyormuş gibi okurları, dostları, arkadaşları, öğrencileri, salonlarda, alanlarda biraraya geliyorlar.
Uğur Mumcu, 1941'de doğmuştu, Hakkı Şinasi Bey ile Nadire Hanım'ın oğulları idi. Kırşehir'de geçen ilk yıllardan sonra Ankara'ya taşınmıştı Uğur Mumcu ve ailesi. Uğur Mumcu, Ankara Hukuk Fakültesi'nde hukuk eğitimi aldı, daha sonra Ankara Hukuk Fakültesi'nde Profesör Tahsin Bekir Balta'nın asistanı oldu. 1962'de yazdığı "Türk Sosyalizmi" makalesi, Uğur Mumcu'nun yayınlanmış ilk yazısı idi.
"Cumhuriyet" Gazetesi, Nadir Nadi'nin yönetimindeydi, İlhan Selçuk, Oktay Akbal, Melih Cevdet Anday, Fikret Otyam gibi yazarlar, "Cumhuriyet"te yazıyorlardı. Uğur Mumcu'yu da "Cumhuriyet"e dâvet etmişlerdi yıllar sonra. "Gözlem" başlığı ile köşe yazıları yazmaya başladı Uğur Mumcu, aynı zamanda "Cumhuriyet"in Ankara Bürosu'nda muhabirlik ve yöneticilik yapmaya başladı.
"Cumhuriyet" Gazetesi, 12 Mart 1971 Muhtırası sonrasında bir bunalım yaşamıştı, bu sırada Uğur Mumcu askerlik ödevini yaptı, "Sakıncalı Piyade" eseri, bu yıllarda geçen bir eserdir. 1973'de, Ecevit Hükümeti kurulduktan itibâren, Uğur Mumcu da, "Cumhuriyet" Gazetesindeki "Gözlem" köşesinden okurlarına seslendi, vefat ettiği 24 Ocak 1993 tarihine kadar. kısa bir süre "Milliyet" Gazetesi'nde de "Gözlem" köşesinde yazmıştı Uğur Mumcu.
Uğur Mumcu, "Cumhuriyet"te, hemen her gün yazmaktaydı. ayrıca, muhabirlik de yapıyordu Uğur Mumcu, yolsuzluklar, davalar, siyasî konular, dış politika konuları, şiddet gibi konularda haberler de hazırlıyor, "Cumhuriyet"te yayınlıyordu.
Uğur Mumcu, hukukçu özelliği ile ele aldığı konuları ayrıntılarına kadar çözümlüyor, olay ve karakter çözümlemeleri yapıyordu, Uğur Mumcu, gazetecilikte yenilikler yapmış, gazetecilik bilimi ve sanatına yeni icâtlar ve yeni özellikler getirmişti. Uğur Mumcu, günlük tepkileri de yazılarında sindiriyor, günlük tepkilerden siyasî makaleler üretiyordu.
Uğur Mumcu'nun "Gözlem" köşesi, Türkiye tarihinin ve dünyadaki olayların bir anlatımı, bir raporu, yazarın bilincindeki tepkimelerin bir karışımı idi sanki.
Uğur Mumcu'nun "Cumhuriyet" Gazetesi'ndeki "Gözlem"i ile yaşamak, 1973'lerden 1993'e, Türkiye'de yaşayan aydınların, üniversitelilerin, profesörlerin, milletvekillerinin, subayların bir alışkanlığı olmuştur, bir huyu, bir yeteneği, bir özelliği, bir çabası olmuştur. Uğur Mumcu'nun yazılarını okumadan güne başlayamayan binlerce, onbinlerce insan vardı, hatta cenaze törenlerinde gördük ki, yüzbinlerce, milyonlarca insan Uğur Mumcu'yu okurlarmış.
Uğur Mumcu, "Cumhuriyet" Gazetesi'nde, Nadir Nadi, İlhan Selçuk, daha sonraları da, Ergun Balcı, Abdülkadir Yücelman, Hıncal Uluç, Ali Sirmen, Neclâ Seyhun, Atilla Dorsay, Selmi Andak, Hikmet Çetinkaya gibi yazarlarla, Türkiye'nin siyasetine, sporuna, sanatına, diplomasi faâliyetlerine yön vermiş, liderlik yapmış bir gazeteciydi.
"Cumhuriyet" Gazetesi, Mustafa Kemal Paşa'nın önerisi ile Yunus Nadi tarafından kurulmuş bir gazete idi. bugün hâlâ yayınlanıyor "Cumhuriyet" Gazetesi, ama, Nadir Nadi de, İlhan Selçuk da, Uğur Mumcu da, başka bir çok deneyimli "Cumhuriyet" yazarı da yoklar, kitaplarıyla yaşıyorlar gazetede.
Uğur Mumcu, "Cumhuriyet" Gazetesi ile sanki birmiş gibi yaşamıştı, ama, bir açıdan, Uğur Mumcu "bağımsız" bir insandı, "bağımsız" bir yazardı, zaten kitaplarını uzun yıllar "Tekin Yayınevi" yayınlamıştı. Uğur Mumcu, bir açıdan "Cumhuriyet" Gazetesi ile birmiş gibi yazılar yazarken, bir açıdan da, gazetenin ötesine geçen bir sosyal liderlik çabası vardı. meselâ, 1986'larda, "Sosyalist Parti Tartışmaları"na katılırken, Uğur Mumcu, tıpkı eski TİP Lideri Mehmet Ali Aybar ya da Hukukçu Halit Çelenk gibi, "bağımsız" bir sosyalist lider olarak yazmıştı, konferanslara katılmıştı. Uğur Mumcu, siyasî partilerle ilgili yazmaktan hoşlanırdı, siyasî habercilikte ustalaşmıştı, ama, siyasî bir partinin yöneticisi gibi yazmamıştı hiç, hâlbuki siyasî partilerin yönetimlerini en çok etkileyen yazarlardan biri Uğur Mumcu idi. Uğur Mumcu, Türk Ceza Yasası'nın 141., 142. ve 163. Maddeleri'nin değiştirilmesi için en çok çaba harcamış gazetecilerden biriydi, bir Hukukçu olarak da bu konuyu öncelikli olarak ele alıyordu. bu yönde atılmış adımları ilk destekleyen Uğur Mumcu olmuştur, meselâ, 1987'de Doktor Nihat Sargın ve Haydar Kutlu'nun Türkiye Birleşik Komünist Partisi'ni kurmak amacı ile Türkiye'ye geldiklerinde basında en büyük desteği Uğur Mumcu ve "Cumhuriyet" Gazetesi Ankara Bürosu vermişti, "Cumhuriyet" Gazetesi "TBKP Davası"nı sürekli izlediği gibi, Doktor Nihat Sargın ile Haydar Kutlu'nun "Savunmalar"ını sürekli yayınlamıştı. Uğur Mumcu da, "Cumhuriyet"teki "Gözlem" köşesinde "TBKP Davası" ile ve Türk Ceza Yasası'nın 141., 142. ve 163. Maddeleri ile ilgili sürekli yazılar yazmıştı. sonunda, Başbakan Turgut Özal'ın da onaylaması ile, Meclis'te, Türk Ceza Yasası'nın 141., 142. ve 163. Maddeleri kaldırılmış, Cumhurbaşkanı Kenan Evren de bunu onaylamıştı.
Uğur Mumcu, yolsuzluklar ile ilgili muhabirlik yaparken de, "bağımsız" bir gazetecilik çizgisi izlemişti. şiddetten arınmış bir Türkiye için de en çok çaba harcamış yazarlardan biriydi Uğur Mumcu. "Terörsüz Özgürlük", "Çıkmaz Sokak", "Bir Pulsuz Dilekçe" ve başka kitaplarında, şiddetten arınmış bir Türkiye'nin nasıl kurulacağını tartışmıştı.
Uğur Mumcu'nun 24 Ocak 1993'de bir suikast ile ölmesi, Uğur Mumcu'nun eserlerinin de öldüğü anlamına gelmiyor! Uğur Mumcu, yayınlanmış onlarca kitabı ile yaşıyor, gazetecilik alanında yaptıklarının ne kadar anlamlı, doğru ve yararlı olduğu da çoktan kanıtlandı. Uğur Mumcu'nun neden öldürüldüğü sorusu, hâlâ sorulan bir soru, Uğur Mumcu Araştırmacı Gazetecilik Vakfı, bu konuda kitaplar yayınlamıştı, suikast ile ilgili bilgileri bir araya getirmişti. Uğur Mumcu'ya yapılan saldırıya Türkiye'nin verdiği tepkiyi de hatırlamalıyız. Türkiye'nin tüm bölgelerinde, kentlerinde, kasabalarında, Uğur Mumcu'ya yapılan saldırıya yanıt olarak yürüyüşler, mitingler, toplantılar yapılmış, cenaze töreni de Ankara'da yüzbinlerce insanın katıldığı bir tören olmuş idi. Uğur Mumcu'nun suikast ile ölmesi, Türkiye'yi siyasî bir bunalıma sürüklemişti, DYP-SHP Hükümeti istifânın eşiğine kadar gelmiş, suikastten kısa bir süre sonra Cumhurbaşkanı Turgut Özal da ölmüş, aynı yıl Temmuz Ayı'nda Sivas'ta Aziz Nesin ve arkadaşlarına saldırılmış, 37 yurttaş -aralarında şairler, yazarlar, tiyatrocular, müzisyenler de vardı- vefat etmişti. bu sürede, Profesör Erdal İnönü siyaseti bırakmış, Süleyman Demirel Cumhurbaşkanı olmuş, ülkede erken seçimler ardı ardına yapılmış, siyasî bunalımlarla güvenlik sorunları aynı anda Türkiye'yi yıpratmıştı. Uğur Mumcu'nun suikast ile ölmesinden fayda umanlar, bir ölçüde amaçlarına ulaştıklarını sanırken -ülke istikrarsızlaşmıştı-, kısa bir süre sonra Ecevit'in yeniden siyaset sahnesine geldiğini görmüşler, Ecevit'in Başbakanlığı'nda "koâlisyon" hükümetleri kurulunca, başka suikast arayışlarına girmişler, "Cumhuriyet" Gazetesi Yazarı, Profesör Ahmet Taner Kışlalı'ya saldırmışlar, Kışlalı'yı şehit etmişlerdi. Ecevit, ülkeyi şiddetten ve yolsuzluklardan arındırma yönünde hükümet olmuş, uzun bir süre de Başbakanlık yapmıştı.
Uğur Mumcu, bir açıdan 1993'de vefat etmiş bir insandı, ama, başka bir açıdan "hiç ölmedi", yaşadı, hâlâ da yaşıyor. Uğur Mumcu'nun eşi Güldal Mumcu da, Cumhuriyet Halk Partisi'nden, 2007'de İzmir Milletvekili seçildi, 2011 Seçimleri'nde yine CHP İzmir Milletvekili seçildi. Uğur Mumcu, eşi Güldal Mumcu'nun şahsında yaşıyor, Meclis'i yönetiyor, Cumhuriyet Halk Partisi'nde yaşıyor. Uğur Mumcu, "Cumhuriyet" Gazetesi'nde de yaşıyor, "Gözlem" köşesinin yerinde köşe yazıları yazan Mustafa Balbay'ın şahsında yaşıyor, asistanlık yaptığı Ankara Hukuk Fakültesi'nde yaşıyor.
Uğur Mumcu ile çeşitli konferanslarında, toplantılarında rastlaşmış ya da bir araya gelmiş biri olduğum için, Uğur Mumcu'nun yazdıklarının çoğunu yayınlandığı tarihlerde okumuş bir Tarihçi olduğum için, bende de yaşıyor Uğur Mumcu, şiirlerimde yaşıyor, romanlarımda yaşıyor, makalelerimde yaşıyor, hatta belki ben değilim de Uğur Mumcu'dur bende yaşayan. ben belki lise yıllarımda yazılar yazdığım Cağaloğlu'nda bir yerde ya da üniversite yıllarımda yazılar yazdığım Yalova'da, ya da belki Boğaziçi Üniversitesi'nin bahçesinde bir yerde, buharlaşmışımdır, Uğur Mumcu doğmuştur belki bende, benmişim gibi bende yaşamıştır, tarih araştırmaları yapmıştır, tarih kurumlarında çalışmıştır, sinemacılarla, şairlerle, politikacılarla düşüp kalkmıştır, sonra Meclis'te eşi Güldal Mumcu'yu ve CHP'li arkadaşlarını ziyâret etmiştir, sonra belki Uğur Mumcu Araştırmacı Gazetecilik Vakfı'na uğramıştır, ben gibi, bendeki yaşayışında, Kırgızistan İsyanı ve Bakiyev Darbesi ardından Kırgızistan'a gitmiştir benmişim gibi, Gürcistan'daki Darbe ardından Tiflis'e gitmiştir benmişim gibi, Uğur Mumcu bende de yaşıyor, benmişim gibi yaşadıklarımı hatırladığımda fark ediyorum ki.
Uğur Mumcu, Türkçe'yi çok seven bir yazardı, Türkçe okumaktan ve yazmaktan da çok hoşlanıyordu. bu açıdan da, benzeriz birbirimize, Türkçe ile bir sorunu olmayan bir yazardır Uğur Mumcu, Türk Dil Kurumu'ndan bahsetmeyi çok severdi belki bu yüzden.
Uğur Mumcu'nun tarihçilik mesleğine de sempatisi olduğunu okurları bilirler, Türk Tarih Kurumu'ndan bahsetmekten de hoşlanırdı Uğur Mumcu. Uğur Mumcu'nun çok arkadaşı vardı, arkadaşları arasında tarihçilerin özel bir yeri vardır.
Uğur Mumcu, 52 yıl yaşadığı dünyada, sanki yüzyıllarca yaşamış gibiydi, Uğur Mumcu, "insanlığın tarihi"ni 52 yılda yeniden yaşamış gibiydi; Uğur Mumcu hakkında 24 Ocak 2012'de bir çok kentte bir çok yurttaş düşüncelerini, hatıralarını anlatacaklar, Uğur Mumcu hakkında konuşmanın "insanlığın tarihi" hakkında konuşmak gibi "sonsuzca" çoğalan bir konuşma olacağını anlayacaklar. Uğur Mumcu, Mustafa Kemal Atatürk'ten bugüne, Türkiye Halkı'nın yetiştirdiği en önemli liderlerden biridir, 20. Yüzyıl'da, İkinci Dünya Savaşı ardından yetişen kuşağın en önemli temsilcisidir. Uğur Mumcu'nun 1962'de yayınladığı ilk yazısı "Türk Sosyalizmi"nden 1993'e kadar yayınladığı yazıları, Uğur Mumcu'nun dünyada da benzeri az bir yazar olduğunu kanıtlar, dünyayı değiştirmiş liderlerden biridir Uğur Mumcu.
SİNAN ÖNER

Nâzım Hikmet Ran, 110 Yaşında

2012-01-15T07:53:00.001-04:00

Şair, Yazar, Romancı, Gazeteci, Çevirmen, Oyun Yazarı, Senarist, Ressam, Siyasetçi Nâzım Hikmet Ran, 110 Yaşında. 1902'de Selânik'te doğan Nâzım Hikmet, 1963'de Moskova'da vefat etmişti. 2012 Yılı, Nâzım Hikmet'in 110. Doğum Yıldönümü.
Nâzım Hikmet Ran, Hikmet Bey ile Celile Hanım'ın evlâdı idi. Nâzım Hikmet'in Dayısı, Atatürk'ün sınıf arkadaşı ve Türkiye Cumhuriyeti'nin kurucularından Ali Fuat Cebesoy idi. Nâzım Hikmet'in Büyükbabası İsmail Fazıl Paşa da, Atatürk'ün harp okulunda öğretmeni ve aile dostu idi. Nâzım Hikmet'in bir kuzeni Şair Oktay Rıfat idi. Nâzım Hikmet'in gençlik arkadaşları arasında, Vâlâ Nurettin, Şevket Süreyya, Necip Fazıl, Yakup Kadri, Muhsin Ertuğrul, Münir Nurettin Selçuk, Zekeriya Sertel vardı.
Nâzım Hikmet Ran, Osmanlı Bahriye Mektebi'nde okumuştu, ama, Birinci Dünya Savaşı sırasında okulu bırakmak zorunda kalmıştı, daha sonra İstanbul'da şiir yazmaya başladı, Mevlevî ve Bektaşî Tekkeleri'nde dersler aldı, âyinlerde yer aldı, 1917 Sovyet İhtilâli'nden etkilendi, 1919'da başlayan Kurtuluş Savaşı'na katılmak için Ankara'ya doğru harekete geçti, arkadaşı Vâlâ Nurettin ile Kastamonu'da, İnebolu'da kaldı, ama sonra Kafkasya üzerinden Moskova'ya gitmeyi seçtiler, Ankara'da kurulmuş Meclis Hükümeti ile de sürekli haberleşiyordu Nâzım Hikmet, Dayısı Ali Fuat Paşa da Garp Cephesi Komutanlığı yapmıştı.
Nâzım Hikmet Ran, Sovyet Rusya'da beş yıl kadar yaşamıştı, 1920 ile 1925 arasında, Sovyetler Birliği'nin kurucu Başkanı Vladimir Lenin'in vefatının ardından Türkiye'ye gelmeye karar vermişti, eşi Lena ile Kafkasya üzerinde Türkiye'ye geçmek için yaptıkları yolculuk sırasında Lena hastalandı, vefat etti, Nâzım Hikmet Ran, yalnız başına Batum'a, oradan da Hopa'ya geldi. 1925'den 1938'de Atatürk'ün vefatına kadar İstanbul'da yaşamıştı Nâzım Hikmet Ran, bu yıllarda kitapları yayınlandı, "millî şair" olarak kabûl edildi, şiirleri, oyunları, romanları, destanları, makaleleri yayınlandı.
Nâzım Hikmet Ran, 1938'de, "Harp Okulu Davası" ve "Donanma Davası" gibi "siyasî davalar"da yargılandı, Atatürk'ün vefatının ve İkinci Dünya Savaşı'nın hemen öncesindeki dünya koşullarının da etkisi ile, 1938 ile 1950 arasında 12 Yıl hapishanede kaldı. Nâzım Hikmet Ran, 1950'de Demokrat Parti Hükümeti tarafından özel bir yasa ile serbest bırakıldı, kısa bir süre sonra da Türkiye'den önce Romanya'ya, sonra da Sovyetler Birliği'ne gitti, Moskova'da yerleşti, 1963'de vefatına kadar Moskova'da yaşadı. Nâzım Hikmet Ran, 1950 ile 1963 arasında, dünyanın farklı ülkelerine geziler yaptı, uluslararası konferanslarda yer aldı, kitaplarını farklı dillerde yayınladı.
Nâzım Hikmet Ran, Lena, Nüzhet Hanım, Piraye Hanım, Münevver Hanım, Doktor Galina ve Vera Tulyakova ile evlendi, Dayı Kızı Münevver Hanım'dan oğlu Mehmet doğdu, Piraye Hanım'ın oğlu Memet Fuat da Nâzım Hikmet'in üvey oğlu idi.
Nâzım Hikmet Ran, 1919'da Lenin'in kurduğu Komintern'e bağlı idi, 1919 ile 1943 arasında. daha sonra da, dünyadaki sosyalist, sosyal demokrat, liberal, demokrat akımlarla ve hükümetlerle ilişkilerini sürdürdü, Dünya Barış Konseyi'nce Dünya Barış Ödülü'ne lâyık görüldü, Pablo Neruda, Louis Aragon ve Nicolas Guillen ile. Nâzım Hikmet Ran, "Memleketimden İnsan Manzaraları", "Şeyh Bedrettin Destanı", "Benerci Kendini Niçin Öldürdü?", "Ferhat ile Şirin", "Kafatası", "Yolcu", "Ocak", "Yaşamak Güzel Şey Be Kardeşim", "Kan Konuşmaz", "Yeşil Elmalar", "Lale Devri", "Saman Sarısı", "Piraye'ye Mektuplar", "Kemal Tahir'e Mektuplar" gibi eserler yarattı. Türkçe'de, Nâzım Hikmet Ran'ın bütün eserleri, farklı yayınevlerince, çeşitli tarihlerde yayınlanmıştı. Nâzım Hikmet Ran'ı anlatan biyografik eserler de, farklı dillerde yayınlandı, Kemal Sülker'in, Rady Fish'in, Aydın Aydemir'in, Aziz Nesin'in, Memet Fuat'ın, Ekber Babayev'in Nâzım Hikmet Ran'ı anlatan biyografileri yayınlandı.
Nâzım Hikmet Ran, Paris, Budapeşte, Bükreş, Varna, Sofya, Varşova, Prag, Bratislava, Berlin, Leipzig, Taşkent, Leningrad, Gorki, Bakû, Kahire, Havana, Tanganika, Batum gibi kentlere geziler yaptı, gezip kaldığı kentlerde şiirler yazdı.
Nâzım Hikmet Ran, Küba Devrimi'nin hemen ardından Küba'yı, Başkan Fidel Castro'yu ziyâret etmişti, Nâzım Hikmet Ran'ın vefat etmeden önceki son uzun yolculuğu Küba'ya yaptığı yolculuk idi.
Nâzım Hikmet Ran, şiir, tiyatro, sinema, öykü, masal, roman, gazetecilik, destan, resim gibi farklı sanat türlerinde eserler yaratmış bir insandı. Nâzım Hikmet Ran'ın Türkçe'de ve Türk Şiiri'nde yaptığı yenilikler, günümüze kadar etkileyici olmuştur.
Nâzım Hikmet Ran'ın öğrencileri arasında, Orhan Kemal, Kemal Tahir, Yaşar Kemal Göğceli, Aziz Nesin, Sabahattin Âli, Orhan Veli Kanık, Semiha Berksoy, Ahmed Arif, Enver Gökçe, Arif Damar, Yevgeni Yevtushenko, Abidin Dino, Oktay Fırat, Melih Cevdet Anday gibi usta yazarlar, şairler, ressamlar, oyuncular vardır.
Nâzım Hikmet Ran, 110 Yaşında, Türkiye de, Rusya da, Nâzım Hikmet Ran'ın 110. Yaş'ını kutluyor.
SİNAN ÖNER

Adana'da 5. Çukurova Kitap Fuarı

2012-01-13T07:05:00.000-04:00

Adana'da, 5. Çukurova Kitap Fuarı açıldı, çeşitli yayınevleri fuarda standlar açtılar, yayınladıkları kitapları sergiliyorlar.
5. Çukurova Kitap Fuarı'nda konferanslar, toplantılar var, bir çok şair ve yazar, 5. Çukurova Kitap Fuarı'nın konuğu. konuk şair ve yazarlar arasında, Nazlı Eray, Ataol Behramoğlu, Sönmez Targan, Aydın Ilgaz, Mehmet Güler, Seyyit Nezir, Aydın Şimşek, Turhan Günay, Askeri Öner, Behçet Çelik, Faruk Duman gibi öykücü, romancı ve şairler var. 5. Çukurova Kitap Fuarı'nda, Can, Çınar, Broy, Evrensel, SODEV, Final Dershanesi, Sınav Dershanesi, Yapı ve Kredi, Bilgi Yayınevi, Nesin Yayınevi, Tarih Vakfı gibi yayınevlerinin standlarında kitaplar sergileniyor.
5. Çukurova Kitap Fuarı'nda Profesör Server Tanilli'yi anma toplantısı da, yapılacak toplantılardan biri.
Adana ve çevre illerden 5. Çukurova Kitap Fuarı'na ilgi çok, ilk, orta ve yüksek öğretim öğrencileri, öğretmenler, kitap fuarını ziyâret ediyorlar.
TÜYAP'ın hazırladığı 5. Çukurova Kitap Fuarı'nı kutlarım, fuara katılan yayınevlerine ve fuarı ziyâret eden okurlara da teşekkür ederim, Adana kentimizin böyle bir kitap fuarı ile ödüllendirilmesi harika bir çabadır.
SİNAN ÖNER

Şair Cemal Süreyâ'nın Hatırası

2012-01-09T00:18:00.000-04:00

Şair Yazar Cemal Süreyâ, 9 Ocak 1990'da vefât etmişti, yirmi iki yıl önce. Cemal Süreyâ'yı saygı ile anıyorum, Cemal Süreyâ'nın dostlarına, okurlarına da iyi anma toplantıları, iyi hatırlamalar dilerim.
Cemal Süreyâ ile lise yıllarımda tanışmıştık, bir süre edebiyat sohbetleri hazırladığı Kadıköy Gençlik Kitabevi'nde, hemen her ay görüşürdük, sohbet ederdik. Necati Cumalı, Mehmed Kemal, Behzat Ay, Profesör Cahit Tanyol gibi yazarlarımızı konuk etmişti Cemal Süreyâ, sohbetlerde Cahit Kayra, Ece Ayhan, İsmet Kemal Karadayı gibi bürokratlar, eski bakanlar, yazarlar da yer alırlardı.
Cemal Süreyâ, "Şapkam Dolu Çiçekle" kitabını henüz yayınlamıştı, ben de kitabı okumuştum. "Şapkam Dolu Çiçekle" kitabında, Cemal Süreyâ, şiir, roman, öykü, felsefe, tarih alanlarında düşüncelerini yazmıştı.
daha sonra, Cemal Süreyâ ile bir türlü buluşamadık, farklı kentlerde yaşıyorduk, ben Yalova'dayken, Cemal Süreyâ, 9 Ocak 1990'da vefât etmişti, "Sevda Sözleri"nde bir araya getirdiği tüm şiirleri, yıllarca çantamda, ellerimde, kitaplığımda idi. Cemal Süreyâ'nın şiirleri, "İkinci Yeni Akımı" sırasında yazdıkları ve sonra yazdığı şiirler, şiirimizde hem bir okul işlevi görmüştür, hem de şiirlerinde, şiirsel yeniliklerin ve icâtların Cemal Süreyâ'nın şairliğinde nasıl bürünümler kazandıklarını fark ederiz.
Cemal Süreyâ, aynı zamanda iyi bir yazardı, bir denemeci, bir makaleci idi, bir çevirmendi, roman ve şiir çevirileri gibi, tarih ve ekonomi çevirileri de çok önemli eserlerdir. Cemal Süreyâ, "99 Yüz" kitabında yazdığı "portre"lerle de çok okunmuş bir "biyograf" idi. Cemal Süreyâ, Flaubert'in "Education Sentimentale" kitabını "Gönül Ki Yetişmekte" başlığı ile Türkçe'ye çevirmiş, Lenin'in "Imperialism" kitabını da "Emperyalizm" başlığı ile Türkçe'ye çevirmişti.
Cemal Süreyâ, Maliye Bakanlığı'nda yıllarca müfettişlik yapmış bir Maliye bürokratı idi aynı zamanda, Darphane Genel Müdürlüğü'nde bir süre Genel Müdür olarak da çalışmıştı. Cemal Süreyâ, Ankara'da, Mülkiye'de okumuştu, bugünkü adıyla Siyasal Bilgiler Fakültesi mezûnu idi. Cemal Süreyâ, "ölünceye kadar" Mülkiyeli kalmıştı, Mülkiye'den hiç kopmadan yaşadı, Mülkiye'yi hiç yadsımadı.
Cemal Süreyâ'nın dostları ile, arkadaşları ile, okurları ile çok vaktim geçmişti, bir dostu da Merhûm Cumhuriyet Savcısı Avukat Şair İsmet Kemal Karadayı idi, Karadayı ile Cemal Süreyâ tanıştırmıştı beni de, sonra yakın dost olmuştuk, bana kitaplarını verirdi daha ilk yayınlandıklarında, toplantılarına, sohbetlerine dâvet ederdi, İsmet Kemal Karadayı. Cemal Süreyâ'nın bir dostu da, Edip Cansever'di, tıpkı Turgut Uyar gibi, ama iki büyük şairimizle de tanışamadık, "erken"den terk etmişlerdi dünyayı. ama, Arif Damar'la, çok sohbet etmiştik, Cemal Süreyâ'yı anlamak için çok çaba harcayan eleştirmenler, şairler, yazarlar arasında da tanıdıklarım vardı.
Cemal Süreyâ, "Papirüs" Dergisi'nin de yayıncısı idi, şiirimize dergiler ile yenilikler getirmek, Cemal Süreyâ'nın hoşlandığı bir gelenek idi. geçmişte, "Serveti Fünûn" ya da "Fecr-i Atî" gibi dergilerle şiirimiz zenginleşmiş idi. sonra, "Yaprak", "Yeni Ufuklar", "Atsız Mecmuâ", "Ülkü", "Varlık", "Sanat Emeği", "Milliyet Sanat", "Hürriyet Gösteri", "Adam Sanat", "Broy", "Temmuz", "Edebiyat ve Eleştiri", "İnsancıl", "Kıyı" gibi şiir ve edebiyat dergileri yayınlanmıştı, çoğunda Cemal Süreyâ vardı ya da Cemal Süreyâ'nın arkadaşları, okurları vardı, "Papirüs" de, şiir ve edebiyat dergiciliği tarihimizde saygın bir yer edinmişti.
Cemal Süreyâ, Türkçe'nin ustası idi, Türkçe'yi şiirde, çeviride en iyi kullanan şairlerimizden biriydi. Cemal Süreyâ'yı hatırlarken, bir öğrencisi ve bir arkadaşı olduğum için seviniyorum, ne mutlu Cemal Süreyâ'nın dostlarına, arkadaşlarına, öğrencilerine, okurlarına, ne mutlu Türkçe'ye, ne mutlu Cemal Süreyâ'nın şairi, yazarı, maliyecisi, müfettişi, yurttaşı, çevirmeni, yayıncısı olduğu Türkiye'ye!
SİNAN ÖNER

CHP'de Seçimli Kurultay Şart!

2012-01-07T05:26:00.000-04:00

Cumhuriyet Halk Partisi'nde "tüzük kurultayı" isteyenler varmış, haberler bu yönde. ne var ki, "tüzük kurultayı", CHP'nin sorunlarını çözemez. CHP, 12 Haziran 2011 Seçimleri'nde % 26 kadar oy kazanmış, halktan istediği desteği kazanamamıştı, 135 Milletvekili ile Meclis'e seçilmesine rağmen. 12 Haziran 2011 Seçimleri sonrasında, CHP'de Seçimli Kurultay yapılmalıydı. ama, aylar geçtiği hâlde, CHP'li yöneticiler, Seçimli Kurultay yapmaktan kaçınıyorlar. halbûki, CHP Genel Başkanlığı ve CHP Parti Meclisi, bir an önce Seçimli bir Kurultay'da yenilenmeli ve meşrûiyet sorununu aşmalıdır. CHP, Türkiye'nin en büyük siyasî partilerinden biridir, hiç bir CHP'linin bireysel sorunlarının esiri olamayacak bir siyasî partidir.
Cumhuriyet Halk Partisi'nde, Türkiye Halkı'nın tüm sınıfları ve tabakaları temsil edilir, edilmelidir de. CHP Programı ve CHP Tüzüğü, böyle bir temsil yeteneğinin hukuklaştırılmasıdır.
Cumhuriyet Halk Partisi, hükümet olmak ve halka liderlik yapmak için, önce Seçimli bir Kurultay yapmalıdır.
SİNAN ÖNER

Japon Dışişleri Bakanı'nın Türkiye Gezisi

2012-01-06T08:02:00.000-04:00

Japonya Dışişleri Bakanı Gemba, Türkiye'yi ziyâret ediyor.
Noda Hükümeti'nin 2012'deki ilk önemli Türkiye ziyâreti, Gemba'nın Türkiye Ziyâreti.
Gemba, Türkiye ile Japonya arasındaki ekonomik, siyasî, kültürel, ilişkileri geliştirmek amacı ile Türkiye'de görüşmeler ve toplantılar yapıyor.
geçmişte, eski Dışişleri Bakanı Okada ile 2010 Japonya Yılı nedeniyle Türkiye'yi ziyâretinde Anıtkabir'deki törenlerde rastlaşmıştık, aynı yıl bir çok Japon yönetici, bilim adamı, sanatçı ve iş adamları Türkiye'yi ziyâret etmişlerdi, bir çok törende bir arada olmuştuk.
Japonya Dışişleri Bakanı Gemba'nın Türkiye Gezisi'ni kutlarım, Başbakan Noda'nın da Türkiye'ye bir gezi yapmasını dilerim.
SİNAN ÖNER

5 Ocak: Adana'nın Kurtuluş Yıldönümü

2012-01-05T04:52:00.001-04:00

27 Aralık, Tarsus'un, 3 Ocak, Mersin'in, 5 Ocak da, Adana'nın Kurtuluş Yıldönümü'dür.
Adana'da, Kurtuluş Savaşı yıllarında neler yaşandığını bir çok tarihçi araştırdılar, yazdılar, yazdıklarını da yayınladılar. Türk Tarih Kurumu, üniversitelerin tarih kürsüleri, enstitüleri, Adana Tarihi ile ilgili çok sayıda araştırma yapmıştır, yayınları da az değildir.
Adana, Türkiye'nin dördüncü büyük kentidir. Adana, Osmanlı Tarihi'nde, daha çok Ramazanoğulları Beyliği tarafından yönetilmiş bir kent idi. 19. Yüzyıl'da, Osmanlılar, Adana'ya hâkim olmuşlar, Mısır'daki Kavalalı İbrahim Paşa'nın da yardımları ile, Adana'yı bir pamuk üretimi alanı, bir sanayi merkezi yapmışlardı.
Adana, Türkiye Cuımhuriyeti kurulurken, büyük bir tarım ve sanayi kenti idi. Adana'yı, Mondros Mütârekesi'nin ardından Fransa işgâl etmiş, ama, işgâl, 1921'de sona ermiş, Meclis Hükümeti ile Fransa arasında Adana Anlaşması imzâlanmıştı.
Adana, Seyhan ve Ceyhan Irmakları çevresinde kurulmuş bir kent idi. Adana'nın tam merkezinden Seyhan Irmağı geçer, tıpkı İstanbul Boğazı gibi, Adana'yı merkezinden ikiye ayırır, bir boğaz gibi, İstanbul Boğazı'nın Karadeniz'e dökülmesi gibi, Seyhan Irmağı da Akdeniz'e dökülür. Adana, aynı zamanda Toros Dağları'nın çevrelediği büyük bir ova kentidir. Adana, ormanlık arazileriyle de, Türkiye'yi zenginleştirir, orman ürünleri ile tüm ülkeye ürünlerini yayar. Adana, dokuma sanayii ile, Türkiye Halkı'nı giydirir, kuşandırır.
Adana, bugün milyonlarca yurttaşın yaşadığı bir kent. Adana, ulaşım açısından da gelişmiş bir merkezdir, Adana Havaalanı, bölgenin en iyi ve eski havaalanlarından biridir, Adana Otogarı tüm ülkeye otobüs taşımacılığı yapar, Adana Garı, tüm ülkeye demiryolu taşımacılığı yapar. Adana, Antalya ve Mersin'den Gaziantep ve Şanlıurfa'ya, Niğde'den Kıbrıs'a, büyük bir ulaşım haritasının merkezindedir.
Adana, aynı zamanda, Amerika Birleşik Devletleri ve NATO'nun, ve elbette Türk Silâhlı Kuvvetleri'nin bir ordugâh merkezidir, üs merkezidir, büyük bir garnizon merkezidir, bir savunma kentidir.
Adana, mimarî açıdan zengin bir kent idi geçmişte, tarihsel eserler Adana'da çoktur, Adana aynı zamanda bir üniversite, bir kolej kentidir, bir eğitim merkezidir.
Adana Hipodromu, Türkiye'nin en iyi hipodromlarından biridir, hem büyüklüğü hem de kullanım özellikleri ile, at yarışçılığının bir merkezidir (ve Adana Hipodromu'nun tasarımını Merhûm Amcamız Yüksek Mühendis Ali Homurlu hazırlamıştı), Adana Hipodromu'nda her ay at yarışı koşuları yapılır.
Adana, aynı zamanda futbol, voleybol, basketbol gibi sporların bir merkezidir, Adanaspor, Adana Demirspor, Güney Sanayi gibi kulüpleri vardır.
Adana, 5 Ocak'ta Kurtuluş Yıldönümü kutlamalarını yapıyor, her yıl kutlanır 5 Ocak. Adana'nın tarihsel hatıraları, deneyimleri, tarihsel şahsiyetleri, 5 Ocak'ta hatırlanır, okullarda, devlet dâirelerinde, caddelerde törenler yapılır. 5 Ocak tarihini korumak amacıyla, bir çok okula ve kuruma, "5 Ocak" adı verilmişti geçmişte.
Adana'yı, Adana Halkı'nı, Adanalılar'ı, kutlarım, tarihte kalmış yurttaşlarımızı saygı ile anarım.
yeri gelmişken, Adanalı Tarihçi Parlamenter Kasım Ener'i, Tarihçi Profesör Uluğ İğdemir'i, Ressam Abidin Dino'yu, Şair Arif Dino'yu, Yazar Orhan Kemal'i, Parlamenter Kasım Gülek'i, Parlamenter İsmail Hakkı Öztorun'u, Parlamenter Nedim Tarhan'ı, Parlamenter Ali Karcı'yı, Yüksek Mühendis Ali Homurlu'yu, Avukat Mahmut Homurlu'yu, Şair Nevzat Üstün'ü, Şair Yazar Ali Püsküllüoğlu'nu, Fabrikatör Nuri Has'ı, Gazeteci Parlamenter Abdülkadir Kemalî'yi, Sendikacı Selâhattin Uyar'ı, İnce Memed'i, Müzisyen Şair Ruhi Su'yu, Adana Tarihi'nde yerini almış ve hem de ülkemize ve dünyamıza eserleriyle katılmış öteki tarihsel şahsiyetleri de saygı ile anarım. çoğunun eserleri ile yıllarım geçti, bana Adanalılar'ın saygısını hiç unutmayacağım, beni hep çok kıymetli bir öğrencileri olarak anladılar, Adanalılar'ı kutlarım, Adana'yı çok sevdiğimi bir kez daha yazayım. Adana, insana, elbette insanlığı, uygarlığı, tarihi, şiiri, toprağı anlatan büyük bir merkezdir.
SİNAN ÖNER

Mersin'in Kurtuluş Yıldönümü'nde

2012-01-03T17:45:00.000-04:00

3 Ocak, Mersin'in işgâlden kurtuluşunun yıldönümü idi, Mersin'de törenler yapılmış, halk katılımı geçen yıllara göre çoğalmış.
Kurtuluş Savaşı yıllarında, Mersin ve çevresinde, önce Kuvvayi Milliye hareketleri vardı, bir süre sonra da, Meclis Hükümeti kurulunca, "düzenli ordu"ya geçildi, ilk Genelkurmay Başkanı da İsmet İnönü idi, Mersin'de işgâle karşı direniş hareketlerinde yer alanlar da, İsmet İnönü Başkanlığı'ndaki Genelkurmay Başkanlığı'na dahil olmuşlardı. Mersin, işgâlcilerden kurtulurken, daha Cumhuriyet ilân edilmeden önce, Mustafa Kemal Paşa ile eşi Lâtife Hanım, Mersin'i ziyâret etmişlerdi, Tarsus'ta konuk olmuşlar, çevre kasaba ve köyleri ziyâret etmişlerdi. Mersin'in savaş sırasındaki fedakârlıklarını tarih yazdı, hâlâ da çeşitli tarihçiler ve yazarlar, Mersin'in Kurtuluş Savaşı Tarihi'nde yaşadıklarını araştırıyorlar.
ben de, Boğaziçi Üniversitesi Tarih Bölümü'nde okuduğum yıllarda ve daha önce lise yıllarımda, Mersin'in Kurtuluş Savaşı Tarihi'ndeki yerini araştırmıştım, Kurtuluş Savaşı'nda, Mersin'i, Tarsus'u ve çevre kasabaları savunanlar arasında, akrabalarım vardı, tanıdıklarımın, ahbâplarımın büyükbabaları, akrabaları vardı. meselâ, Mustafa Kemal Paşa'nın yakın dostu sanayici Rasim Dokur'un akrabaları arasında öğretmenlerim vardı, ya da yine Mustafa Kemal Paşa'nın yakın arkadaşı Sadık Eliyeşil Paşa'nın ailesi komşumuzdu, çocukları da, akrabalarımın arkadaşları, dostları idi. çocukluğumda, Kurtuluş Savaşı yılları ile ilgili çok hatıra dinlerdim çevremdeki büyüklerimden. Mersinliler, yine de sonraki yıllarda, Fransız düşmanı olmamışlardır, hatta ilkokullarda bile Fransızca öğreniyorlardı. Mersin ve çevresi öyle uygar bir bölge idi ki, ilk kadın Belediye Başkanı Mersin'de seçilmişti, Mersinliler, dünya kültürlerini araştırmaya yetenekli ve isteklilerdi. Mersin Halkı, okumayı yazmayı çok sevmişti, Atatürk'ün yaptığı devrimleri hep desteklemiş, Cumhuriyet'in yarattığı değerlerin korunmasına, sürdürülmesine hassas davranmıştı.
Mersin'in Kurtuluş Yıldönümü'ndeki kutlamalar, geleceğe yönelik ümitler getiriyor insana.
SİNAN ÖNER

Yazar Yaşar Kemal Göğceli'ye "Fahri Doktora"

2011-12-31T16:11:00.001-04:00

Yazar Yaşar Kemal Göğceli, geçen ay, Fransa'nın "büyük subay" nişanını kazanmıştı, nişan, bir ödül töreni ile Yaşar Kemal Göğceli'ye takılmıştı.
daha sonra, Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi, Yaşar Kemal Göğceli'ye "Fahri Doktora" ünvânı verdi, törenle verilen ünvânı Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi Rektörü, Yaşar Kemal Göğceli'ye sundu.
Yazar Yaşar Kemal Göğceli, 1940'lı yıllardan beri yazıyor, ödüller kazanıyor yazdıkları ile, yazdığı eserler dünyanın farklı dillerinde yayınlanıyor.
Yaşar Kemal Göğceli'nin "İnce Memed", "Akçasazın Ağaları", "Deniz Küstü", "Yer Demir Gök Bakır", "Ölmez Otu", "Kale Kapısı", "Sarı Sıcak", "Bu Diyar Baştanbaşa", "Yılanı Öldürseler", "Tanyeri Horozları" gibi eserleri, çok kez yayınlanmışlardı Türkçe'de, farklı dillere de çevrildiler, dünyanın bir çok kütüphanesinde Yaşar Kemal Göğceli'nin eserleri vardır.
Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi ile Yazar Yaşar Kemal Göğceli'yi kutlarım, yeni yıllarını da kutlarım, yeni yılda yeni eserler dilerim Göğceli'ye, 2012'de Yaşar Kemal Göğceli 90 yaşında.
SİNAN ÖNER

Hasan Mutlucan'da Tarih Saygısı

2011-12-28T16:02:00.001-04:00

Usta Müzisyen Hasan Mutlucan'ın 86 yaşında vefat ettiğini az önce öğrendim. Hasan Mutlucan'ın eserlerini dinlemeyi hep sevmişimdir. hatta, son aylarda çok dinliyordum söylediği türküleri, marşları, şarkıları.
Hasan Mutlucan, Muhsin Ertuğrul'un yanında tiyatroculuk yapmış gençliğinde. sonra da müziğe yönelmiş.
Hasan Mutlucan'ın sesi, ses yetenekleri, belki dünya çapında bir değer taşıyor idi. Türkiye'de, halk, Hasan Mutlucan'ı bencileyin çok sevmişti, eserlerinin radyolarda, televizyonlarda çalınmasını istiyordu, kasetleri, plâkları, "cd"leri de çok ilgi toplamıştı.
Hasan Mutlucan, Selçuklu, Osmanlı Tarihi ile Kurtuluş Savaşı Tarihi sırasında üretilmiş türküleri, marşları, şarkıları söylerdi. "Genç Osman", "Kırımdan Gelirim, Adım da Sinan'dır Hey", "Estergon Kalesi", "Tuna Nehri Akmam Diyor", "Hem Okudum, Hem Yazdım", "Mert Dayanır Namert Kaçar", "Çanakkale İçinde" gibi efsâne olmuş türküleri, marşları, şarkıları söylemişti Hasan Mutlucan.
Hasan Mutlucan'ın vefatı çok büyük bir kayıp, büyük bir ızdırap.
Atatürk'ün Cumhurbaşkanlığı yıllarında, daha 1926'da doğmuş Hasan Mutlucan, çocukluğu, Atatürk'ün Cumhurbaşkanlığı sırasında geçmiş, gençliğinde de, İsmet İnönü'nün Cumhurbaşkanı olduğu yıllarda tiyatroya, müziğe yönelmiş. Hasan Mutlucan, Türkiye Cumhuriyeti Tarihi'nin önemli tanıklarından biri olduğu gibi, bu tarihin bir eseri idi, bu tarihin bir sanatçısı idi. Hasan Mutlucan, Selçuklular'a, Osmanlılar'a, Türkler'in daha önceki veyâ aynı dönemdeki başka devletlerine ve kültürlerine saygısını eserlerinde kanıtladığı gibi, bugünün tarihine de bağlanmış bir "tarih müzisyeni" idi.
Hasan Mutlucan'ın eserleri unutulmaz eserlerdir, gelecek asırlarda da Hasan Mutlucan'ı dinleyecek halkımız.
SİNAN ÖNER

Japonya Başbakanı Noda'nın Asya Gezisi

2011-12-28T09:06:00.000-04:00

Japonya Başbakanı Noda, önce Çin'i ziyâret etti, Çin Halk Cumhuriyeti liderleri ile toplantılar yaptı, şimdi de Hindistan'ı ziyâret ediyor. Japonya Başbakanı Noda'nın Asya Gezisi çok yararlı bir gezi, uzun bir süredir de, bir Japonya Başbakanı Asya'ya gezi yapmamıştı, özellikle de Mart'taki Sendai Depremi'nden sonra dış geziler azalmıştı Japonya'da.
Japonya Başbakanı Noda'nın Çin'e yaptığı ziyârette, Kuzey Kore Başkanı Kim Jong İl'in vefâtının ardından Kuzey Kore ve Güney Kore ilişkileri, bölgedeki ekonomik, siyasî, hukuksal, askerî, ticarî durum da ele alındı. Japonya ile Çin arasındaki konular da, Japonya Başbakanı Noda'nın Çin'i ziyâretinde, Çin'li liderlerle yaptığı toplantılarda tartışıldı.
Japonya Başbakanı Noda'nın Hindistan'a yaptığı ziyâret de çok önemli bir ziyâret. Japonya ile Hindistan arasındaki ilişkilerin tarihi de, ziyâretler sırasında hatırlanıyor, bugünkü Hindistan ile bugünkü Japonya arasındaki ilişkilerin çeşitli boyutları ele alınıyor.
Japonya Başbakanı Noda'nın Asya Gezisi'ni kutlarım.
SİNAN ÖNER

İtalyan Rönesansı ve Kapitalizm

2011-12-27T12:12:00.001-04:00

İtalyan Rönesansı Tarihi ile Kapitalizmin Tarihi arasındaki ilişkileri, farklı kaynaklardan okumuştum geçmişte, ama, son yıllarda yeni kaynak eserler yazılıyor bu alanda, yeni bilgiler üretiliyor, hem tarihçilerce, hem de edebiyat yazarlarınca.
meselâ, Yazar Profesör Umberto Eco'nun bu alanda yazdığı eserler, tüm dünyada ilgi yaratmış eserlerdir, Türkçe'ye de çevrilmişti Eco'nun eserleri.
İtalyan Rönesansı Tarihi ile ilgili sinema filmleri, belgesel filmler, müzecilik eserleri de az değildir. Da Vinci, Dante, Michelangelo, Petrarca gibi Rönesans Dönemi İtalyan sanatçıların eserleri tüm dünyada yayınlanıyor, haklarında biyografiler yazılıyor, üniversitelerde sempozyumlar toplanıyor.
İtalyan Rönesansı, bir yandan "şehir devletleri"nin yaygın olduğu, bir yandan da "burjuva sınıfı"nın yetiştiği bir alanda ve bir dönemde yaşanmıştı. "şehir devletleri"nde, "burjuva sınıf"ın öteki sosyal sınıflarla koâlisyon yaparak yönettiği şehir meclisleri vardı. "toprak sahipleri sınıfı" ile "burjuva sınıf"ın anlaştığı, ama, "köylüler" ile "işçi sınıfı"nın da yönetime katıldıkları bir dönemdi, İtalyan Rönesansı Dönemi. "rahipler sınıfı" da, "şehir devletleri"ndeki "demokrasi"yi ya da "burjuva özgürlükler"i desteklemişlerdi çoğunlukla.
İtalyan Rönesansı sırasında, savaşlara bir süre ara verilmişti, sanat, bilim, spor, "maddî üretim", zanaat, tarım, siyaset gibi alanlarda üretim yaygınlaşmıştı, halk, birbiri ile savaşmadan yaşamak yolunu seçmişti.
İtalyan Rönesansı ile İtalyan Kapitalizmi arasındaki ilişkileri anlamadan modern dünya kapitalizmini de anlamak güçtür, Sanayi Devrimi'ne, 18. ve 19. Yüzyıl'ın siyasî devrimlerine kadar giden süreçte, en önemli dönemlerden biri, İtalyan Rönesansı Dönemi idi ki, kapitalizm de ilk kez İtalyan "şehir devletleri"nde uygulanıyor, yayılıyor, kapitalizmin kurumları oluşturuluyordu. meselâ, bankalar, bankerler, borsalar, fabrikalaşma yolundaki manüfaktürler, İtalyan Rönesansı Dönemi'nde yaygınlaşmıştı, 13., 14. ve 15. Yüzyıl'larda.
Da Vinci, Michelangelo gibi ressamlar, heykeltraşlar, mimarlar, mühendisler, İtalyan "şehir devletleri"nin çevresel özelliklerini değiştirmişlerdi bu dönemde. "kilise" de, ressamların, heykeltraşların, mimarların, mühendislerin eserlerine muhtaç idi. Dante, Petrarca gibi yazarlar, şairler de, İtalyan "şehir devletleri"nin halklarının zihinlerini eğitici eserler yaratmışlardı, İtalyanca, Latince, Eski Yunanca gibi dillerde eserler yazarak dillerin de geliştirilmesine liderlik yapıyorlardı. Dante, "İlâhi Komedya" ile dünya edebiyatının doruklarında idi, yüzyıllar sonra, hâlâ Dante'nin eserleri ile yaşıyor insanlık.
bir yandan da, eğitim kurumları oluşturuluyordu, İtalyan Rönesansı Dönemi'nde, okullarda sanat, bilim, felsefe, din, ekonomi gibi alanlarda eğitici faaliyetler yapıyorlardı.
İtalyan Rönesansı'nın bir özelliği de, eski edebiyatların, eski felsefelerin canlandırılması idi, Eski Roma ve Eski Yunan eserleri yeniden yayınlanıyor, yeniden yorumlanıyor idi. Platon, Aristoteles, Epikuros, Herakleitos, Plotinos, Herodotos, Homeros, Tacitus, Terentius, Lukianos, Laertius, Sophokles, Aristophanes, Horatius gibi eski filozofların eserleri, İtalyan Rönesansı sırasında yeniden yayınlanıp okunmuşlardı.
İtalyan Rönesansı eserleri tüm dünyaya yayılmıştı bir süre sonra. kapitalizm de, İtalyan "şehir devletleri" ile kalmadı, tüm Avrupa'ya yayıldı, önce Hollanda, Danimarka, İspanya, sonra da İngiltere, Fransa, Portekiz, Macaristan, Avusturya gibi ülkelere yayıldı, "feodalizm" ile "kapitalizm" arasında, yüzyıllar süren bir rekâbet, bir savaş yaşandı. "kilise" de, "toprak sahibi feodal sınıflar" ile "kapitalist burjuva sınıflar" arasındaki rekâbette yer almıştı.
İtalyan Rönesansı Tarihi ile ilgili kaynakları araştırmak, okumak, Türkiye'nin kültür tarihini ve Türkiye Kapitalizmi'nin tarihini anlamak için de zorunlu bir ödevdir. İtalya'dan Osmanlı ülkesine gelen Galatalılar, Venedikliler ve Cenevizliler, Osmanlı Kapitalizmi'ne, Osmanlı "şehir ekonomileri"ne "sponsorluk" yapmışlardı. İstanbul'un banker kapitalist Galatalılar'ı, Cenevizlileri, Osmanlı Kapitalizmi'nin ilk büyük malî faaliyetlerinde yer almışlardı.
manevî kültür, sanat ve bilim ile ekonomi, ticâret ve maliye arasındaki ilişkileri anlamak için de, İtalyan Rönesans Tarihi ile İtalyan Kapitalizmi Tarihi'ni Osmanlı Kapitalizmi Tarihi ile karşılaştırmak gerekir. bir yanda, "şehir devletleri"nden oluşmuş bir İtalya, bir yanda, "çok milletli", "şehir ekonomileri"ne ve "şehir kültürü"ne bağlı bir Osmanlı ülkesi.
Fatih Sultan Mehmet, bu bağı daha 15. Yüzyıl'da anlamış, İtalya'dan konuklar ağırlamış, İtalyanca çalışmış, Osmanlılar ile İtalyanlar'ı birbirine yaklaştırmak için çaba harcamıştı.
ama, İtalyan Kapitalizmi, çok erken yüzyıllarda gelişirken, Türkiye Kapitalizmi -öncesinde Osmanlı Kapitalizmi- çok geç yüzyıllarda gelişmişti.
İtalyan Rönesansı'nın, insanı, yalnız bir üretim gücü, bir piyasa müşterisi ya da bir memûr olarak değil, farklı yetenekleri ile, sanatsal, estetik, bilimsel, dinsel, felsefî yetenekleri kavramış olması, dünyanın geleceğinde de etkileyici bir tarihsel kalıt olarak fark edilecek. dünyayı yok olmaktan ya da sefâletten kurtaran bir kalıt da, İtalyan Rönesansı'dır.
SİNAN ÖNER

27 Aralık, Tarsus'un Kurtuluş Yıldönümü

2011-12-25T21:44:00.000-04:00

27 Aralık, Tarsus'un Kurtuluş Yıldönümü, bu yıl da kutlamalar var Tarsus'ta! geçmişte, Kurtuluş Savaşı Gazileri'nin çoğu yaşadığı için, kutlamalar daha farklı olurdu, ben de katılırdım kutlamalara, bir sürü akrabalarımızla, öğretmenlerimizle, Tarsus'un geçmişinden bugüne gelen ailelerin bireyleri ile. Tarsus, Mustafa Kemal Paşa'nın liderliğinde, işgâlcilere karşı savaşmış bir kent. Tarsus'un Toros Dağları'nda verdiği "çete savaşları"nın tarihini araştırmıştım, araştırmalarım sırasında fark ettiğim bir çok Kurtuluş Savaşı Gazisi hayattalardı, yaşıyorlardı daha. Tarsus'ta, büyükdedelerim de Kurtuluş Savaşı'nda yer almışlardı, Sadık Paşa'nın, Rasim Dokur'un, Mustafa Kemal Paşa'nın Tarsus'taki arkadaşlarının arasında büyükdedelerim de vardı. Mustafa Kemal Paşa, Tarsus'a, Kurtuluş Savaşı sırasında ziyâretler yapmıştı, hatta, 1923'de, eşi Lâtife Hanım'la birlikte gelmişlerdi Tarsus'a, daha Cumhuriyet'i ilân etmeden önce.
Tarsus Tarihi, Birinci Dünya Savaşı öncesinden çok farklı özellikler taşımıştır, Kurtuluş Savaşı yıllarında ve Cumhuriyet'in ilân edildiği dönemde.
Tarsus da, Adana gibi, Fransız işgâl kuvvetlerince işgâl edilmişti, Toros Dağları'nda Tarsus Halkı ile Fransız işgâl birlikleri arasında savaşlar olmuş, Karboğazı Savaşı gibi "mıntıka savaşları" olmuş, sonunda Tarsus Halkı savaşı kazanmış, Fransızlar ile Adana'da anlaşmalar imzalanmıştı.
Fransa'da Sosyalistler hükümet olunca, Mustafa Kemal Paşa ile Fransız Sosyalistler anlaşmışlardı, 1921'de, Fransa, işgâli sona erdirmişti. Adana'da, Fransızlar bir süre daha kaldılar, anlaşmanın sonunda neler olacağını izlediler.
Tarsus Halkı, Fransız kültürüne uzak değildi savaş başladığında, Paris'te eğitim görmüş Tarsuslular vardı, Fransız kolonilerinde yaşamış Tarsuslular vardı. Sadık Paşa da, Rasim Dokur da, Mustafa Kemal Paşa ile Mısır'da çalışmışlardı, Napoléon'un daha önce işgâl ettiği Mısır topraklarında çeşitli ödevler yapmışlardı Osmanlı Devleti'nin memûrları olarak. ama sonra, Tarsus'a dönmüşler, Tarsus'ta, yeni ödevler almışlar, sonra da, Mustafa Kemal Paşa liderliğinde Kurtuluş Savaşı başlayınca, Ankara'da kurulan Meclis'e bağlanmışlar, Cumhuriyet'in kurucu kadroları arasında yer almışlardı.
Tarsus, Cumhuriyet'i hemen özümsemiş, hemen Cumhuriyet'e uyum sağlamış bir kent idi. Tarsus'ta, Tarsus'un kasaba ve köylerinde, hâlâ, Kurtuluş Savaşı'nın, Cumhuriyet'in ilk yıllarının hatıraları yaşıyor, hâlâ Cumhuriyetçi bir halk yaşıyor Tarsus'ta. Atatürk, Cumhuriyet'i ilân ettikten sonra da, Tarsus'a geziler yapmıştı, son ziyâreti de, vefât etmeden bir süre önce idi, Tarsus'u dolaşmış, halkla sohbet etmiş, Tarsus'a vedâ etmişti 1937'de.
Tarsus'un Kurtuluş Yıldönümü'nde, 1923'den bugüne yaşadığımız "Tarsus Barışı"nı yaratmış kuşaklara da duâ edelim. Tarsus, bir daha hiç işgâl edilmedi, Toros Dağları'nda bir daha "çete savaşları" olmadı, Tarsus, bir barış kenti oldu, bir sanayi, bir tarım, bir kültür, bir sanat, bir spor kenti oldu. Tarsus'un on bin yıllık tarihinden kalan eserler de korundu, korunuyor. Romalılar'ın, Bizanslılar'ın, Selçuklular'ın, Osmanlılar'ın, Ramazanoğulları'nın, Tarsus'ta bıraktıkları eserler, hâlâ yaşıyor, halkın yaşamının dekorunda yerlerini alıyorlar.
Tarsus'un Kurtuluş Yıldönümü'nde, Kurtuluş Savaşı'nda şehit olmuş Tarsuslular'ı, Kurtuluş Savaşı Gazileri'ni anıyoruz, büyükdedelerimizi, büyükannelerimizi, Tarsus'un tarihinde şanlı bir mevkii edinmiş Tarsuslular'ı anıyoruz.
SİNAN ÖNER

Rusya'da Muhalefet Gösterileri

2011-12-25T09:55:00.000-04:00

Rusya'da, geçenlerde DUMA seçimleri yapılmıştı, ama, muhalefet seçimlerin yinelenmesi talebiyle gösteriler yapmaya başladı. Saint Petersbourg'da, Moskova'da, başka kentlerde muhalefet mitingleri var.
Rusya Cumhurbaşkanı Medvedev, Kremlin'de yaptığı bir toplantıda, muhalefete bazı öneriler getirdi, "uzlaşma" arayışı başlattı. ama, seçimleri yinelemeyi şimdilik istemedikleri belli. "Birleşik Rusya Hareketi" de seçim sonuçlarından memnûn değil, kazandığı % 49 oyu yeterli bulmadığını duyuran açıklamalar yer aldı basında.
ama, muhalefet liderleri Zyuganov, Mironov, Jirinovski ve Yavlinski ile hükümetteki "Birleşik Rusya Hareketi"nin liderleri Medvedev, Putin ve Lavrov, biraraya geliyorlar, DUMA'da ve Kremlin'de toplantılar yapıyorlar, bir "uzaklaşma" yok, ya da bir "karşıtlaşma"dan çok bir "farklılaşma" var.
Rusya'daki muhalefet gösterileri dünya basınında ilk sıralarda yer aldı, halk kalabalıkları alanları doldurmuş gibi. Rusya'nın tarihindeki sosyal hareketlere benzer bir hareketlenme var.
SİNAN ÖNER

Aydın Menderes'in Vefâtı

2011-12-24T14:23:00.000-04:00

Merhûm Başbakan Adnan Menderes'in oğlu, eski milletvekili Aydın Menderes vefât etti. Aydın Menderes, uzun bir süredir hasta idi, ama, vefâtının nedeni yeni bir hastalıkmış, eşinin TV'de verdiği bir mülâkatta söylediğine göre, Aydın Menderes birden hastalanmış, doktorların teşhisleri birbirini tutmayan teşhislermiş, tedâvi bu nedenle gerçekleştirilememiş. "solunum enfeksiyonu" yaşadığı yer aldı basında, ama, Aydın Menderes yıllardır tekerlekli iskemlede yaşamak zorunda kalmıştı, bir trafik kazası geçirmişti yıllar önce. belki de, Aydın Menderes'in hastalığı, geçirdiği trafik kazasına bağlı bir hastalık idi.
Aydın Menderes'in vefâtı -"ölüm"ü"- yine de acı bir sürpriz oldu, daha 65 yaşında idi Aydın Menderes. Aydın Menderes, Adalet Partisi'nde, Refah Partisi'nde, Fazilet Partisi'nde siyaset yapmıştı, Refah Partisi Milletvekili seçilmişti.
Aydın Menderes'in ailesi çok kıymetli bir ailedir. Aydın Menderes'in Babası Merhûm Adnan Menderes, CHP'liydi gençliğinde, Atatürk'ün Cumhurbaşkanlığı yıllarında, daha sonra 1946'da Demokrat Parti'nin kuruluşunda yer aldı, Mahmut Celâl Bayar, Refik Koraltan, Fuat Köprülü, Samet Ağaoğlu gibi öteki siyasetçilerle birlikte. sonra da, 1950 Seçimleri'nde Başbakan seçildi Adnan Menderes. Aydın Menderes, Adnan Menderes Başbakan seçildiğinde dört yaşında bir çocuk idi.
Aydın Menderes, siyasete, bir ihtilâl sonucu idâm edilmiş bir Başbakan'ın, Adnan Menderes'in oğlu olarak girmişti, Adalet Partisi Lideri Süleyman Demirel'in desteği ve önerileri ile bir çok siyasî mevkiide yer aldı. çok sonra da, Profesör Necmettin Erbakan'ın önerisi ile Refah Partisi'nde önemli mevkiilerde yer aldı Aydın Menderes.
Aydın Menderes, dünya politikası ile ilgili konulara hassas bir siyasetçi idi, Türkiye'nin millî konularını da araştırmış, bir çok konuda bilgilenmiş bir siyasetçi idi, aynı zamanda nâzik, kibar, ağırbaşlı, mesâfeli bir siyasetçi olarak halka yöneldi. halk da, Aydın Menderes'i anladı, destekledi, Meclis'e seçti.
Aydın Menderes, bugün Ankara'da ilk törenlerde anıldı, Hacı Bayram'da cenâze namazı kılındı, yarın da İstanbul'da, Babası Adnan Menderes'in Anıtmezar'ına törenlerle gömülecek.
ben, geçmişte bir çok Demokrat Partili ile sohbet etmiştim, ailemizde de, büyükbabalarım, büyükamcalarım Demokrat Parti'de çalışmışlardı, CHP'ye saygılarını yitirmeden. onların da hatıralarını taşıyordu Aydın Menderes, Mahmut Celâl Bayar da, Adnan Menderes de, ailemizde çok saygı duyulan, çok sevilen liderlerdi. Aydın Menderes'i yolcu ederken, onları da saygı ile anıyorum, Aydın Menderes, onların bir hatırası olarak yaşadı, öyle davrandı, bir trafik kazası ile tekerlekli iskemlede yıllarca öyle sabretti, öyle direndi, ve sonunda öyle de vefât etti.
SİNAN ÖNER

Fransa ile Türkiye, Sarkozy ile Gül

2011-12-22T23:36:00.000-04:00

Son haftalardaki önemli bir konu, Fransa Parlamentosu'nda hazırlanan bir yasa ile ilgili, 1915'te Osmanlı topraklarında yaşanmış "Ermeni Tehciri"nin "soykırım" olarak kabûl edilmesi ile ilgili, yasa ile "Ermeni Tehciri"ni "soykırım" olarak "algılamamak", "suç" sayılacakmış hem de.
Fransa Parlamentosu, daha önce de böyle bir yasa hazırlamıştı. başka devletlerin parlamentoları da benzer yasalar hazırlamışlardı, bazıları onaylandı, bazıları onaylanmadı.
Türkiye'den Fransa Parlamentosu'na tepkiler basında yer aldı, Meclis de bir "kınama" kararı aldı, Meclis'te grubu bulunan üç partinin katılımı ile.
ama, Tayyip Erdoğan, konuyu büyüttü, abarttı, Rauf Denktaş'ın deyişi ile "yozlaştırdı". Tayyip Erdoğan, Atatürk'e, İsmet İnönü'ye, tarihçilere sürekli küfreden bir insan, bu nedenle Tayyip Erdoğan'ın kişisel kusurları beni ilgilendirmez böyle bir konuda, muhalefet partileri de, Tayyip Erdoğan'ın kişisel kusurlarına karşı eleştirici olmalıdırlar.
daha düne kadar Elysee Sarayı'nda Nicholas Sarkozy ile "flört" eden Tayyip Erdoğan, Sarkozy ile, Merkel ile anlaşıp Libya'da "darbe" hazırlayan ve Libya Cumhurbaşkanı Kaddafi'nin ölümüne neden olan Tayyip Erdoğan, şimdi Ukrayna Cumhurbaşkanı Yanukovich'in yanında -Ortodoks Ukrayna!- utanmazca lâflar ediyor, Fransa'ya hakaret ediyor, Türkiye ile Fransa'nın ilişkilerini keseceğini duyuruyor. Sarkozy de, Elysee Sarayı'ndan Tayyip Erdoğan'a gülümsüyor, hatta Merkel'i arayıp belki Merkel'le de gülüşüyorlar. Ermeniler, Türkler, Osmanlı Devleti'nin yıkılış yıllarının kurbanları, şehitleri, Sarkozy ile Tayyip Erdoğan'ın hakaretlerine, kusurlarına muhatap kalıyorlar.
ne var ki, konu bununla sınırlanmış değildir.
Ermeni Halkı hâlâ yaşıyor dünyada, "soykırım" olmadığını da biliyor Ermeni Halkı, konunun nasıl istismar edildiğini de biliyor 1915'den beri. Türk Halkı da yaşıyor, Türk Halkı da, "soykırım" olmadığını biliyor, konunun nasıl istismar edildiğini biliyor.
ama, yaşamayanlar var, meselâ, Osmanlı Devleti yıkıldı, yeni bir devlet, Türkiye Cumhuriyeti kuruldu 1923'de. meselâ, Rus Çarlığı yıkıldı, Ermenistan Sovyet Cumhuriyeti kuruldu 1919'da. 1991'de de bağımsız bir Ermenistan Cumhuriyeti kuruldu. meselâ, 1915'deki "Ermeni Tehciri"ni teşvik eden Batılı devletlerin çoğu ya yıkıldı, ya da rejimleri değişti, yönetimleri değişti, savaşları da hemen sona ermedi, 1939'da yeni bir dünya savaşı yaptılar. yeni dünya savaşında "Yahudî Soykırımı" yapıldı, ama, bu "soykırım"ı yapanlar da yok oldular, yıkıldılar. Yahudîler de hâlâ yaşıyor, Yahûdilik tümüyle yok edilemedi.
konunun bir yönü de, devletler arası ilişkiler yönü. aslında, Sarkozy ile Tayyip Erdoğan'ın kişisel ilişkiler kurması, Elysee Sarayı'nı da ilişkilerine dekor yapmaları doğru değildir. Sarkozy, Fransa'nın Cumhurbaşkanı'dır. Tayyip Erdoğan da, meşrû olmasa da yaptığı, Başbakanlık mevkiini işgâl ediyor. ama, Cumhurbaşkanlığı mevkiini işgâl eden, geçen yıllarda da Ermenistan'da Cumhurbaşkanı Sargsyan'ın konuğu olan Abdullah Gül var. Sarkozy'nin muhatap olması gereken kişi Abdullah Gül'dür. Türkiye ile Fransa'nın ilişkileri ile ilgili "yaptırım"ları açıklaması gereken kişi Abdullah Gül'dür.
ama, öyle olmadı!
Türkiye ile Fransa, müttefik devletlerdir, NATO'da üyelikleri de eskidir, Avrupa Birliği'ndeki siyasî, ekonomik, kültürel, hukuksal müttefiklikleri de eskidir. Türkiye ile Fransa, ilişkilerini kesemezler. Sarkozy de, Tayyip Erdoğan da, Türkiye ile Fransa ilişkilerini kesme gücüne ve yetkisine sahip değillerdir. Fransa Parlamentosu ile Türkiye'deki Meclis'in de Türkiye ile Fransa ilişkilerini kesmeye yetkileri yoktur, güçleri de yoktur, böyle bir amaçları olduğunu söylemek de komik olur.
böyle bir durumda, yıpranan, örselenen, hasar gören birtakım şeyler, özellikler, kişiler ya da kurumlar vardır. ayrıca, halkların şahsiyetleri de zedelenmektedir, Ermeni Halkı da, Türk Halkı da saygın halklardır, şahsiyet sahibi halklardır. Osmanlı Devleti de, aynı zamanda bir Ermeni devletiydi, asırlarca Ermeni Halk'ın devleti olarak kalmıştı. dünya savaşı koşullarında yaşanmış olayları bugün -hem de tarihçilere küfrederek- istismar etmek yakışıksızdır, ayıptır. Sarkozy'nin ve Tayyip Erdoğan'ın yaptıkları çok ayıptır, suçtur, tarihe yönelmiş saldırganlıklardır yaptıkları.
ben, şahsen, bir Tarihçi olarak, "Ermeni Tehciri" ile ilgili araştırmalar yapmıştım, hazırlanmış araştırmaları okumuştum. Türkiye'de, Ermeni Halk'ın yaşadığı kentleri de bilirim.
1915'de bir "soykırım" olmadığını da bilirim, Ermeniler ile Türkler'in, Kürtler'in, Araplar'ın, Yunanlılar'ın, başka halkların ordularının Anadolu'da nasıl savaştıklarını bilirim, 1. Dünya Savaşı sırasında. "Ermeni Tehciri"ni bilirim, "soykırım" ile "tehcir" arasındaki farkları da bilirim. Osmanlı Devleti'nin yöneticilerinin, asırlar sürmüş tarihinde, başka suçları, başka kusurları olduğunu da bilirim.
ben, elbette, Atatürk gibi, İsmet İnönü gibi düşünüyorum! Lozan Anlaşması'nı unutturmak için çaba harcayanları komik buluyorum, Lozan Anlaşması'nı imzalayan İsmet İnönü'nün Lozan'da yaptığı diplomatik liderliğin unutturulmasını ve "Dersim Tartışması" gibi "tartışmalar"la İsmet İnönü'ye hakaret edilmesini ve yakışıksız iftiralarla İsmet İnönü'nün hatıralarına saldırılmasını komik buluyorum.
tarihçilere küfredenlerin tarih konularında konuşmalarını da komik buluyorum.
SİNAN ÖNER

Doğu Avrupa'da Demokrasi Tarihine Bir Bakış

2011-12-20T14:40:00.000-04:00

Çek Cumhuriyeti Eski Cumhurbaşkanı Vaclav Havel'in ölümü ile, Doğu Avrupa'da "merkeziyetçi sosyalizm"den "demokratik sosyalizm ile demokratik kapitalizmin sentezi"ne geçişin önemli bir liderini yolcu ediyoruz. Vaclav Havel, Türkiye'ye de demokrasiyi önermiş, bir çok okuruna ve izleyicisine düşüncelerini anlatmış bir yazar ve devlet adamı idi.
Doğu Avrupa'da demokrasi tarihine bir bakmakta yarar var, Havel'i yolcu ederken.
1945'de, İkinci Dünya Savaşı, Sovyetler Birliği, İngiltere, Amerika Birleşik Devletleri, "De Gaullecü" Fransa ve başka demokrasi devletlerinin zaferi ile sonuçlanınca, dünyada bir demokrasi akımı yayılmıştı. bir yandan, eski dikta rejimleri yerine demokratik rejimler kurulmuş, bir yandan da yeni demokratik ve sosyalist devletler kurulmuştu. Türkiye'de de, 1946'da "çok partili rejim"e geçilmişti. Balkanlar'da yeni devletler kuruldu, Doğu Avrupa'da Sovyetler Birliği'nin liderliğinde yeni devletler kuruldu, bazı eski devletlerin de rejimleri değiştirildi, demokrasiye geçildi.
meselâ, Almanya ikiye bölünmüştü, Federal Almanya Cumhuriyeti ile Demokratik Almanya Cumhuriyeti olarak. İtalya'da Hristiyan Demokrat-Komünist Koâlisyonu kurulmuş, "faşizm"den "demokrasi"ye geçilmişti. Fransa'da, Mareşal Petain Hükümeti yıkılmış, De Gaulle'ün liderliğinde yeni bir Fransa kurulmuştu. Macaristan'da, Polonya'da, Çekoslovakya'da, Romanya'da, Bulgaristan'da "sosyalist cumhuriyetler" kuruldu. Balkanlar'da, Sırbistan, Makedonya, Slovenya, Hırvatistan, Bosna Hersek gibi devletlerin birliği ile, Yugoslavya Federal Sosyalist Cumhuriyeti, Mareşal Tito'nun liderliğinde kurulmuştu. Yunanistan'da da, demokrasiye geçilmişti. İspanya'da, Franco Rejimi bir süre daha sürecekti. Portekiz'de de, bir süre sonra Salazar Diktatörlüğü kuruldu. Avrupa'da, ne yazık ki, Portekiz ve İspanya'da, 1945 sonrasında da diktâ rejimler sürmüştür. demokrasi, ancak 1970 ile 1980 arasında kurulmuştu, Portekiz ve İspanya'da. Asya'da, yeni demokratik ve sosyalist devletler kuruldu, İkinci Dünya Savaşı sonrasında. 1949'da, Çin Halk Cumhuriyeti kuruldu. aynı yıllarda, Hindistan'da Gandhi'nin liderliğinde demokratik bağımsız bir devlet kuruldu, "kolonicilik" terk edildi. aynı dönemde, Afrika'da bir çok halk, "kolonicilik"ten kurtuldular, bağımsız devletler olarak yaşamaya başladılar. Güney Afrika'da ise, "ırkçı bir rejim", 1990'lara kadar geçerli oldu. ama, Kuzey Afrika ülkelerinde, bağımsız devletler kuruldu, çoğu da demokrat ya da sosyalist liderlerin çabaları ile kurulmuştur.
Doğu Avrupa'da, 1946 ile 1991 arasındaki "sosyalizm tarihi", 1991'den bugüne kadar bir "demokrasi tarihi"ne dönüşmüştür, 1946 ile 1991 arasında Doğu Avrupa devletleri "kapitalizm"den uzaklaşmayı seçmişlerdi, ama, 1991'den itibâren "kapitalizm"le uzlaşmayı ya da "demokratik, sosyal bir kapitalizm" kurmaya girişmişlerdir. Doğu Avrupa'daki siyasî partiler de değiştiler, çoğunun adları değişti, programları değiştir, tüzükleri değişti, yapıları ve kadroları yenilendi, yeni siyasî kurumlar oluşturulurken, Avrupa Birliği'ne de uyumlu bir Doğu Avrupa'nın, Batı Avrupa ile uzlaşmış bir Doğu Avrupa'nın oluşturulması için çaba harcandı.
işte, Çekoslovakya'da Vaclav Havel, Polonya'da önce Jaruzelcki, sonra da Lech Walesa, Bulgaristan'da Jelev ve Stayanov, Romanya'da İliescu, Arnavutluk'ta Nano ve Berişa gibi yeni devlet adamları, yeni liderler yetiştiler. eski liderler çoğu ülkede yönetimden uzaklaştırıldılar. Demokratik Almanya'da Honecker yönetimden uzaklaştırılırken, bir süre sonra, Federal Almanya ile Demokratik Almanya, tek Almanya olarak birliği sağladılar, Helmut Kohl'ün liderliğinde. bu değişmelerde, Sovyetler Birliği'nde, Gorbachev ve Yeltsin'in lider oldukları Perestroyka ve Glasnost politikalarının önemli bir esin kaynağı olduğu, somut olarak da Sovyet devlet adamlarının yeni önerileri, yeni tezleri ile Doğu Avrupa'nın yenilendiği bir gerçek idi.
1991'de, Sovyetler Birliği de dağıldı, önce Gorbachev, Honecker gibi yönetimden uzaklaştırıldı, sonra da Sovyet Devletleri'nin çoğu Bağımsız Devletler Topluluğu'nu kurdular, Sovyet Rejimi de terk edildi, yeni demokrasiler, bağımsız devletler kuruldu. Ukrayna, Gürcistan, Ermenistan, Azerbaycan, Belarusya, Türkmenistan, Özbekistan, Kazakistan, Kırgızistan, Tacikistan gibi bağımsız devletler kuruldu, yeni yasalar yaptılar, demokrasiye yöneldiler. bu yeni devletlerin liderleri, daha çok eski Sovyet yöneticilerdi, Yüksek Sovyet üyeleri idiler. böylece, Doğu Avrupa ve Asya'da, 1985'ten itibâren bir "demokrasi tarihi"nden bahsetmek doğaldır. Sovyet "merkeziyetçi rejim"inden, "demokratik bağımsız rejimler"e geçiş sağlandı.
Vaclav Havel, Doğu Avrupa'daki değişimlerin, sosyal sorunlara neden olmadan, yeni sosyal kavgalara ve gerginliklere neden olmadan gerçeklemesi için çaba harcamış bir liderdi.
2012'ye yaklaşırken, önümüzdeki yıllarda, Doğu Avrupa'da ya da Asya'da neler olacağını önceden bilmek mümkün değildir. hâlâ, bir değişim akımı, bir demokrasi akımı, bir yenilenme akımı vardır, hâlâ, Doğu Avrupa'da ve Asya'da, eski Sovyet ya da eski sosyalist ülkelerde, siyasî akımlar, sosyal demokrasi ve yeniden yapılanma yönünde sosyal çabalar sürmektedir, yönetimlerin yönetilen çoğunluklara yanıt vermeleri için hâlâ birtakım talepler sosyal alanda ya da siyasî alanda belirmektedir. Avrupa Birliği, bu anlamda, Batı Avrupa ile Doğu Avrupa arasındaki ilişkilerin tarihinin bir gerçekleşmesi olarak yürümektedir.
SİNAN ÖNER

Yazar, Başkan Vaclav Havel de Öldü

2011-12-20T01:18:00.000-04:00

Çekoslovakyalı Yazar, Çek Cumhuriyeti Eski Cumhurbaşkanı Vaclav Havel de geçen hafta öldü. Havel'in ölümü, tüm dünyada yankılandı, acıya neden oldu. Vaclav Havel, Çekoslovakya'nın Çek ve Slovak Cumhuriyetleri olarak ikiye bölünmesinde liderlik yaptı, bölünmenin barışçı bir biçimde olması için çaba harcadı, iki yeni devletin demokrasi ilkelerine göre yapılandırılması yönünde siyaset yaptı. Vaclav Havel, Çek Cumhuriyeti Cumhurbaşkanlığı'nı yürüttüğü yıllarda, Avrupa'nın saygın devlet adamlarından biri olarak dünyada kabûl edildi. Havel, Sovyetler Birliği'nin dağılması sırasında, Doğu Avrupa'daki sosyalist rejimlerin demokrasiye yönelmesinde bir yazar olarak da çeşitli faaliyetlerde yer aldı, bir çok faaliyetlerin liderliğini yürüttü.
Vaclav Havel'in eserleri Türkçe'ye de çevrilmişti. Havel'in söyleşileri, makaleleri, tiyatro oyunları, Türkçe'de yayınlanmıştı. ben de, Vaclav Havel'in "Uzaktan Soruşturma" kitabını okumuştum geçmiş yıllarda. ayrıca, Vaclav Havel'in tiyatro oyunu "Görüşme, Kutlama, Çağrı" üçlemesinin İstanbul Şehir Tiyatroları'nca sahnelenmesine tanık oldum, oyunu daha ilk sahnelendiği sırada izlemiştim.
Vaclav Havel, Çek Cumhurbaşkanı olduğu yıllarda Türkiye'ye de gelmişti.
Çek Cumhuriyeti, yeni bir devlet olarak, biraz da Vaclav Havel'in bir eseridir, elbette başka değerli Çek liderler vardı, vardır.
Vaclav Havel, Marxizm'i "resmî ideoloji" olarak seçmiş Çekoslovakya Cumhuriyeti'nin bir evlâdı idi, Çekoslovakya Cumhuriyeti, İkinci Dünya Savaşı sonrasında kurulmuş, sosyalist bir cumhuriyet idi, tıpkı Romanya, Bulgaristan, Yugoslavya, Arnavutluk, Macaristan, Polonya, Demokratik Almanya gibi. Vaclav Havel, sonraları, özellikle de 1968'de yaşanan Prag Olayları sonrasında, Çekoslovakya'nın Sovyetler Birliği'nden bağımsız bir politika seçmesi için çalışmıştı, Çekoslovakya'nın Batı Demokrasileri ile Sovyet Sosyalizmi arasında bağımsız bir demokratik sosyalizm ya da sosyal demokrasi yönünde değişmesi için yazmış, yayınlar yapmıştı. Vaclav Havel, 1968'de, Alexander Dubçek Hareketi'ni desteklemiş, çok sonra, Çek Cumhuriyeti Cumhurbaşkanlığı sırasında, Alexander Dubçek'i Çek Cumhuriyeti'nin Türkiye Büyükelçisi olarak görevlendirmişti. Dubçek Hareketi, Sovyet Lider Brejnev'in müdahalesi ile bastırılmış, ama sonra Dubçek yine Çekoslovakya Devleti'nde çeşitli görevlerde bulunmuş idi. Gorbachev'in Sovyetler'deki reform hareketleri, Perestroyka ve Glasnost politikaları, Çekoslovakya'da büyük bir etki yaratmış, Vaclav Havel ve Alexander Dubçek gibi liderlerin de desteğini kazanmıştı. Çekoslovakya'nın Çek ve Slovak Cumhuriyetleri olarak bölünmesinde, Sovyetler'deki Gorbachev Reformları'nın ve daha sonra da Yeltsin Hareketi'nin etkileri de olmuştur. Sovyet Devletleri nasıl birbirlerinden bağımsız devletler olarak yeniden yapılandırıldılar ise, Çekoslovakya da, Çek Cumhuriyeti ve Slovak Cumhuriyeti olarak iki bağımsız devlete bölünmüş idi.
ama, Vaclav Havel, Slovakya ile dostluk bağlarını sürdürdü, Çekler'le Slovaklar'ın tarihsel birliklerini koruma yönünde liderlik yaptı.
Vaclav Havel, tiyatro sanatına yenilikler getirmiş büyük bir yazardı. bir anlamda, Çekoslovakya'nın "modern bir Shakespeare"ı idi Vaclav Havel. Vaclav Havel Tiyatrosu diye bir tiyatro akımından veyâ ekolünden bahsetmek doğaldır bugün. Doğu Avrupa'nın, sanatın çeşitli dallarındaki başarılarının bir örneği, kuşkusuz, Vaclav Havel'in eserleri idi.
Vaclav Havel'in ölümü, büyük bir kayıp. Prag'ın kederli atmosferini yeni bir kederle dolduran bir kayıptır Vaclav Havel'in ölümü.
ben de, Vaclav Havel'in eski bir okuru ve tiyatro oyunlarının bir izleyicisi olarak, aynı zamanda politika alanındaki çabalarının "uzaktan" bir tanığı olarak, Vaclav Havel'i saygı ile anıyorum, Havel'i Başkan olarak seçmiş Çek Halkı'na da teşekkür ediyorum. Çek Halkı'nın tarihsel özelliklerini bugün eserlerinde canlandırmış Vaclav Havel'i, Çek Halkı'nın, tarihsel hafızasında saklayacağını, koruyacağını biliyorum.
SİNAN ÖNER

Kuzey Kore Lideri Kim Jong İl'in Vefâtı

2011-12-19T07:14:00.000-04:00

Kuzey Kore Cumhurbaşkanı Kim Jong İl, önceki gün bir tren yolculuğu sırasında yaşadığı kalp krizi nedeniyle vefât etmiş. dünya basını'nda Başkan Kim Jong İl'in vefâtı ile ilgili haberleri okudum, çoğunlukla ilk haber olarak dünya basını'nda yer almış, Başkan Kim Jong İl'in vefâtı. bazı televizyon kanalları da, Kuzey Kore Cumhurbaşkanı Kim Jong İl'in vefâtını birinci haber yaptılar, Başkan Kim Jong İl'in biyografisinden sahneler yayınladılar.
Kuzey Kore Cumhurbaşkanı Kim Jong İl, 1997'de Kuzey Kore Cumhurbaşkanlığı'na seçilmiş, on beş yıldır Kuzey Kore'yi yönetmekteydi. Kuzey Kore'nin dünyaya açılmasına, dünya politikasında saygınlığının kabûl edilmesine liderlik yapmıştı, Başkan Kim Jong İl.
Türkiye, Güney Kore'ye ve Kuzey Kore'ye dostluk yapmış bir milletin ülkesi. Türkiye'deki basın ve televizyon kanalları da, Başkan Kim Jong İl'in vefâtını ilk haberleri arasında duyurdular.
Kuzey Kore'de uzun bir yas dönemi başladı. daha önce Başkan Kim İl Sung'un ardından ulusal yas yaşayan Kuzey Kore Halkı, şimdi de, Başkan Kim Jong İl'in ardından yas yaşayacak.
SİNAN ÖNER

"Batı Feodalizmi" ve "Asya Tipi Üretim Tarzı" Tartışmaları

2011-12-18T12:50:00.000-04:00

Profesör Halil İnalcık'a İthâfen
Türkiye'de tarihçiliğin yaşadığı maceraları, sahneleri, keşifleri, tartışmaları hatırlarken, "Batı Feodalizmi" ile "Asya Tipi Üretim Tarzı" arasındaki farkların konu olduğu tartışmaları hatırlamak da doğal, özellikle de, 1962'den itibâren yapılmış tartışmalardır bunlar, ama, "tarihsel malzeme"lerin kayda değer bir çoğunluğunun önceki yıllardaki tarihçilik deneyimlerinden üretildiği de bir vak'ıa idi.
konu, aslında, Atatürk'ün 1923'de hazırlattığı İzmir İktisât Kongresi'nin de bir konusu idi. daha önce, İttihât ve Terâkkî Hükümeti yıllarında yayınlanan araştırma makalelerinde, "feodalizm" ve "Asya Tipi Üretim Tarzı" konuları gündeme getirilmişti. Osmanlı Devleti, bir Avrupa Devleti miydi, yoksa bir Asya Devleti mi? 19. Yüzyıl'daki reformlar sırasında, Osmanlı'nın Batılılaşması programı açıklanmıştı, ama, Asyalı bir Osmanlı yok muydu? "Osmanlı Feodalizmi" bir gerçek miydi, hem tarihsel hem de güncel bir gerçek? yoksa, Osmanlı Devleti, "Asyatik" bir devlet miydi, "Asyatik Devlet Mülkiyeti"nin geçerli olduğu "Asyatik bir Otokrasi" miydi?
tartışmalar, tarihçileri heyecanlandırmıştı!
Osmanlı'nın yıkılış yıllarında gündeme gelmiş bu konular, sonra, Cumhuriyet'in ilânı ardından iyice yaygınlaşmış, nihâyet Türk Tarih Kurumu'nun Atatürk'ün liderliğinde çalışmaya başlaması ile, Cumhuriyet Dönemi tarihçilerinin de tartışma konuları olarak kabûl edilmişti.
Profesör Ömer Lütfi Barkan, Profesör Fuat Köprülü, Profesör Ahmet Refik, Profesör Uluğ İğdemir, Profesör Halil İnalcık, Profesör Niyazi Berkes, Profesör Mustafa Akdağ, Kemal Tahir, Profesör İdris Küçükömer, Doktor Hikmet Kıvılcımlı, Nâzım Hikmet, Celâl Bayar, Doktor Şefik Hüsnü, Behice Boran, Muammer Sencer gibi tarihçiler, yazarlar ve siyasetçiler, Osmanlı Tarihi hakkındaki düşüncelerini, ya da araştırmalarını yayınlamışlardı, Cumhuriyet Dönemi'nde.
1962'den itibâren, Osmanlı Toplumu'nun "Batı Feodalizmi" ile benzerlikleri ve farkları konusunda daha yoğun ve yaygın tartışmalar yaşanmıştı, "Asyatik Üretim Tarzı" da gündeme bu tartışmalar sırasında gelmişti.
kimi tarihçi ve yazarlar, Osmanlı Toplumu'nun "Batılı Feodal" bir yapı taşıdığını yazmışlardı, bir "Osmanlı devlet mülkiyeti" vardı ama, "toprakların köylülere kiralanması", "Osmanlı vergi sistemi"nin de Osmanlı Köylüleri'ni "Osmanlı devlet mülkiyeti"nden az da olsa "serbest" kılması, Osmanlı şehirlerinin "Batılı Feodal Şehirler"le benzerlikleri, kimi tarihçi ve yazarları bir "Osmanlı-Batılı Feodalizm" tanımlamasına yaklaştırmıştı.
kimi tarihçi ve yazarlar da, Osmanlı Toplumu'nun "Asyalı" bir toplum olduğunu yazdılar, "Asyatik Üretim Tarzı" Osmanlı Toplumu'nun gerçek özelliklerinin de tanımı idi, "Asyalı Rusya", "Hint Kast Toplumu" veya "Çin Toplumu" gibi, Osmanlı Toplumu da "Asyatik Üretim Tarzı" ile yaşıyordu. "Osmanlı Devlet Mülkiyeti"nde, Batılı anlamda bir "feodal mülkiyet"e, meselâ "derebeylik rejimi" ile "prenslikler"e yer yok idi, Osmanlı Toplumu, öteki Asya toplumları gibi "merkeziyetçi" idi. Osmanlı topraklarının sahibi Osmanlı İmparatoru idi, Osmanlı Sultanı idi, Osmanlı Padişahı idi. Osmanlı İmparatorları'nın sahipliklerini tartışmak da olanaksız idi. bir "Osmanlı Demokratizmi"nden ancak 19. Yüzyıl'daki reformlar sırasında bahsedebilirdik, bunda da, Sadrazam Mithat Paşa ya da daha önce Mustafa Reşit Paşa gibi reformcu liderlerin çabaları belirleyici idi. bir "Osmanlı Demokratizmi", 2. Meşrûtiyet yıllarında yine gündeme gelmişti. ama, 1. Dünya Savaşı'na katılmayı kararlaştıran Osmanlı Hükümeti hiç de "demokrat" değildi, meselâ İttihâtçı lider Talât Paşa, bu konuda "demokrat" davranmadıklarını hatıralarında yazmıştı.
Osmanlı Toplumu, "ekonomi" ya da "altyapı kurumları" açısından "demokrat" olamamıştı, Batılılaşma programı ile "demokrat" olmayı da amaçlamışlardı, 19. Yüzyıl'da. "siyaset" ya da "üstyapı kurumları" açısından da, Osmanlılar, "demokrat" değillerdi, "otoriterizm", "padişahçılık", "merkeziyetçilik", "militarist ganimetçilik" gibi özelliklere sahiplerdi. Osmanlı Toplumu'nu "Asyalı" bir toplum olarak kabûl eden tarihçi ve yazarların böyle düşünmelerinin bir nedeni, "Osmanlı Siyaseti"nin, "Osmanlı Üstyapı Kurumları"nın bu özellikleri idi.
ama, Osmanlı'nın da Batılı bir toplum olduğunu yazmış tarihçiler de az değildir! Osmanlı, kuruluşunda Bizans'ın etkilerini taşırken, daha sonra, Balkanlar'a yayıldığında, Batılı "feodal" özellikleri de kazanmıştı, bunun anlamı, Osmanlı'nın yönettiği halkın, meselâ Balkanlar'da, "kölelik ya da serflik"in katı çizgileri dışında, daha "modern" koşullara yönlendiğidir. bir "Osmanlı Burjuva Toplumu", özellikle de, Osmanlı'nın yayıldığı Balkanlar'da oluşmuş idi. bu konuda, Profesör Ömer Lütfi Barkan ile Profesör Halil İnalcık'ın araştırmalarını hatırlamalıyız.
SİNAN ÖNER

Profesör Fuat Köprülü'yü Hatırlarken

2011-12-17T12:48:00.000-04:00

Profesör Fuat Köprülü'yü hatırladım şimdi, Profesör Mete Tunçay'ın tarihçiliğinden bahsederken Profesör Fuat Köprülü'yü hatırlamam normal. aslında, Profesör Fuat Köprülü'nün tarihçiliği ile Profesör Mete Tunçay'ın tarihçiliği arasında konular ya da ilgiler açısından bir benzerlik yok, ama, metod ve tarihçilik ahlâkı açısından Profesör Fuat Köprülü, elbette, Profesör Mete Tunçay'ın öğretmenlerinden biridir. Profesör Fuat Köprülü ile Profesör Mete Tunçay arasındaki bir benzerlik, Profesör Fuat Köprülü'nün "Osmanlı Beyliği'nin Kuruluşu"nu yazmış olması ile, Profesör Mete Tunçay'ın "Türkiye'de Tek Parti Yönetiminin Kurulması"nı yazmış olmasıdır. Profesör Fuat Köprülü, Osmanlı Devleti'nin kuruluş dönemi ile ilgili araştırmalar yaparken, Profesör Mete Tunçay, Türkiye Cumhuriyeti'nin kuruluş dönemi ile ilgili araştırmalar yapmıştır.
Profesör Fuat Köprülü, Bizans Devleti'nin Osmanlı Devleti'ne etkilerini tartışırken, Profesör Mete Tunçay, Sovyet Devleti'nin Türkiye Cumhuriyeti'ne etkilerini tartışmış bir Tarihçi'dir. Profesör Fuat Köprülü, Türk Edebiyatı Tarihi'ni "tasavvuf ve mutasavvıflar" açısından araştırmış ve yazmışken, Profesör Mete Tunçay, modern Türk Edebiyatı'nı "sosyalizm ve sosyalistler" açısından araştırmış ve yazmış bir Tarihçi'dir.
Profesör Fuat Köprülü, Atatürk'ün Cumhuriyet'i ilânı ardından kurduğu Türk Tarih Kurumu yöneticiliğine getirilmiş, Atatürk ile sürekli bir tarihçilik mesâisi yapmıştı; Profesör Mete Tunçay da, Türkiye Toplumsal ve Ekonomik Tarih Vakfı'nda, Türkiye Sosyal Tarih Araştırma Vakfı'nda hâlâ bir tarihçilik mesâisi yapıyor. Profesör Fuat Köprülü, İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi'nde tarihçi yetiştirirken, Profesör Mete Tunçay da, geçmişte Ankara Üniversitesi'nde, şimdi de İstanbul Bilgi Üniversitesi'nde tarihçi yetiştirmektedir.
Profesör Fuat Köprülü, uluslararası sempozyumlarda, konferanslarda tebliğler vermeyi bir tarihçilik alışkanlığı yapmıştı, Profesör Mete Tunçay da, yıllardır uluslararası sempozyumlarda, konferanslarda hazırladığı tebliğleri sunar.
ben, bu açıdan herhâlde şanslıyım, Profesör Mete Tunçay'ın katıldığı bir çok sempozyumda yer aldım. Profesör Fuat Köprülü'yü görmedim hiç ama, Profesör Mete Tunçay'ın öğrencilerinden biriydim ben de. Profesör Fuat Köprülü'nün bir özelliği de siyaset yeteneği idi, 1950'de kurulan Demokrat Parti Hükümeti'nde Dışişleri Bakanı idi Profesör Fuat Köprülü, ama, Profesör Mete Tunçay bir siyasî tarihçi olmasına rağmen siyaset yapmadı, herhangi bir hükümette bakanlık da yapmadı, bundan sonra yapar mı, belli değil. Profesör Mete Tunçay, siyaset hakkında araştırmalar yaparken de, bir siyasetçi gibi değil, bir tarihçi olarak davranmıştır.
Profesör Fuat Köprülü'yü hatırlayınca, Profesör Fuat Köprülü ile Profesör Mete Tunçay arasında bir "karşılaştırma" yapmak istedim, iki usta tarihçimizin de eserlerini okumak bir yurttaşlık ve bir insanlık ödevidir.
SİNAN ÖNER

Profesör Mete Tunçay'ın Tarihçiliği

2011-12-16T06:03:00.000-04:00

Aktör Sönmez Atasoy'un vefatı ile ilgili düşünürken, aklıma kültür tarihimizin, tiyatro ve sinema tarihimizin "eski" konuları geldi. sonra da, siyaset tarihimizi aklıma getirdim. Aktör Sönmez Atasoy'un da içinde yer aldığı bir "demokrasi tarihi"miz vardır, bir "sosyalist kültür tarihi"miz vardır, bir "hümanizm tarihi"miz vardır. son yıllarda, Aktör Sönmez Atasoy gibi bir sürü aktörlerimiz, yönetmenlerimiz, şairlerimiz, yazarlarımız, profesörlerimiz, avukatlarımız, siyasetçilerimiz bizleri terk ettiler. tarihimizin içinden doğup büyümüş, eserler üretmiş liderlerimiz bizleri terk ediyorlar. Zeki Ökten, Ömer Kavur, İlhan Selçuk, Turhan Selçuk, Erdal İnönü, İsmail Cem, Özdemir Özok, Günhan Danışman, Ali Dinçer, Melih Cevdet Anday, Attila İlhan, Server Tanilli, Ali Taygun, Nihat Sargın, Bülent Ecevit gibi niceleri son yıllarda bizleri terk ettiler. geçmişe göre, durgun, "yoksul" bir kültür hayatımız var, basınımız da daha "yoksul", daha "kısır". üniversitelerimiz daha "cahil", daha "yoksul".
Aktör Sönmez Atasoy'un da vefatı ile, bir kayıp daha vermiş oluyoruz tarihimizden.
tiyatro ve sinema tarihimizin bir kaybı da, Ömer Lütfi Akad idi. Akad, 95 yaşındaydı, ama, "ölüm, ölümdür", yer üstündeki hayatı sona erdi Akad'ın da, yerin altındaki hayatı belki hâlâ sürüyor.
geçen haftalarda, Doktor Nihat Sargın ile eski Başbakan Bülent Ecevit, törenlerle, toplantılarla anıldılar.
aklıma gelen bir de kitap vardı, Profesör Mete Tunçay'ın "Eski Sol Üzerine Yeni Bilgiler" kitabı. Profesör Mete Tunçay'ın "Türkiye'de Tek Parti Yönetiminin Kurulması", "Türkiye'de Sol Akımlar" diye başka kitapları vardır, "Eski Sol Üzerine Yeni Bilgiler"i sonradan yayınlamıştı Profesör Mete Tunçay.
Profesör Mete Tunçay'la, Tarih Vakfı'nda sohbet ederdik, 1992'de, 1993'de, 1994'de, Tarih Vakfı'nın hazırladığı konferanslarda, sempozyumlarda, ben de yerimi alırdım, Profesör Mete Tunçay da Tarih Vakfı'nın bir yöneticisi olarak yerini alırdı. Profesör Mete Tunçay, Aktör Sönmez Atasoy'un da içinden geldiği kültür ve sanat tarihimizin bir tanığıdır, siyasî tarihimizi iyi bildiği gibi, kültür ve sanat tarihimizi de iyi bilir. meselâ, tiyatro ustası Ulvî Uraz hakkında bilgilenmek için Profesör Mete Tunçay'a sormak yeterlidir. Merhûm Ulvî Uraz, Aktör Sönmez Atasoy'un da ustaları arasında idi. ama, Ulvî Uraz, aynı zamanda siyasî tarihimizin de içinde rol oynamış ilginç bir insandı.
Profesör Mete Tunçay'ın Türkiye'de "tek parti dönemi" ile ilgili yazdıklarının bazılarına katılmasam da, meselâ "Türkiye'de Sol Akımlar"da ya da "Eski Sol Üzerine Yeni Bilgiler"de yayınladığı belgeleri ve yazdıklarını çok değerli buluyorum, hâlâ saygı duyduğum bir Tarihçi'dir, Profesör Mete Tunçay.
CHP Tarihi, TKP Tarihi, DP Tarihi, AP Tarihi, TİP Tarihi gibi siyasî tarih konularımızı en çok çalışmış, araştırmış Tarihçilerimiz arasında Profesör Mete Tunçay vardır. Profesör Mete Tunçay'ın Türkiye Sosyal Tarih Araştırma Vakfı'ndaki araştırmaları ve yayınladığı kitaplar da çok değerlidir bu açıdan.
Profesör Mete Tunçay'ın tarih yayıncılığına, özellikle de tarih dergiciliğine de katkıları az değildir. meselâ, "Tarih ve Toplum" ya da "Toplumsal Tarih" dergilerinin bir yöneticisi olarak Profesör Mete Tunçay, tarih okurlarının tarih alanındaki eserleri, araştırmaları hemen her ay izleyebilmesi için liderlik yapmış bir Tarihçi'dir.
Profesör Mete Tunçay'ın eserlerini yeni kuşakların okuması, tarih bilgisi ve tarih bilincinin yayılması ve kurumlaşmasının da bir koşuludur.
SİNAN ÖNER

Aktör Sönmez Atasoy'un Vefatı

2011-12-16T05:22:00.000-04:00

Tiyatro ve Sinema Oyuncusu, Dublaj Sanatçısı Sönmez Atasoy, "Sakarya Fırat" televizyon dizisinin çekimleri sırasında yaşadığı rahatsızlık nedeniyle hastahaneye kaldırılmış, hastahanedeki tedâvisi günlerce sürmüş, ama, Aktör Sönmez Atasoy kurtarılamamış, vefat etmiş. dün televizyon kanallarında, Aktör Sönmez Atasoy'un vefatı ile ilgili haberler vardı.
Aktör Sönmez Atasoy, bugün Ankara'da törenlerle defnediliyor.
Sönmez Atasoy'u çocukluk yıllarımda izlerdim, TRT'de yayınlanan bir çok sinema filminin dublajlarında Sönmez Atasoy vardı. ayrıca, TRT Radyoları'nda, ya da TRT Televizyonu'nda hazırlanan programlarda Aktör Sönmez Atasoy da rol oynardı. Aktör Sönmez Atasoy, yıllardır, televizyon dizilerinde karakter oyuncusu olarak rol alıyordu.
Aktör Sönmez Atasoy, tiyatro ve sinema sanatına hayatını adamış, bir kültür ve sanat adamı idi.
SİNAN ÖNER

ABD Ordusu Irak'tan Çekildi

2011-12-16T05:03:00.000-04:00

Amerika Birleşik Devletleri, Irak'taki dokuz yıllık savaşın ardından son kalan askerlerini de çekti, Irak'ta ve Amerika Birleşik Devletleri'nde törenler yapıldı, ABD Savunma Bakanı Leon Panetta da, Irak'tan son kalan askerlerin çekilmesi törenlerinde yer aldı.
Amerika Birleşik Devletleri, 2003'te Irak'ı işgâl etmişti. Irak'ı işgâl harekâtına, İtalya, İspanya, İngiltere gibi başka devletler de katılmışlardı. Çin, Fransa, Almanya, Rusya, Mısır, Türkiye, Hindistan gibi başka devletler de Irak'ı işgâl harekâtına katılmamışlardı.
Amerika Birleşik Devletleri, Irak'ta 4500 kadar şehit verdi. binlerce Amerikalı Irak'ta yaralandı. Birleşmiş Milletler Irak Özel Temsilcisi De Mello, Irak Savaşı'nda şehit oldu.
dokuz yıllık Irak Savaşı'nın ardından, ABD, Irak'tan askerlerini tümüyle çekti. Irak Başbakanı Nuri El Malikî de, geçen hafta Washington'da idi, Başkan Barack Obama'yı ziyâret etti Malikî.
Amerika Birleşik Devletleri'nin Irak'tan tümüyle askerlerini çekmesi, Ortadoğu Tarihi'nde yeni bir durum yarattı. Suriye'deki sorunlar sürerken, ABD'nin Irak'ı terketmesi, bölge devletleri ve milletleri açısından ilginç ve anlamlı bir mesaj.
SİNAN ÖNER

"Vanlılar'ın Soğukla İmtihanı", Türkân Şoray, Van'da

2011-12-13T06:50:00.000-04:00

Van Depremi'nden bugüne aylar geçiyor. ama, Van Halkı, daha doğrusu Van'da kalmayı seçenler, çadırlarda, prefabrik evlerde, çadırkentlerde yaşamaya devam ediyorlar. Van'da neler olduğu, neler yaşandığı ile ilgili basındaki haberler de azaldıkça azalıyor. ama, bazı sanatçıların, devlet yöneticilerinin, hükümet üyelerinin, bilim adamlarının Van'a geziler yapmaları, Van'ı, Van Depremi'ni dünyaya yeniden hatırlatıyor.
geçenlerde, Yönetmen ve Sinema Oyuncusu Türkân Şoray ile kızı Yağmur, Van'ı ziyâret etmişler. Türkân Şoray'ın Van Ziyâreti'ni gazetelerde fark ettim, Türkân Şoray, Van'daki çadırkentleri, prefabrik konutları ziyâret etmiş, Vanlılar'la sohbet etmiş, Van'lı çocuklara armağanlar vermiş, Van'lı depremzede halkla ilgili duygularını, düşüncelerini anlatmış.
Türkân Şoray, sinema oyuncusu Kadir İnanır ile, yıllar önce "Deprem" diye bir film çevirmişti. deprem olgusu, Türkân Şoray'a uzak bir olgu değildir, sinema sanatı açısından. "Deprem"i tümüyle izlememiştim, ama, "fragman"larını izlemiştim sinema salonlarında. Kapadokya'da çevirmişlerdi "Deprem"i, Türkân Şoray ile Kadir İnanır oynamışlardı "Deprem"de.
şimdi, yıllar sonra, Türkân Şoray, Van Depremi'nin sonuçlarını Van ve çevresinde inceliyor, deprem olgusu ile ilgili yeni gözlemler yapıyor, yeni bilgiler ediniyor.
Türkân Şoray'ı, Van'ı, "Vanlılar"ı yalnız bırakmadığı için kutlarım. "Vanlılar'ın soğukla imtihanı"nda, Türkân Şoray'ın sıcak ilgisi, sıcak kalbi, Vanlı çocukları, Vanlı yaşlıları ısıtacak, ısıtmıştır da. Türkân Şoray, sinema ve televizyon filmleri ile, Türkiye Halkı'na elli yıldan fazla bir süredir arkadaşlık, dostluk, öğretmenlik, doktorluk yapan büyük bir sinemacı.
SİNAN ÖNER

Besteci Selman Ada, 50. Sanat Yılı'nı Mersin'de Kutladı!

2011-12-13T04:25:00.000-04:00

Besteci, Orkestra Şefi, Müzik Direktörü Selman Ada, 50. Sanat Yılı'nı Mersin Kültür Merkezi'nde kutladı, kutlama konserinde Besteci Selman Ada'nın eserleri, Selman Ada yönetimindeki orkestra ve solistler tarafından sahnelendi.
Besteci Selman Ada'nın 50. Sanat Yılı Konseri'ni Mersin Kültür Merkezi'nde ben de izledim. bir rastlantı ile, Mersin Kültür Merkezi'nin önünden geçerken, kutlama konserini öğrendim, biletimi aldım, akşam 20:00'de konser salonunda yerimi aldım. Besteci Selman Ada ile ilgili hazırlanan broşürü de fuaye salonunda okudum, Şair Tarık Günersel'in Besteci Selman Ada ile ilgili yazdığı makaleden çok şey öğrendim. Besteci Selman Ada'nın "dâhi çocuk" olarak farklı ülkelerde müzik eğitimi aldığını öğrendim meselâ.
Besteci Selman Ada'nın 50. Sanat Yılı Konseri harika idi! solistler de, orkestra da, Şair Nâzım Hikmet Ran'ın deyişi ile "müthiş" idi. kutlama konserinde, Besteci Selman Ada'nın besteleri, yazdığı eserleri sahnelendi. keman, klarnet, piyano, viyola, viyolensel, bateri, arp gibi çalgılar, orkestranın usta çalgıcıları tarafından çalındı. coşku, akılgücü, sempati, sürprizler, "yaratma cesareti" vardı, Besteci Selman Ada'nın 50. Sanat Yılı'nı kutlama konserinde.
Besteci Selman Ada, aynı zamanda bir müzik direktörü, Devlet Opera ve Balesi'nde, başka müzik kurumlarında çalışmış, çalışıyor, direktörlük yapıyor.
Besteci Selman Ada'yı ve arkadaşlarını kutlarım, müziğimize getirdiği yenilikler, yeni sesler, yeni ritmler, yeni anlatım biçimleri için Besteci Selman Ada'ya teşekkür ederim. Besteci Selman Ada'nın Mersin Halkı'na gösterdiği saygı da hiç unutulmayacak bir davranış. 50. Sanat Yılı'nı Mersin'de kutladığı için, Besteci Selman Ada'ya teşekkür ederim.
SİNAN ÖNER

Avrupa Birliği="Para Birliği"="Devletler Birliği"

2011-12-11T14:04:00.000-04:00

Avrupa Birliği, aylardır, "para birliği" ve "devletler birliği" olmak özelliklerinin getirdiği sorunları yaşıyor, tartışıyor. Avrupa Birliği, hem bir "parasal birlik", bir "Euro Birliği", hem de bir "siyasî birlik", "devletler birliği". Avrupa Birliği'ne üye devletlerin yaşadığı "ekonomik", "malî", "ticarî" sorunlar, Avrupa Birliği'nin "hukuk birliği" olarak, bir "siyasî birlik" olarak ödevler yüklenmesine neden oluyor, Avrupa Birliği üyesi devletlerin birbirlerine karşı sorumluluklarını tartışmalarına neden oluyor.
geçenlerde, Yunanistan ile Avrupa Birliği üyesi öteki devletler arasında "Euro", "krediler", "borçlanma", "kamusal harcamalar" gibi konularda tartışmalar yaşandı. Avrupa Birliği üyesi bir devlet olarak Yunanistan, yaşadığı ekonomik ve malî sorunları aşmak için Avrupa Birliği üyesi öteki devletlerden yardım istedi, hatta Yunanistan Başbakanı Papandreu -şimdi Başbakan değil-, Avrupa Birliği üyesi öteki devletlerin yöneticileri ile yaptığı görüşmelerde, Yunanistan'ın üyeliğini de tartışmak zorunda kalacaklarını söyledi. sonunda, Yunanistan'da hükümet değişti, bir ekonomist, Papadimitriu, Yunanistan Başbakanı olarak yeni bir hükümet kurdu. ama, Avrupa Birliği üyesi devletler de, "Euro", "para birliği", "kredilendirme dağılımı", "kamu ekonomileri" ve başka konularda tartışmalar yapmak zorunda kaldılar. Avrupa Birliği üyesi devletler arasında hükümetleri değişen başka ülkeler de vardı, İspanya'daki seçimleri muhafazakârlar kazandı, Rajoy, yeni hükümeti kurma ödevini yüklendi. İtalya'da, Berlusconi istifa etti, Mario Monti İtalya Başbakanı olarak yeni bir hükümet kurdu. Portekiz'de de yeni bir hükümet kuruldu.
Avrupa Birliği, bir "para birliği" ve bir "devletler birliği" olarak gerçekleşmiş bir birlik. "Euro"nun "tek para birimi" olarak seçilmesi, birtakım sorunlara neden oldu. İngiltere, hâlâ "tek para birimi"ne geçmedi, "Euro"yu değil, hâlâ "Sterlin"i kullanıyor. bazı Avrupa Birliği üyesi devletler de, "Euro" konusunda tartışıyorlar hâlâ.
daha önce, Avrupa'nın farklı devletleri, asırlarca farklı para birimleri kullanmışlardı. Alman Markı, Fransız Frangı, İtalyan Lireti, Hollanda Florini, Danimarka Kronu gibi millî para birimleri, dünya ekonomisini yönetmişlerdi, Amerikan Doları, Sovyet Rublesi, Japon Yeni, Suudi Arabistan Riyali gibi öteki millî para birimleri ile. ama, Sovyetler Birliği'nin dağılması ile, millî para birimleri Asya'da, Doğu Avrupa devletlerinden yeniden yayıldı, gündeme geldi, kabûl edildi. bir yandan böyle bir gerçek varken, Avrupa Birliği kuruldu, "Euro", Avrupa Birliği'nin "tek para birimi" olarak kabûl edildi. Avrupa'daki malî eğilimler ile Asya'daki malî eğilimler birbirinden farklıydı. bir yandan birlikleşme eğilimi güçlenirken, bir yandan da eski birlikler dağıldı, millî devletler kuruldu, millî para birimleri güçlendirildi. dünya ekonomisi, genel olarak birlik eğilimi ile koşullanamadı yine de, çünkü özellikle Asya'da, bir dağılma ve farklılaşma eğilimi ekonomileri koşullandırdı.
Avrupa Birliği'nin, geçmişte, "kapitalist ekonomiler" ve "sosyalist ekonomiler" olarak bölünmüş olması da, tarihsel bir koşullanma olarak bugünün koşullarını etkiliyor. Avrupa Birliği üyesi devletlerin, geçmişte "kapitalist" ve "sosyalist" devletler olarak yaşamış olmaları gerçeği, "para birliği" tartışmalarına da yansıyor. dünya ekonomisi, yalnız bir "dünya kapitalizmi" olarak yaşanmıyor bugün, Avrupa Birliği'nin siyasî ve hukukî özellikleri de, "sosyalist" özellikler barındırıyor yapısında. Avrupa Birliği'nin bir "sentez" olma özelliği de, bir süre için geçerlidir. Hegelci deyimlerle yaklaşınca, "tez" dönemi, 19. Yüzyıl'daki "sanayici kapitalizm" dönemi idi, Avrupa devletleri açısından, "antitez" dönemi, 20. Yüzyıl'ın "savaş ekonomileri ve sosyal demokrasinin ve sosyalizmin yayılması" dönemi idi, şimdi de bir "sentez" yaşanıyor, "kapitalizm ile sosyalizmin sentezi" dönemi".
Avrupa Birliği üyesi devletler arasındaki tartışmaları izlerken, Avrupa Birliği'nin, Asya'da bir dağılma ve farklılaşma yaşanırken, bir birlik ve benzerleşme eğilimini güçlendirmesindeki yenilikçi ve reformcu özelliği de fark etmek gerekir. Avrupa Birliği, hem dünya ekonomilerinin ve dünya siyasetinin dağılmasına bir tepki olarak, hem de geçen asırda icat edilmiş bir icat olarak, hem siyasî ve felsefî bir tepki, hem de ekonomi bilimi açısından bir icat olarak, kavranması gereken bir birlik, bir gerçek, bir tarih.
SİNAN ÖNER

Kuzey Afrika'da 20. Yüzyıl'ın Lideri Kaddafi Öldü

2011-12-08T15:30:00.000-04:00

Libya Arap Halk Sosyalist Cemahiriyesi Kurucu Başkanı Albay Muammer El Kaddafi, Sirte'de "şehit" olalı, günler, haftalar, aylar geçiyor. Albay Kaddafi'nin vefatı ile ilgili bugüne kadar hiç bir şey yazmamıştım. ama, Türkiye Büyük Millet Meclisi'nde, bugünkü bütçe görüşmeleri sırasında, hem CHP'li Kılıçdaroğlu, hem de MHP Lideri Bahçeli, Libya'dan bahsettiler, Kaddafi'yi ya andılar ya da çağrıştırdılar, ben de, Albay Kaddafi'nin vefatı ile ilgili artık yazmak istedim.
önce, Libya Halkı'na başsağlığı dilerim. Albay Kaddafi, Libya Halkı'nın lideri idi, kırk yıldan fazla bir süre, Libya'yı yöneten Başkan'dı Albay Kaddafi. sonra da, Libya'nın komşu devletlerine, halklarına başsağlığı dilerim. Albay Kaddafi, Mısır'ın da, Tunus'un da, Cezayir'in de, Akdeniz'e sınırları bulunan tüm devletlerin ve halkların da dostluğunu kazanmış bir liderdi. Albay Kaddafi, Türkler'i, Türkiye'yi çok seven bir insandı, Atatürk'e bağlı bir Komutan'dı, Türkiye'nin yurttaşlarına da, yöneticilerine de saygısı, sempatisi ve yardımları vardı. Libya'da Türk firmaları ve devlet şirketleri uzun bir süre yatırımlar yaptılar, çalıştılar, ürettiler. Libya'da çalışan binlerce Türk işçisi, Albay Kaddafi'nin himayesinde yaşadılar, çalıştılar.
Albay Kaddafi neden vefat etti? Albay Kaddafi'nin vefat etmeden önce neler yaşadığını, gazetelerden, TV kanallarından öğreniyorduk, daha önce NATO tarafından uyarılmış, sonra da hem NATO kuvvetlerinin hem de Libya'daki muhalif grupların saldırılarına uğramıştı, hatta NATO hava kuvvetleri Albay Kaddafi'nin oğlunun evini bombalamışlar, aileden bir çok kişi ya "şehit" olmuşlar ya da yaralanmışlardı. bu duruma rağmen, Albay Kaddafi, Sirte'ye geçmeyi, ve saldırılara karşı koymayı seçmişti. sonunda, Sirte'de bir saldırı ile vefat etti, ama, vefatına tanık kameralar vardı, önce yaralanmış, sonra da "beni öldürmeyin" demesine rağmen, saldırganlar tarafından öldürülmüş idi, aslında Albay Kaddafi'yi öldürmek zorunda değillerdi, Libyalı muhalif grupların "demokrasi ve özgürlükler" konusunda söylediklerinin geçerli olup olmadığından tüm dünyayı kuşkulandıran sahneler yaşandı, Albay Kaddafi'nin vefatı sırasında. Albay Kaddafi, daha sonra Trablus'da bir binada halka sergilendi, kalabalıklar, Albay Kaddafi'yi ziyaret ettiler, bir gece din adamlarının refakatinde Albay Kaddafi, Libya'nın çöl topraklarında gömüldü. Albay Kaddafi'nin ailesinden kalanlar da farklı ülkelere kaçtılar ya da sığındılar, Albay Kaddafi'nin eşi de Afrika'nın güneyindeki ülkelere hareket etti. dünya basınından öğrendiklerimiz böyle.
Albay Kaddafi'nin "şehit" olmasına farklı tepkiler vardı dünyada. çoğunlukla, Birleşmiş Milletler üyesi devletlerin yöneticileri susmayı seçtiler, Albay Kaddafi, kırk yıldan fazla bir süre, Birleşmiş Milletler Genel Kurulu'na seslenmiş bir Başkan'dı.
Libya'daki muhalif grupların liderleri ya da yöneticileri de, yaptıkları toplantılarda Albay Kaddafi'den bahsetmediler, susmayı seçtiler, gelecek hakkında birtakım öneriler getirdiler ya da başka devletlere Libya'daki amaçlarının "demokrasi ve özgürlükler" yönünde yaşamak olduğunu duyurdular. Albay Kaddafi'nin vefatı, bir "günah" olarak tarihe geçti, hem İslâm'da, hem de öteki dinlerde "günah" idi, Albay Kaddafi'nin "şehit" edilmesi.
Libya Halkı'na başsağlığı dilemekten başka yazacak bir şey yok, Avrupa devletleri ve Amerika Birleşik Devletleri ise, NATO ve NATO'nun NATO üyesi ya da NATO üyesi olmayan ülkelerle ilgili politikalarını ve programlarını herhâlde tartışacaklardır, ele alacaklardır, bu alanda yeni öneriler getireceklerdir.
Albay Muammer El Kaddafi'yi, Türkiye Halkı, çeşitli zamanlarda ya çok sevdi, ya eleştirdi, ya da Türkiye'nin "eski dostlar"ından biri olarak saygı ile hatırladı.
Albay Kaddafi'nin biyografisinden ve Libya'nın tarihinden öğrenilecek çok bilgiler olduğu ise bir vak'ıa.
SİNAN ÖNER

Rusya'da DUMA Seçimleri

2011-12-05T02:31:00.000-04:00

Rusya Federasyonu'nda dün DUMA seçimleri yapıldı.
Rusya'daki seçimlerin ilk sonuçlarını Planeta ve Russia 24 TV kanallarında izledim. Rusya Cumhurbaşkanı Dimitri Medvedev ve Rusya Başbakanı Vladimir Putin'in liderlik yaptıkları Birleşik Rusya Partisi, seçimlerde % 49 kadar oy kazanırken, Gennady Zyuganov'un liderlik yaptığı Rusya Komünist Partisi, seçimlerde % 19, Jirinovski liderliğindeki parti, % 12, ve Mironov liderliğindeki parti de, % 12 kadar oy kazandı. seçimlerde oy sayımı sürüyor.
DUMA'daki yeni duruma göre, iktidar partisi ile muhalefet partileri arasında bir eşitlik söz konusu. Birleşik Rusya Partisi de, bir koalisyon özelliğinde, farklı siyasî akımların yaptığı işbirliğinin bir ürünüdür Birleşik Rusya Partisi.
Rusya Federasyonu'ndaki DUMA seçimlerinin ilk sonuçları, Rusya'daki demokratikleşme akımının güçlendiği, parlamenter rejime bağlılığın sürdüğü, çok partili siyasî sisteme Rusya Halkı'nın daha çok adapte olduğu yönünde izlenimler getiriyor.
DUMA'yı ve DUMA seçimlerine katılan seçmenleri kutlarım.
SİNAN ÖNER

Türk-İş'de Kongre

2011-12-03T01:03:00.000-04:00

Türkiye İşçi Sendikaları Konfederasyonu (Türk-İş) önümüzdeki günlerde Kongre yapacak, Genel Kurul hazırlıkları sürüyor, Türk-İş'de yeni bir yönetim seçilecek.
Türk-İş, en eski işçi konfederasyonumuz. Türk-İş üyesi sendikalar, çeşitli iş kollarında ve iş yerlerinde örgütlenmiş sendikalar, çoğu da çok deneyimli sendikalar. meselâ, Petrol-İş, TEKSİF, Tes-İş, Belediye-İş, Şeker-İş, Tarım-İş, Genel Maden-İş gibi sendikalar, Türkiye'nin işçi tarihine damga vurmuş sendikalardır, hem de örgütledikleri büyük işçi kitleleri ile dünya sendikal hareketinde de saygın mevkileri vardır. Türkiye'nin sosyal ve siyasî tarihinde Türk-İş'in yeri vazgeçilmez bir yerdir ki, Türk-İş, kurulduğundan bugüne hiç bir zaman yasaklanmamış ya da feshedilmemiş, sendikal çalışmaları sürüp gelmiş, sosyal sistemin bir bileşeni olmuştur.
Türk-İş'deki Kongre'de neler olacak? neler değişecek? Türk-İş, sosyal değişimin de öncüsü olmuş bir işçi konfederasyonudur. Türk-İş'deki değişmeler, sosyal değişimleri de getirir.
Türk-İş'deki Kongre'de farklı adaylar var, farklı sendikal programları yansıtan birbirinden farklı sendikal seçenekler var. Türk-İş üyesi sendikalar, birbirleri ile zıtlaşmadan, ama, birbirlerinden farklı olmaya da cesaret eden sendikalardır, Kongre'de bu gerçek yeniden fark edilecek, demokrasi ve işçi sınıfımıza yakışır bir ciddiyet ile Türk-İş'in yeni yöneticileri seçilecek.
Türk-İş üyesi sendikalarımızı kutlarım şimdiden, Türk-İş Kongresi'ne katılacak delegelere başarılar dilerim, Kongre'nin işçi sınıfımıza, işverenlerimize, iş yerlerimize, sendikacılarımıza, emekli işçilerimize, sosyal ve siyasî yenilikler talep eden halkımıza hayırlı ve yararlı olmasını dilerim. Türk-İş'in tarihsel özelliklerinin hatırlandığı bir Kongre dilerim.
SİNAN ÖNER

Profesör Server Tanilli

2011-12-01T20:22:00.000-04:00

Profesör Server Tanilli, 1 Aralık 2011'de -dün- İstanbul Karacaahmet Mezarlığı'nda gömüldü, Tanilli önceki gün vefat etmişti. Profesör Server Tanilli için önce "Cumhuriyet" Gazetesi'nin Şişli'deki merkezinde bir tören yapıldı, törende "Cumhuriyet"in yazarları konuşmalar yaptılar.
Profesör Tanilli'nin cenaze törenleri ile ilgili haberler, TV'lerde ve gazetelerde yayınlandı.
Profesör Server Tanilli, Profesör Erdoğan Teziç'in de anlattığı gibi, 1960 öncesi, 1960 ile 1980 arası ve 1980 sonrası, üç ayrı tarihsel dönemde, hukuk, siyaset bilimi, tarih bilimi, edebiyat tarihi gibi bilim alanlarında yazmış, yayınlar yapmış, dersler vermiş, konferanslar vermiş bir Profesör idi. Profesör Tanilli, 1980 sonrası, uzun bir süre, Strasbourg Üniversitesi'nde öğretim üyeliği yapmıştı.
Profesör Server Tanilli, bir gazete yazarıydı aynı zamanda. "Cumhuriyet" Gazetesi'nde on yıldır haftalık makaleler yazıyordu Tanilli. daha önce de, çeşitli gazetelerde makaleler yayınlamıştı Profesör Tanilli.
Profesör Server Tanilli, "Devlet ve Demokrasi", "Victor Hugo: Bir Dehanın Romanı", "Fransız Devriminden Portreler", "Dünyayı Değiştiren On Yıl", "Uygarlık Tarihi", "Yüzyılların Gerçeği ve Mirası", "Değişim ve Diyalektik" gibi kitaplar yazmış, yayınlamıştı, Tanilli'nin çevirileri arasında Fransız Tarihçi Robert Mantran'ın iki ciltlik "Osmanlı İmparatorluğu Tarihi" kitabı vardı.
Profesör Server Tanilli, 1980 sonrası, "Nasıl Bir Demokrasi İstiyoruz?", "Nasıl Bir Eğitim İstiyoruz?" ve "İslâm Çağımıza Yanıt Verebilir mi?" diye üç kitap yazmıştı ki, bu kitapları da çok okunmuş ve yeniden yayınlanmışlardı.
Profesör Server Tanilli, Fransa'da öğretim üyeliği yaptığı yıllarda Türkiye ile ilişkilerini sürdürmüş, daha sonra da Türkiye'ye gelmiş, Türkiye'de yaşamaya başlamıştı. Profesör Server Tanilli, Nâzım Hikmet Şiirleri okumak için tüm Türkiye'yi dolaşmıştı, tekerlekli iskemlede yaşamak zorunda kalmasına rağmen, farklı kentlerde, farklı salonlarda halkla buluşmuş, halka şiirler okumuş idi.
Profesör Server Tanilli'nin vefatı okurları arasında büyük bir acıya neden olmuş gibi, basında, televizyonlarda, Profesör Tanilli için başsağlığı mesajları yayınlanıyor, Tanilli'ye saygı anlatımları yayılıyor. Profesör Server Tanilli, 1960 ile 1980 arasında, Türkiye'de çok öğrenci yetiştirmiş bir bilim adamı idi, öğrencileri Profesör Tanilli'yi yeniden hatırlıyorlar, eserlerine saygılarını duyuruyorlar.
Profesör Server Tanilli, bugün eleştirilen 1982 Anayasası'nı, daha kabûl edildiği sırada ve 1983'de çok partili demokrasiye geçildikten sonra da, çeşitli yönleri ile eleştirmiş bir hukukçu idi. bugün, yıllar sonra Anayasa tartışmaları yapılırken, Profesör Server Tanilli'nin kitaplarını, makalelerini yeniden okumak yarar getirir elbette. "Devlet ve Demokrasi" kitabı ile Profesör Tanilli, hukuk konularında binlerce okurunu eğitmişti meselâ. ya da "Nasıl Bir Demokrasi İstiyoruz?" kitabı ile Profesör Tanilli, demokrasinin anlamını, Fransa'da yaşadığı yıllarda okurlarına anlatmıştı, kitap Türkiye'de çok okunmuş, etkileyici bir eserdi.
Profesör Server Tanilli'nin vefatı ile tarihçiliğimiz de büyük bir kayıp yaşıyor. Tanilli, "Yüzyılların Gerçeği ve Mirası" kitabı ile, ciltler hâlinde, insanlık tarihini yazmıştı, belki de tarihçiliğimizde ilk kez böyle bir çabayı harcamıştı. yine, Robert Mantran'dan yaptığı çeviri, "Osmanlı İmparatorluğu Tarihi" iki cilt hâlinde, Osmanlı tarihçiliği alanında büyük bir kaynak eserdir.
Profesör Server Tanilli ile yıllar önce, Nâzım Hikmet Şiirleri okuduğu bir salonda izlemiştim, sonra sohbet etmiştik kısa bir süre, kıymetli bir hatıraydı bana, Fransa'dan döndüğü, Türkiye'de yaşamaya başladığı sırada yaşadığımız bir hatıra idi.
Profesör Server Tanilli'ye veda ediyoruz, ama, "ölüm", Profesör Server Tanilli'nin "ölüm"ü, mutlak değildir, eserleri yaşıyor, kitapları, öğrencileri, arkadaşları yaşıyorlar, hem de belki bir daha hiç görmeyeceğiz Profesör Tanilli'yi, gerçek bir tecrübedir "ölüm" bu açıdan, ama, fotoğraflarını göreceğiz, dirilmiş gibi gelecek bize, "yaşam"ın kuvvetine bağlanacağız, Profesör Tanilli'nin "yaşam"ını hatırlayacağız, öğreneceğiz, keşfedeceğiz. elbette, Profesör Tanilli'nin okurları, okurları olmaktan vazgeçmedikleri sürece Tanilli de yaşayacak.
SİNAN ÖNER

Son Yugoslav Başbakan Ante Markovic'in Vefatı

2011-11-28T13:49:00.000-04:00

Yugoslavya Federal Sosyalist Cumhuriyeti'nin son Başbakanı Ante Markovic 87 yaşında vefat etti. Ante Markovic, Yugoslavya'dan bölünmesinden bir süre önce Başbakanlık yapmıştı.
Ante Markovic'i yıllardır unutmuştum. bugün dünya basınında Ante Markovic'in vefat ettiğini duyurmuşlar, fotoğraflarını, hakkındaki bilgileri okuyunca Ante Markovic'i hatırladım. Markovic, Yugoslav reformculuğunun bir lideri idi, Sovyetler Birliği'nde Başkan Mikhail Gorbachev'in başlattığı "perestroika" ve "glasnost" hareketlerinin Balkanlar'daki temsilcilerinden biriydi Ante Markovic. Ante Markovic, Mareşal Tito'nun öğrencisiydi elbette, Tito da reformcu idi, Yugoslavya'yı kurarken de, sürdürürken de reformlar yapmaktan korkmamıştı. Slovenya, Hırvatistan, Makedonya, Sırbistan, Bosna Hersek gibi bugün bağımsızlaşmış devletlerin meydana getirdiği Yugoslavya'da reformcu sosyalist ve sosyal demokrat akımlar, Yugoslav milletleri arasındaki savaşlar başlayıncaya kadar sürüp gelmişti, Ante Markovic de bu akımların bir lideri olarak Başbakanlık yapmıştı. Yugoslav milletlerinin birbirleri ile savaşları engellenememiş, ama, savaş sonrası Yugoslav milletleri, bağımsız devletler hâlinde reformlar yapmışlar, bir Balkan Barışı kurulmuştu. Balkan Barışı'nın bir lideri de Ante Markovic idi.
Balkanlar, geçmişte de savaşlarla sarsılmış bir bölgedir. Osmanlı Devleti'nden bağımsızlaşırken, 19. Yüzyıl'da, Balkan milletleri savaşmak zorunda kalmışlardı. daha sonra, 20. Yüzyıl başında da Balkan Savaşı yaşanmıştı. Balkanlar, 1. ve 2. Dünya Savaşı'nı da yaşadılar. 2. Dünya Savaşı'nın ardından, Yugoslavya Federal Sosyalist Cumhuriyeti, Mareşal Tito'nun liderliğinde kuruldu. Mareşal Tito, ölünceye kadar Yugoslavya'yı yönetmişti.
son Yugoslav Başbakan Ante Markovic'i saygı ile anıyorum.
Balkan Barışı'nın 21. Yüzyıl boyunca sürmesi için, Ante Markovic'in 87 yıllık hayatından öğrenilecek çok şey var. Balkan Barışı'nı korumak ve sürdürmek için Yugoslavya Tarihi'ni okumak ve kavramak hâlâ zorunlu, gelecekte, Balkan milletlerinin bağımsız devletler yaratmaları kadar, Balkan Barışı'nı koruyup sürdürmeleri de saygıya değer tarihsel bir başarı olarak kabûl edilecek.
SİNAN ÖNER

Doktor Nihat Sargın, Vefatının 1. Yılı'nda Anıldı

2011-11-27T06:29:00.000-04:00

Türkiye İşçi Partisi Genel Sekreteri, Türkiye Birleşik Komünist Partisi Kurucu Genel Başkanı, Türkiye Sosyal Tarih Araştırma Vakfı Başkanı Doktor Nihat Sargın, vefatının 1. Yılı'nda törenlerle, toplantılarla anıldı. Doktor Nihat Sargın'ın yazdığı kitaplar, TÜYAP Kitap Fuarı'nda sergilendi, bir süre Başkanlığını yaptığı Türkiye Sosyal Tarih Araştırma Vakfı da TÜYAP Kitap Fuarı'nda, Doktor Nihat Sargın'ı Anma Toplantısı yaptı. Doktor Nihat Sargın, Zincirlikuyu Mezarlığı'ndaki mezarı başında da anıldı.
Doktor Nihat Sargın, 1962'de kurulan Türkiye İşçi Partisi'nde çeşitli mevkilerde bulundu, 12 Eylül 1980'de Türkiye İşçi Partisi yasaklanırken, Doktor Nihat Sargın Türkiye İşçi Partisi Genel Sekreteri idi. daha sonra Avrupa ülkelerinde sürgünde kaldı, 1987'de Türkiye İşçi Partisi Genel Başkanı Behice Boran'ın vefatının ardından kurulan Türkiye Birleşik Komünist Partisi Genel Başkanlığı'na seçildi. Doktor Nihat Sargın ve Türkiye Komünist Partisi Genel Sekreteri Haydar Kutlu (Nabi Yağcı), 16 Kasım 1987'de Türkiye Birleşik Komünist Partisi'ni kurmak için Türkiye'ye geldiler. Türk Ceza Yasası'nın 141., 142. ve 163. Maddeleri Meclis'te kaldırılınca, TBKP de yasallaştı, Ankara'da kongre yaptı, dört buçuk yıl cezaevinde kalan Doktor Nihat Sargın ve Haydar Kutlu (Nabi Yağcı) TBKP'nin ilk Kongresi'ne katılmışlardı. ama, 1992'de, TBKP, Yargıtay'ın Anayasa Mahkemesi'nde açtığı "kapatma davası" ile yeniden yasaklandı, Doktor Nihat Sargın'a ve Haydar Kutlu'ya (Nabi Yağcı'ya) 10 yıl siyaset yasağı getirildi.
Doktor Nihat Sargın, yasaklı yıllarında kitaplar yazdı, Nabi Yağcı da, Türkiye Sosyal Tarih Araştırma Vakfı Başkanlığı yaptı, tarih çalışmaları yaptı, tarih konferansları, uluslararası tarih sempozyumları hazırladı.
2006'da, Doktor Nihat Sargın, Türkiye Sosyal Tarih Araştırma Vakfı Başkanlığı'na seçildi. bu sürede, sempozyumlar, konferanslar hazırladı, kitaplar yayınladı.
Doktor Nihat Sargın, TBKP'nin kurulması ve yasallaşması tarihini "Dönüşten Özgürlüğe 900 Gün" başlığı ile kitaplaştırdı.
Doktor Nihat Sargın, Türkiye İşçi Partisi'nde yöneticilik yaptığı yılları da, "TİP'li Yıllar" başlığı ile kitaplaştırdı. Doktor Nihat Sargın'ın "TBKP Davası" sırasında hazırladığı "Savunma"sı da, "Sorgu" başlığı ile yayınlanmıştı.
Doktor Nihat Sargın, 1940'lı yıllarda İstanbul Tıp Fakültesi'nde okumuştu, doktor olmuştu. "Cezaevi Anıları" başlığı ile yazdığı kitapta anlattığı gibi, muayenehanesini biraz geç açmak zorunda kalmıştı. Doktor Nihat Sargın, DP Hükümetleri sırasında yıllarca cezaevinde kalmış, yargılanmıştı. sonra, serbest kalınca, Doktor Nihat Sargın muayenehanesini açtı, 1962'de kurulan Türkiye İşçi Partisi'nde de uzun bir süre çalıştı, yayıncılık yaptı, makaleler yazdı, konferanslar, toplantılar hazırladı.
Doktor Nihat Sargın, Türkiye İşçi Partisi'nde, Mehmet Ali Aybar, Behice Boran, Sadun Aren, Şaban Yıldız, Kemal Nebioğlu, Çetin Altan, Yaşar Kemal Göğceli, Minnetullah Haydaroğlu, Mehmet Ali Aslan, Halit Çelenk, Rasih Nuri İleri, Avni Erakalın, Can Yücel, Turgut Kazan, Yunus Koçak, Yusuf Ziya Bahadınlı gibi Türkiye İşçi Partisi yöneticileriyle çalıştı. Doktor Nihat Sargın, Türkiye Birleşik Komünist Partisi'nde de, Haydar Kutlu (Nabi Yağcı), Ahmet Kardam, Osman Sakalsız, Mehmet Karaca, Zülfü Dicleli, Hasan Kıyafet, Umur Coşkun, Zakarya Mildanoğlu, Rasih Nuri İleri, Rasim Öz, Yüksel Selek, Mustafa Paçal, Erdal Talu, Abdurrahman Atalay, Mustafa Atalay, Varlık Özmenek, Mebuse Cinmen, Ergin Cinmen, Toygun Eraslan gibi TBKP yöneticileri ile çalıştı. Doktor Nihat Sargın, siyasî yöneticilikte örnek bir liderdi, disiplinli, yaratıcı, yenilikçi, akılcı, dinamik, titiz, uyumlu, özverili, çalışkan bir liderdi.
Doktor Nihat Sargın, bir yıl önce vefat etmişti. ben de, Doktor Nihat Sargın'ın önce Kızıltoprak Zühtü Paşa Camîi'ndeki, sonra da Zincirlikuyu Mezarlığı'ndaki cenaze törenlerinde yer almıştım. Doktor Nihat Sargın'ı kalabalık bir yurttaş topluluğu uğurlamıştı. Doktor Nihat Sargın'ın arkadaşları, dostları, cenaze törenlerinde bir araya gelmişlerdi. ayrıca, DSP Genel Başkanı Masum Türker, BDP Milletvekilleri, CHP'liler, ÖDP Genel Başkanı Alper Taş, eski TİP'li, TBKP'li arkadaşları, basın yöneticileri, Dünya Gazetesi Yöneticisi Osman Saffet Arolat, Tarihçi Rasih Nuri İleri, TBKP Genel Sekreteri'yken Doktor Nihat Sargın ile yıllarca cezaevinde aynı koğuşta kalan Taraf Gazetesi Yazarı Nabi Yağcı, Türkiye Sosyal Tarih Araştırma Vakfı Başkanı Fahrettin Ozan, Vakfın yöneticileri, Vakfın eski yöneticileri, Doktor Nihat Sargın'ın cenaze törenlerinde yer almışlardı.
Doktor Nihat Sargın, siyasete girdiği andan itibâren, saygın kişiliği ile, doktorluğunun getirdiği özelliklerle, tecrübeli kişiliği ile, siyasete, sosyal hayata yön kazandırmış, kalite getirmiş, siyasetin düzeyini yükseltmiş, örnek bir siyaset adamı idi.
Doktor Nihat Sargın, Türkiye'de, elli yılı aşkın bir süre sürmüş siyasî yasakların kaldırılmasına da liderlik yaptı, "düşünce özgürlüğü"nün sınırlarını genişletti, yasallık ilkesine uygun bir siyasî muhalefet akımının gelişmesine liderlik yaptı. Doktor Nihat Sargın, işçi haklarının elde edilmesinde ve yaygınlaşmasında siyasî çabaları ile saygın bir işçi dostu olarak kabûl edildi. Doktor Nihat Sargın, şiddeti reddetmiş, siyasette şiddetin yeri olmadığını anlatmış bir barışçı idi, TİP'in ve daha sonra TBKP'nin, şiddetten arınmış, şiddeti yargılamış bir ülke ve dünya yaratma yönünde çalışmasına liderlik yapmıştı. TİP Genel Sekreterliği sırasında, Doktor Nihat Sargın, Barış Derneği'ni desteklemiş, sosyal barışın sağlanması için çaba harcamıştı.
Doktor Nihat Sargın, uzun bir süre de sürgünde, Avrupa ülkelerinde kalmıştı, 1980 ile 1987 arasında. Doktor Nihat Sargın, sürgünlük yıllarında Türkiye'den vazgeçmemişti, Türkiye'yi unutmamıştı. Türkiye'nin demokrasiye, parlamenter rejime yönelmesi için, Doktor Nihat Sargın çabalarını sürdürmüş idi.
Doktor Nihat Sargın'ı, vefatının birinci yılında saygı ile anıyorum. bir Tarihçi olarak, Türkiye Sosyal Tarih Araştırma Vakfı'nda, Doktor Nihat Sargın'ın Başkanlığı'nda ve sonra, vefatına kadar, sürdürdüğümüz çalışma arkadaşlığımızı da anıyorum, özlüyorum. Doktor Nihat Sargın, gençleri de, yaşlıları da, kadınları da, erkekleri de seven bir doktor idi, bir ayrımcılık yapmadı, bana da, gençlik yıllarımda nasıl saygı gösterdiyse, çok sonraları, daha yaşlı olduğum yıllarda da aynı saygıyı göstermişti. Doktor Nihat Sargın, "hümanist" bir liderdi, "hümanist" bir doktor idi, "hümanist" bir yazardı.
Doktor Nihat Sargın'la son kez buluştuğumuzda hasta değildi, çay içmiştik, Türkiye Sosyal Tarih Araştırma Vakfı'nın bürosunda, sohbet etmiştik, sonra bana "Cezaevi Anıları" kitabını hediye etmişti, bir süre sonra da vedalaşmıştık, bir daha buluşamadık, hastalanmıştı. Doktor Nihat Sargın, tıpkı Merhûm Ecevit gibi, uzun bir süre hastahanede kalmıştı, aylarca.
Doktor Nihat Sargın'ın vefatı ile Türkiye çok şey yitirdi. belki de, gelecekte daha iyi kavranacak bir tarihsel liderdi, Doktor Nihat Sargın, her ne kadar Türkiye İşçi Partisi'nde Genel Sekreter, Türkiye Birleşik Komünist Partisi'nde Genel Başkan seçilmişse de, Doktor Nihat Sargın'ın değeri, özellikleri, kişiliği, gelecekte daha iyi kavranacak. Türkiye'nin modern bir sanayi toplumu olması ile, modern bir tarım toplumu olması ile, modern bir ticaret toplumu olması ile, modern bir bilgi toplumu olması ile yetişmiş liderlerden biri idi, Doktor Nihat Sargın. Doktor Nihat Sargın, modern bir hukuk devletinin siyasetini yapmış bir liderdi.
Doktor Nihat Sargın'ı eserleri ile hep hatırlayacağız, hiç unutmayacağız.
SİNAN ÖNER

Mısır'da, Yemen'de, Tunus'ta, Fas'ta Siyasî Gelişmeler

2011-11-27T05:14:00.000-04:00

Arap ülkelerindeki siyasî gelişmeler durmuyor, her gün yeni durumlar meydana geliyor. yeni bir siyaset talepleri tüm Arap ülkelerinde yayılıyor. bazı Arap ülkelerinde seçimler yapılırken, bazılarında "ara rejim"ler, "geçici yönetim"ler var ya da demokrasiye, parlamenter rejime yönelik hareketler hâlâ amaçlarına ulaşmış değil.
Mısır'da, aylar önce başlayan sosyal hareketler, muhalefet hareketleri, önce Başkan Hüsnü Mübarek'in ve Mübarek yönetiminin istifasına neden olmuştu. bir süredir Mısır Genelkurmay Başkanlığı'nın yönetimi söz konusu idi. ama, Mısır'daki muhalefet hareketleri yeniden başladı, Kahire'deki mitinglerin bir sonucu, Kemal El Ganzouri'nin Başbakanlığa seçilmesi idi. ama, Mısır'da, hükümet sorunu sürüyor, Başkanlık sorunu sürüyor. muhalif lider Muhammed El Baradei, hükümet kurmayı önermiş geçen günlerde. Mısır'da neler olacağı hâlâ belli değil, ama, Mısır Genelkurmay Başkanlığı, sosyal uzlaşma yönünde mesajlar iletiyor, "geçici bir uzlaşma hükümeti"ne olumlu yaklaştığını duyuruyor.
Yemen'de de, aylardır süren muhalefet hareketleri sonunda, Başkan Salih istifa etmeyi kabûl etti. Yemen'de de, yeni bir sosyal sözleşme, yeni bir sosyal uzlaşma yönünde çabalar var, komşu devletler de Yemen'deki kargaşanın sona ermesi için diplomatik çabalarını sürdürüyorlar. Arap Birliği, Arap ülkelerindeki sosyal hareketleri izliyor, bazı öneriler getiriyor.
Fas'ta, Kuzey Batı Afrika'daki Arap ülkesinde, geçen günlerde seçimler yapıldı. Fas seçimlerinde, İslamî eğilimli partilerin oylarını çoğalttığı gözleniyor. Fas, bir demokrasi deneyimi daha yaşamış oldu, seçimlerle; Fas seçimleri bir kargaşa olmadan gerçekleştirildi, Fas halkının parlamenter rejime bağlılığı yeniden kanıtlanmış oldu. Tunus'un ardından Fas da, parlamento seçimlerini başarı ile aşmış oluyor. Fas, meşrûti monarşi ile yönetilirken, Tunus'ta Cumhuriyet rejimi var. ama, Arap ülkeleri, aralarındaki rejim farklarını sorun hâline getirmeden, diplomatik, ekonomik, siyasî, ticarî ilişkilerini sürdürüyorlar.
Mısır'a ve Yemen'e dua edelim, Tunus'u ve Fas'ı da kutlayalım.
SİNAN ÖNER

İspanya'da Seçimler, Yeni Başbakan Rajoy

2011-11-23T14:57:00.000-04:00

İspanya'da seçimler yapıldı.
İspanya Sosyalist Partisi seçimleri kaybetti, % 29 kadar oy kazandı, ama, muhafazakârlar % 46 kadar oy kazandı, yeni Başbakan Rajoy. Rajoy, hükümet kurma hazırlıklarına başladı.
İspanyol Sosyalist Partisi'nin hükümet dönemi artık sona eriyor.
Başbakan Jose Luis Zapatero, artık Başbakanlığı bırakıyor. Zapatero Dönemi sona eriyor.
İspanya'da sosyalistlerin oylarının neden azaldığı sorusu soruluyor şimdi.
İspanya'da bir süredir, öğrenciler, işçiler, memûrlar, hatta köylüler, ekonomik sorunlar nedeniyle, İspanya Sosyalist Partisi Hükümeti'nin uyguladığı politikalar nedeniyle, grevler, mitingler, yürüyüşler yapıyordu. Zapatero da, halkın istemlerine bir türlü yanıt vermiyordu. Avrupa Birliği üyesi bazı ülkeler, benzer ekonomik ve sosyal sorunlar yaşıyordu. Yunanistan'da Papandreu Hükümeti istifa ederken, İtalya'da Berlusconi Hükümeti istifa ederken, şimdi de seçimlerle İspanya'daki Zapatero Hükümeti istifa ediyor.
ama, elbette, sorunlar hemen aşılmaz. Rajoy Hükümeti de, seçimleri iyi değerlendirmek ve İspanyol Halkı'nın ne demek istediğini doğru anlamak zorunda. Rajoy Hükümeti, Avrupa Birliği içinde İspanya'nın geçmişteki ve bugünkü rolünün yeniden tanımlanması için de çaba harcamak durumunda.
İspanya Halkı, yeni bir siyasî seçim yapmış oldu. Rajoy'u ve arkadaşlarını kutlarım, Zapatero ve İspanyol Sosyalist Partisi'ndeki arkadaşlarına da teşekkür ederim, iyi bir muhalefet dönemi dilerim.
Yaşasın İspanya!
SİNAN ÖNER

Rahmi Saltuk'un Oğlu

2011-11-23T14:08:00.000-04:00

Aslında Sinan Öner's Poems sayfalarında yayınlamayı düşündüğüm "Rahmi Saltuk'u Dinlerken" şiirimi, bir rastlantı sonucu Sinan Öner's Road sayfalarında yayınlıyorum, şiiri öteki sayfaya almak istemedim, böyle kalsın. Rahmi Saltuk'un oğlu Baran'ın vefat haberini geçen günlerde almıştım, bir kaza olmuş, Baran çok genç, ben Rahmi Saltuk'u sürekli dinlediğim yıllarda doğmuş, büyümüş de, İstanbul Teknik Üniversitesi'nde Güverte Kaptanlığı Bölümü'nde okumuş, ama, ne yazık ki, böyle bir kaza ile -neden vefat ettiği hâlâ araştırılıyor-, Rahmi Saltuk'un eski bir dinleyicisi olarak ben de sarsıldım. bu konuda, yazmak istemiyordum aslında. ama, şiiri yayınlayınca bu notu da buraya yazdım. öteki müzisyenlerle ilgili yazdığım şiirlerin bir yenisi oldu bu şiir. Rahmi Saltuk'a ve ailesine, dostlarına başsağlığı dilerim. Van Depremi sonrasında, Van İçin Türküler söyleyen, Van İçin Rock şarkıları söyleyen müzisyenlere de başsağlığı dilerim, hem Esin Afşar'ı yitirdik, hem Baran Saltuk'u, hem de Van'da yaşayan yüzlerce yurttaşımızı. acı ve kederin, öfke ve kırgınlığın ağır bastığı bir dönemde, "şiir yazıyorum."

Rahmi Saltuk'u Dinlerken

1
Rahmi Saltuk'u dinlerken,
Kumkapı'dayım,
Beyazıt'tayım,
Sultanahmet'teyim,
Galata Köprüsü'nde yürüyorum,

Rahmi Saltuk'u dinlerken,
Yalova'dayım,
Kıyıda yürüyorum, bir kafede çay içiyorum,
Yalova'dayım, bir lokantada balık yiyorum,
Yalova İskelesi'nde vapura biniyorum,

Rahmi Saltuk'u dinlerken,
Kadıköy'deyim,
Bahariye'den Moda'ya yürüyorum,
Moda'da bir kafede çay içiyorum,
Şiir yazıyorum.

2
Rahmi Saltuk'u dinlerken,
Mersin'deyim, evdeyim, nescafe içiyorum,
Mersin'deyim, komşularımla sohbet ediyoruz,
Mersin'deyim, makaleler yazıyorum,
Şiirler yazıyorum,

Rahmi Saltuk'u dinlerken,
Hatırlıyorum,
İzmir'de, Dikili Festivali'nde, Liman Sahnesi'nde,
Rahmi Saltuk türkü söylemişti,
Liman Sahnesi'nde,
Hatırlıyorum, yıllar önce,
Ege'ye sırtını vermişti Rahmi Saltuk,
Liman Sahnesi'nde binlerce izleyiciye türkü söylemişti,

Rahmi Saltuk'u dinlerken,
Hatırlıyorum, avukattı Rahmi Saltuk,
Bürosunda sohbet etmiştik bir öğleden sonra,
Çay içmiştik bürosunda Rahmi Saltuk'un,
Yıllar önce, Rahmi Saltuk'u dinlerken.

SİNAN ÖNER

Müzisyen Esin Afşar da Vefat Etti

2011-11-23T13:38:00.000-04:00

Müzisyen Esin Afşar da geçen hafta vefat etti. Esin Afşar, uzun bir süredir tedavi görüyordu, hastaydı. Esin Afşar'ın vefatı, müziğimizin, kültürümüzün büyük bir kaybı. Esin Afşar, besteleri ile, halk şiirimizden ve modern şiirimizden yaptığı bestelerle müziğimize yenilikler getirmişti.
Esin Afşar'ın ilk eşi tiyatrocu Kerim Afşar'dı, sonra Şener Aral ile evlenmişti Esin Afşar. Esin Afşar, Profesör Oktay Sinanoğlu'nun da kardeşiydi, bilim ile sanatın farklı dallarında ustalaşmış bir ailenin evlâdı idi.
Esin Afşar'ın bazı albümlerini çok dinlemiştim, sesi ile dinleyicilerinin dünyasını değiştirmişti Esin Afşar, ben de Esin Afşar'ın sesi ile değişmiştim daha çocukluğumda.
Esin Afşar'ın eserleri, müziğimizin tarihsel özelliklerinin kanıtlarını getirdiği gibi, gelecek açısından güçlü bir kaynak işlevi görüyor, görecek de.
SİNAN ÖNER

Yönetmen Ömer Lütfi Akad'ın Ölümü

2011-11-21T10:44:00.000-04:00

Yönetmen Ömer Lütfi Akad, 95 yaşında, İstanbul'da vefât etti. Ömer Lütfi Akad, bugün -21 Kasım 2011-, önce Mimar Sinan Üniversitesi Sinema-TV Enstitüsü'nde yapılan törende anıldı -Enstitü'de yirmi yıl öğretim üyeliği yapmıştı-, sonra da Ulus Mezarlığı'na gömüldü. ben, yazık ki, İstanbul'da olmadığım için Ömer Lütfi Akad'ın cenaze törenlerine katılamadım. yirmi yıl önce, Sinema-TV Enstitüsü'nde bana da ders vermişti Ömer Lütfi Akad. çocukluğumdan beri filmlerini izlediğim, yetiştirdiği sinemacılardan dersler aldığım, ilk gerçek sinemacımızdı Ömer Lütfi Akad, Muhsin Ertuğrul'a haksızlık olsun diye söylenmeyen bir gerçek bu, sinemamız daha önce tiyatro tekniklerine göre yapılırken, Ömer Lütfi Akad, sinema teknikleri ile, tiyatroya mesafeli bir sinema yaratmıştı. Muhsin Ertuğrul da büyük bir sinemacıydı elbette, tiyatrodan sinemaya geçmişti.
Ömer Lütfi Akad'ı Sinan Öner's Road sayfalarında anmam da doğal, ölmeden önce de anmak istemiştim. sinemacılarımızı, dünya sinemasını yazmaktan da hoşlanırım.
Ömer Lütfi Akad, bir senarist idi aynı zamanda. bir yönetmen olduğu gibi, yazmayı da seviyordu. filmleri, sanki kusursuz kitaplardı, filmlerini izlerken insan, aynı zamanda kusursuz bir kitabı okuyor gibiydi. ben, onlarca filminden ancak bazılarını izlemiştim.
Ömer Lütfi Akad, iyi bir öğretmendi, çok öğrencisi vardı, vardır. Ömer Lütfi Akad'ın asistanları da ilginç sinemacılardı. meselâ, Atıf Yılmaz Batıbeki, sinemaya Ömer Lütfi Akad'ın çevresinde başlamıştı, iyi bir ressamken iyi bir sinemacı olmuştu Batıbeki. 1950 ile 1965 arasında, Türkiye'de sinema yapan yeni yönetmenlerin çoğu Ömer Lütfi Akad'ın öğrencileriydi.
Ömer Lütfi Akad, 95 yaşında idi, ama, sanki hiç ölmeyecekmiş gibi yaşadı.
Ömer Lütfi Akad, öyle yaşadı ki, 1946'dan 2011'e sinema tarihimizi de seyretti, sosyal tarihimizin gerçek bir tanığı idi, hiç bir sosyal gerçeğe kayıtsız kalmamıştı Ömer Lütfi Akad, filmlerinde sosyal tarihimizi sinemalaştırmıştı, bu açıdan Ömer Lütfi Akad, bir sinema izleyicisi olarak da usta idi, hem senarist, hem yönetmen, hem de izleyici idi.
Ömer Lütfi Akad'ı, ben de, başka öğrencileri, dostları gibi özleyeceğim, filmlerini izler, teselli bulurum belki de.
SİNAN ÖNER

Berlusconi İstifa Etti, İtalya'da Yeni Hükümet

2011-11-16T01:48:00.000-04:00

İtalya'da, geçen hafta, Başbakan Sylvio Berlusconi istifa etti, Berlusconi'nin istifasının bir nedeni, parlamentodaki güvenoylamasında güvenoyu alamayışı idi.
Berlusconi, 1995'lerden bugüne İtalya Başbakanı idi, arada, Romano Prodi'nin Başbakanlık yaptığı bir süre hariç, Berlusconi yönetti İtalya'daki hükümetleri.
Berlusconi'nin istifasının ardından, yeni hükümet kurma ödevi, Cumhurbaşkanı Giorgio Napolitano tarafından Mario Monti'ye verildi. Mario Monti de, yeni hükümette bir uzlaşma, bir yenilenme, siyasî çoğunluğa seslenen bir yaklaşım getirmek istediklerini söyledi. Mario Monti'nin yeni hükümet kurma yönündeki çabaları sürüyor.
Berlusconi'nin İtalya'ya neler kazandırdığını, neler kaybettirdiğini artık araştırmak mümkün oldu, tarihçiler, ekonomistler, politika bilimciler açısından Berlusconi'nin yöneticilik yılları ilginç bir araştırma alanı olmuştur. Berlusconi, 1995'lerde, İtalya'da siyasetin bölündüğü, devlet ve hükümet krizlerinin yaşandığı bir dönemde siyasî liderlik yapmaya başladı. Berlusconi'nin dış politika konularındaki çabaları da ilginç bir araştırma alanıdır. İtalya'nın Ortadoğu ile ilgili, Balkanlar ile ilgili, Avrupa Birliği ile ilgili konularda daha aktif politikalar yürütmesinde Berlusconi'nin liderliğinin etkileri vardır, Berlusconi, İtalya'yı dünya politikasında aktif bir lider olarak algıladı ve algılattı.
Berlusconi'yi geçmişteki çabaları nedeniyle kutlarım, Türkiye'ye dostluk politikasının İtalya ile Türkiye arasındaki tarihsel ilişkilerin güçlendirilmesinde oynadığı rol nedeniyle kutlarım. Berlusconi hükümetleri sırasında, İtalya'nın farklı alanlarda yenilikler yaşaması, reformlar yapması, tarihle daha aktif bir bağ kurması, Avrupa Birliği'ne yaptığı liderlik, Berlusconi'yi kutlamamızın daha başka nedenleridir. tarihçiler, ekonomistler, politika bilimciler, herhâlde bir Berlusconi biyografisi hazırlarken gereken materyallerin çokluğunu saptayıp şaşacaklardır, İtalya, Berlusconi'nin siyasî liderlik yıllarında bir "rönesans" yaşamıştır. Berlusconi ile, tarihsel İtalyan gerçekleri ve karakterleri canlanmıştır, Dante, Machiavelli, Vico, hepsi canlanmışlardır. Berlusconi ile, Roma Cumhuriyeti canlanmıştır.
SİNAN ÖNER

Van Depremi ve Edremit Depremi

2011-11-12T05:18:00.000-04:00

Ekim Ayı'nın son günlerinde yaşadığımız Van Depremi, Türkiye deprem tarihinin önemli bir sayfasını açmış oldu, sosyal tarih açısından da korkunç bir deneyim oldu. Van Depremi ile ilgili televizyon ve gazete yayınlarını izledim. Van, Türkiye'nin doğusunda, Van Gölü kıyılarında kurulmuş eski bir kent. Van Depremi, Van'ın çevresinde, Van'ın ilçe ve köylerinde de büyük etkiler yarattı. Erciş'te depremin nasıl bir sosyal ve doğal afete dönüştüğünü televizyonlarda, gazetelerde izledik.
Van Depremi'nden bir süre sonra, geçen günlerde, Edremit Depremi oldu. Edremit, Van'ın bir ilçesi. Edremit merkezli deprem de büyük bir felâket getirdi, binâlar yıkıldı, ölenler, yaralılar oldu.
Van Depremi'nde depremin çok büyük bir alanı etkilediğini kabullenmeliyiz, 7.2 büyüklüğündeki deprem, Van Gölü'nün güney, doğu ve kuzey komşularını etkiledi. belki, Van Depremi, Van'ın deprem tarihinin de en büyük depremlerinden biriydi.
Van Depremi'nin ardından, depremle ilgili bilim kurumları halkı bilgilendirdiler. bir sürü bilim adamı Van'a gitti, Van ve çevresinde araştırmalar yaptı. Van'a, siyasî yöneticiler, bürokratlar, Kızılay gibi derneklerin, sendikaların, siyasî partilerin yöneticileri, Genelkurmay birlikleri, Arama Kurtarma Dernekleri, Van'ın depremzede halkı ile dayanışmak isteyen sanatçılar, iş adamları, belediye yöneticileri, gazeteciler ziyâretler yaptılar. dünyanın farklı devletleri ve milletleri de, Van'a yardım ekipleri, yardımlar gönderdiler.
Van Depremi, Türkiye'nin sosyal tarihinin en korkunç felâketlerinden biriydi, yüzlerce yurttaş Van Depremi'nde şehit oldular. Van ve çevresinin depreme hazırlıklı olmadığı gerçeği, depremlerle ilgili sosyal yetersizliklerin sürdüğünü kanıtladı, yazık ki, hiç bir kentimiz büyük depremlere hazırlanmış değildir.
Edremit Depremi ise, Van Depremi'nden dersler alınmadığını kanıtlayan bir deprem oldu, 5.6 büyüklüğündeki depremde binâlar yıkıldı, yurttaşlar, başka milletlerden yardım ekipleri şehit oldular, yaralandılar.
Japon Doktor Miyazaki de, Edremit Depremi'nde şehit oldu, Van'da, kaldığı hasarlı bir otelin yıkılması ile Edremit Depremi'nin Japon şehidi oldu.
Van Depremi ve Edremit Depremi sırasında, televizyonlar ve gazeteler, Van ve çevresinden sürekli yayınlar yaptılar. dünya basını da, Van Depremi'ne ilk haberleri arasında yer vermişti.
Van Depremi'nin bilim açısından değerlendirilmesi de televizyonlarda yer aldı, Boğaziçi Üniversitesi Kandilli Rasathanesi, İstanbul Teknik Üniversitesi, Ortadoğu Teknik Üniversitesi, İstanbul Üniversitesi gibi üniversitelerde ve bilim kurumlarında çalışan bilim adamları, Van Depremi ile ilgili bilgilerini halka anlattılar.
Van'da ve çevresinde, halkın önemli bir bölümü çadırkentlerde, ya da kasabalarına, köylerine kurulmuş çadırlarda yaşıyorlar. Türkiye Kızılay Derneği de Van Halkı'na yardımlar getirmeyi sürdürüyor.
Van Depremi'nin Meclis'te nasıl bir atmosfer yarattığını bilmiyoruz. ama, uzun bir süredir, Meclis'in halkı büyük depremlere hazırlama yönündeki çabalarının yeterli olmadığı izleniyor. Van Depremi de, Meclis'te bir politika değişikliğine neden olamadı. başka ülkelerde, büyük depremler, hükümetleri istifa ettirirken, Meclis'leri özel politikalar geliştirmeye yöneltirken, Türkiye'de Meclis'te yeni politikalar geliştirilmiyor, yeni hükümet olasılıkları tartışılmıyor. Van Depremi ve Edremit Depremi, Meclis'i yeni politikalar geliştirmeye dâvet ediyor, hatta yeni hükümet olasılıklarını tartışmaya dâvet ediyor.
Van'ı ve Erciş'i lise yıllarımda ziyâret etmiştim ben de, Edremit'i de geçerken görmüştüm, Van Gölü çevresindeki tüm kasabaları gördüğüm gibi. Van'da büyük depremler olacağını önceden bilmiyordum, ama, bilim adamları yıllardır uyarıyorlardı halkı, Doğu Anadolu'daki fayların harekete geçme olasılıklarını anlatıyorlardı. bir Tarihçi olduğum için bilim adamlarının uyarılarını dinledim, ama, Van ya da başka kentlerde uygulanan yapılaşma politikalarını etkilemem mümkün olmadı.
gelecekte neler yapmalı? Van Depremi ve Edremit Depremi ile ilgili araştırmalar okunduğunda, Türkiye'nin neler yapması gerektiği de kavranır. belediyeler, üniversiteler, meslek odaları, sendikalar, okullar, tüm sosyal kurumlar, depremlere hazırlanmalıdır. yoksa, Van Depremi ve Edremit Depremi gibi sosyal ve doğal felâketler yinelenir, 1999'da 17 Ağustos ve 12 Kasım Depremleri de aynı gerçeği halka anlatmıştı.
Van Depremi ve Edremit Depremi ile ilgili araştırmalar da sürmelidir, bilim kurumlarının deprem araştırmalarının önemi herkes tarafından kavranmalıdır.
SİNAN ÖNER

Rusya ile Çin İlişkilerinde Yenilikler

2011-10-14T10:20:00.000-04:00

Rusya Başbakanı Vladimir Putin, geçen hafta iki günlük bir Çin Ziyâreti yaptı, Pekin'de Çin Halk Cumhuriyeti Cumhurbaşkanı Jintao ve Başbakan Jiabao ile toplantılar yaptı.
Rusya ile Çin ilişkilerinde yeni bir döneme girildiği izlenimi doğduğu gibi, Rusya ile Çin Heyetleri anlaşmalar imzaladılar, ekonomide, eğitimde, siyasette yeni işbirliği alanları kurmayı kararlaştırdılar.
Çin'in Rusya'ya kredi ve borç vermesi de, daha doğrusu Rusya'da yatırımlar yapması da kararlaştırıldı.
Putin, Çin'e ziyâretinde iki ülke açısından da yararlı adımlar atılacağını duyurdu, mesajları çoğunlukla iyimser ve olumlu mesajlardı.
Rusya ile Çin'in ekonomi ve teknoloji yatırımları alanında yenilikler yaptığı ve yapacağı da, Putin'in Çin Ziyâreti'nde dünyaya duyurulmuş oldu.
Rusya, 2012'deki Başkanlık Seçimleri öncesinde, Çin'in desteğini kazandı, Çin'in Rusya Halkı'na tarihsel dostluğunun süreceği mesajı iletildi. Çin Hükümeti de, Rus Başbakan Putin'in ziyâreti ile, Asya'da iki büyük devletin işbirliğinin süreceği mesajı ile, daha da güçlendi.
SİNAN ÖNER

1982 ile 2011 Arasında, Anayasa'yı Yenilemek

2011-09-29T05:52:00.000-04:00

1982'de, Türkiye'de yeni bir Anayasa, halk oylaması ile kabûl edilmişti, seçmenlerin % 92,5'i yeni Anayasa'ya "evet" oyu kullanmıştı. halk oylaması öncesinde, "hayır" oyu kullanılmasını istemek -basın'da- yasaklanmıştı. yalnızca, "Anayasa'ya evet!" demek serbestti, sonunda halk çoğunluğunun desteği ile hem Anayasa kabûl edildi, hem de Devlet Başkanı Orgeneral Kenan Evren, Cumhurbaşkanlığı'na seçildi.
1982 ile 1989 arasında, Kenan Evren'in Cumhurbaşkanlığı yıllarında, Anayasa tartışmaları yapmak doğaldı, "normal"di. 1983 Seçimleri'nde, SODEP, DYP ve RP'nin veto edilmesi de, Anayasa tartışmalarını gündemde tutmuş idi. 1985'de Demokratik Sol Parti'nin kuruluşu ile siyasî yasakların kaldırılması konusu da gündeme yerleşti, Ecevit'in Anayasa konularına hassas bir politikacı olması, Demirel'in yasaklıyken Anayasa'ya yönelik bazı eleştirileri basın'da duyurması, Meclis'teki muhâlefet partilerinin Anayasa'ya yönelik düşünceleri, basın'da, üniversitelerde, sendikalarda, hukuk kurumlarında, yeni bir Anayasa gerektiği veyâ Anayasa'nın değiştirilmesi gerektiği yönündeki düşünceleri yaymıştı.
1985'de, DSP ile DYP, Rahşan Ecevit ile Hüsamettin Cindoruk'un Başkanlıkları'nda Anayasa Tartışması başlatmışlardı, Halkçı Parti Lideri Profesör Aydın Güven Gürkan da, Anayasa Tartışması'nda yer aldı. Ecevit, Cindoruk ve Gürkan'ın çabaları, ANAP Hükümeti'ni pek etkilememişti, ANAP'lılar, bazı yasalarda değişiklikler yapmanın yeterli olduğunu, şimdilik Anayasa'nın değişmesine gerek olmadığını söylemekteydiler.
1987'de, siyasî yasaklar, halk oylaması ile kaldırıldı, aynı yıl yapılan seçimlerle, DYP'de Süleyman Demirel, SHP'de Deniz Baykal gibi politikacılar Meclis'e seçildiler, Ecevit ise, DSP % 10'luk barajı aşamadığı için Meclis'e seçilememişti, ama, siyasî yasağı kaldırıldı, DSP Genel Başkanı olarak politikaya devâm etti.
Anayasa Tartışması, 1987'de, Meclis'te muhâlefetin güçlenmesi ile yine gündeme gelmişti, ANAP'lılar arasında da düşünce farkları belirdi, bazı ANAP'lılar bir liberalleşme politikası yürütürken, bazıları da, ANAP'ın 12 Eylül 1980 Darbesi ve 1982 Anayasası ile meydana getirilmiş siyasî, hukukî ve ekonomik yapısının değiştirilmeden korunmasını istiyorlardı.
1991 Seçimleri'nde, DYP-SHP Koâlisyonu kurulunca, Anayasa Tartışması yine başladı, tümüyle Anayasa'yı yenilemek yerine, bazı maddelerini Meclis'te değiştirmek, DYP-SHP Koâlisyonu'nun politikası idi.
1991'den bugüne, yirmi yıl geçti, son yirmi yılda, Anayasa Tartışması'nın ne zaman, nasıl gündeme geldiğini yazmak bile güç, hemen her yıl, Meclis'in yasama yılı açılışlarında Anayasa konuları gündeme gelmişti.
1995'de kurulan RP-DYP Koâlisyonu, 1997'deki ANAP-DSP Koâlisyonu, 1998'deki DSP Azınlık Hükümeti, 1999'da kurulan DSP-MHP-ANAP Koâlisyonu, Anayasa'yı değiştirmek için girişimler yapmışlardı. Anayasa'nın değiştirilemez maddeleri dışındaki maddelerin tümüyle değişmesini isteyen milletvekilleri bile vardı. ama, hiç bir hükümet, Meclis'te Anayasa'yı tümüyle değiştiremedi veyâ değiştirmedi, bazı maddeleri değiştirmekle yetindiler.
şimdi, 2011'de durum nedir?
12 Eylül 2010'da, bir Anayasa değişikliği halk oylaması ile gerçekleştirilmişti; katılımın düşük olmasına rağmen, Meclis'te yapılamayan bir değişiklik, seçmenlerce yapıldı.
daha bir yıl geçmeden, yine Anayasa değişikliği tartışmaları başladı. 12 Haziran 2011 Seçimleri ardından meydana gelen siyasî ortamda, Meclis'deki hükümet-muhâlefet tablosunda, yeni bir Anayasa yazmak gerektiğini öne süren hükümet üyeleri, muhâlefet'e başvurdular, görüşmeler başladı. ama, Meclis açıldığında, bu görüşmelerin ya da yeni bir Anayasa yazmak için kurulacağı söylenen "uzlaşma komisyonu"nun kurulup kurulmayacağı, kurulursa devâm edip etmeyeceği belli olacak, Meclis açılmadan bir yorum yapmak doğru değil.
Anayasa Tartışması'nı, 1982'den beri -önceki yılları söylemiyorum!- izleyen bir Tarihçi olarak, bana bu yasama yılında, böyle bir Meclis yapısı ile ve böyle bir hükümet yapısı ile, yeni bir Anayasa yazmak ve halk'a kabûl ettirmek pek olası gelmiyor. ama, seçmenleri, politikacıları, basın'ı, üniversiteleri, Anayasa konularında aydınlatmak, bilgilendirmek, uyarmak açısından yarar görüyorlarsa, bir süre gündemde kalır bu konu. yoksa, Anayasa'yı gündemde tutmak yanlış olur, yararı da olmaz, bir çok yasa olduğunu, yasaların da gözden geçirilmesi gerektiğini Meclis komisyonlarında çalışan milletvekilleri bilirler, ayrıca yasaların etkilediği sosyal kurumlar da bilir. Anayasa'yı tümüyle değiştirmekten bahsetmek, zaten mümkün değildir, değiştirilemez, değiştirilmesi teklif dâhi edilemez maddeleri vardır.
geçmişte, Avrupa Birliği aday üyeliği veyâ tam üyeliği yolunda, Anayasa'daki bazı maddeler gündeme getirildi, değiştirildi de, temel hak ve özgürlükler, çalışma, üniversiteler, Cumhurbaşkanlığı yetkileri gibi alanlardaki maddeler değiştirildi, değiştirilirken de kamuoyunda tartışıldı.
1982'den 2011'e, Anayasa, hâlâ Anayasa, hâlâ % 92,5 halk desteği ile kabûl edilmiş bir Anayasa.
21. Yüzyıl'da, Türkiye'yi yeni bir Anayasa ile yönetmek isteyenler olması doğal, ama, Anayasa'yı değiştirirken Anayasa'ya aykırı yollarla değil, Anayasa'ya uygun bir biçimde politika yapmaları, hem hukuksal, hem de siyasî açıdan bir gerçekçilik olur, doğru bir politika olur.
SİNAN ÖNER

Zambiya'da Yeni Başkan Michael Sata

2011-09-26T09:39:00.000-04:00

Afrika'nın güneyindeki ülkelerden Zambiya'da Başkanlık Seçimleri yapıldı geçen hafta. Zambiya'nın yeni Başkanı Michael Sata. Michael Sata, oyların % 43 kadarını kazandı.
Afrika'da, daha önce de Namibya'da, Angola'da seçimler yapılmıştı, Liberya da demokrasiye geçen ülkeler arasında idi.
Zambiya Seçimleri, dünya basını'nda çok yer aldığı gibi, Birleşmiş Milletler Genel Sekreteri Ban Ki-moon da Zambiya'yı ve Zambiya'nın yeni Başkanı Michael Sata'yı kutladı, Zambiya'nın, geçiş dönemi sorunlarını hiç bir sorun olmadan yapılan seçimlerle aşacağını duyurdu.
Zambiya'nın yeni Başkanı Michael Sata, 74 yaşında deneyimli bir lider, Başkanlık Seçimleri'ne, Türkçe'ye "Yurtsever Cephe Partisi" diye çevrilebilecek Patriotic Front Party adına katıldı.
Zambiya'nın başkenti Lusaka, Afrika'nın sevilen, saygın başkentlerinden biridir.
ben de, Zambiya'yı kutlarım, yeni Başkan Michael Sata'nın başarılı olması için Afrika'daki öteki devletlerin -özellikle de komşu devletlerin- desteklerini dilerim.
SİNAN ÖNER

Rusya'da, 2012 Seçimleri Öncesi Kongreler

2011-09-24T15:04:00.000-04:00

Rusya'da, bugün, 2012 Seçimleri öncesinde siyasî partilerin kongreleri toplandı.
Russia 24'te yayınlanan siyasî parti kongreleri arasında en ilginci, Birleşik Rusya Partisi'nin Kongresi idi, Rusya Komünist Partisi ve öteki siyasî parti kongrelerinden de yayınlar yapıldı. Birleşik Rusya Kongresi'nde, Başkan Medvedev ile Başbakan Putin, konuşmalar yaptılar. Medvedev, Putin'e, 2012'deki Başkanlık Seçimleri'nde Birleşik Rusya'nın Başkan adaylığını önerdi, Putin öneriyi kabûl etti, Putin de Medvedev'e Başbakanlık önerdi.
2012 Seçimleri'nde, DUMA seçimi de var, Rusya Parlamentosu'nun yeni üyeleri seçilecek.
Rusya Komünist Partisi Kongresi de ilginçti, Zyuganov'un Başkan adayı olup olmayacağını bilmiyorum, herhâlde Başkan adaylığını kabûl eder. Rusya Komünist Partisi, DUMA'da ikinci büyük siyasî parti. DUMA seçimlerinde, Rusya Komünist Partisi'nin yine ciddî bir halk desteği kazanacağı izlenimi var.
Başkan Medvedev'in Başbakan Putin'e Başkanlık önerisi, dünya basını'nda neredeyse birinci haber oldu. Putin de, 2012'de Başkanlığa dönme eğilimi gösteriyor, Birleşik Rusya Kongresi, Putin'e destek olacağını ilân etti, çok büyük bir katılım vardı Kongre'ye, Birleşik Rusya'nın Rusya'yı temsil ettiğini kanıtlarcasına, gençler, kadınlar, her yaştan Rusya yurttaşları, Birleşik Rusya Kongresi'nde yer almışlardı.
Vladimir Putin'in geçmişteki Başkanlığı, Rusya Tarihi'nde ilginç bir tarihsel süre idi, Rusya Federasyonu'nun kurulmasının ardından, önce Boris Yeltsin Başkan seçilmişti, ikinci Başkan da Vladimir Putin idi. şimdi, yıllar sonra, artık deneyimli bir Rusya Federasyonu var; Putin, dünya politikasını da, Rusya'yı da iyice öğrendi, herhâlde 2012'de yeniden Başkan seçildiğinde, Rusya Federasyonu daha çok güçlenecek, ekonomide, politikada, eğitimde, hukukta, yaşadığı sorunları aşacak.
SİNAN ÖNER

Filistin Devleti, BM'de "Tanınma" Peşinde!

2011-09-22T09:29:00.000-04:00

New York'daki Birleşmiş Milletler Genel Kurulu toplantıları ilginç!
bazı toplantılarla ilgili haberleri okuyorum.
şimdi, BM gündemindeki ilginç konulardan biri, Filistin Devleti'nin BM Genel Kurulu'nda bir "tanınma kararı" oylanması olasılığı. Amerika Birleşik Devletleri Başkanı Obama, "tanınma kararı"nın gündeme taşınmasının doğru olmadığını söyledi, "barış, BM'de karar almakla kurulmaz!" gibi lâflar söylemiş Obama. İsrail Cumhurbaşkanı Simon Peres de, Filistin Devleti'nin kurulmasını desteklediğini, ama, İsrail düşmanlığı yapmanın yanlış olduğunu, İsrail ile Filistin'in anlaşması gerektiğini söylemiş. Filistin Lideri Mahmoud Abbas, Obama gibi düşünmüyor sanki, daha çok Peres gibi düşünüyor, "tanınma kararı"nın BM'de gündeme gelmesinde fayda görüyor. Obama'nın, Filistin Devleti'nin "tanınma kararı"nın BM'de gündeme getirilmesine neden öfkelendiğini bilmiyorum.
herhâlde, son aylardaki İsrail merkezli sorunlara tepki gösteriyor.
Filistin Devleti'nin BM Genel Kurulu'nda "tanınma"sı için Filistin Halkı'nın Abbas'a destek verdiği basın'da yer alıyor, şimdi bile, New York'daki Filistin Lideri Abbas'ı desteklemek için Ramallah'da mitingler var.
Türkiye açısından "komik" bir durum söz konusu. İsrail'e düşmanlık politikası güden -içten veyâ içtenliksiz- hükümet üyeleri, bir yandan da İsrail'in desteğinde bir "radar"ın Türkiye'de kurulması için çaba harcıyor. ama, BM Genel Kurulu'na kadar giden Dışişleri Bakanı Davutoğlu ve arkadaşlarının, Filistin Devleti'nin "tanınma kararı"na nasıl yaklaşacaklarını hâlâ bilmiyoruz! BM Genel Kurulu'nda, Davutoğlu, Filistin Devleti'ni "tanımak" için düşüncelerini söyleyecek mi, oy kullanacak mı? "komik" bir durum yaşıyorlar. "komik"liğin başka nedenleri de var. Türkiye'nin, Mısır, Tunus, Libya, Lübnan gibi devletlerle ilişkilerinin bugünkü durumu da, "komik"liğe neden oluyor.
her neyse!
ben, İsrail Cumhurbaşkanı Simon Peres ve Filistin Lideri Mahmoud Abbas gibi düşünüyorum, Obama kadar tepkisel değilim, hem İsrail ile Filistin'in anlaşmalarını istiyorum, hem de Birleşmiş Milletler Genel Kurulu'nun Filistin Devleti'ni "tanıma"sını istiyorum, konunun BM Genel Kurulu'nda tartışılmasının Birleşmiş Milletler'e zarar değil, fayda getireceğini düşünüyorum.
aslında, hem İsrail, hem de Filistin açısından, eski tarihlerde yapılmış anlaşmaları tazelemekten başka doğru bir politika da yok. Camp David'i hatırlamalı. Clinton-Rabin-Arafat anlaşmalarını hatırlamalı.
BM Genel Kurulu'nda daha çok devletin Filistin konusunda düşüncelerini duyurmasının faydaları var.
SİNAN ÖNER

Burhaneddin Rabbani'ye Suikast

2011-09-21T01:50:00.000-04:00

Afganistan'ın önceki Cumhurbaşkanı Burhaneddin Rabbani, suikast sonucu öldü. Rabbani, suikast sırasında evinde bir toplantı yapmaktaydı, toplantıya katılanlardan birinin elindeki bombayı patlatması ile Rabbani öldü. Rabbani'nin, toplantıyı, Taliban üyeleri ile bir görüşme amacı ile yaptığı basın'da yer almış, Burhaneddin Rabbani, Afganistan'da barışı kurmak ve korumak için kurulan Yüksek Barış Konseyi Başkanlığı'nı yürütmekteydi. suikasti, basın'da yer alan haberlere göre, Taliban'ın yaptığı -hatta "Rabbani'yi kandırdık" demişler- ilân ediliyor.
Taliban'ın nasıl bir terörizme saptığı artık iyice fark ediliyor. Afganistan'ın Eski Cumhurbaşkanı Burhaneddin Rabbani, Taliban üyeleri ile evinde toplantı yapacak kadar Taliban'a güvendiği hâlde -"kandırdık" demeleri komik!-, Taliban, Rabbani'yi öldürmeye cüret ediyor, yazık, ayıp, günah!
Burhaneddin Rabbani, gençken Mısır'da, Kahire'de El Ezher Üniversitesi'nde okumuş, hem bir din adamı, hem de bir siyaset adamı idi. Rabbani, Afganistan'da bir "sosyal sözleşme" sağlanması için son yıllarda özel bir faâliyet yürütmekteydi. Rabbani, Afganistan Cumhurbaşkanı Hamit Karzai ile de iyi ilişkilerini sürdürmekteydi. Karzai, New York'taki BM Genel Kurulu toplantılarındayken, Rabbani'nin ölümü üzerine Afganistan'a dönmeye karar vermiş, dönerken de ABD Başkanı Barack Obama ile görüşmüşler.
Burhaneddin Rabbani'nin suikast sonucu ölmesi, "hayra alâmet değil", zaten suikastlerin "hayra alâmet" olduğu pek görülmemiş tarihte. Pakistan'da, Hindistan'da yaşanan suikastlerden tüm dünya zarar görmüştür. Bhutto, Gandhi gibi liderlerin suikaste kurban gitmeleri, korkunç sosyal sorunlar yarattı, şimdi Burhaneddin Rabbani'ye yapılan suikast, Asya'da, Ortadoğu'da yeni sorunlara neden olacak.
Taliban'ın ne anlama geldiği herkesin bilgisinde şimdi, Buda'ya "barbarca" saldıran Taliban, İslâmcı Başkan Rabbani'ye de "barbarca" saldırdı, Budizm'e de, İslâm'a da nasıl korkunç bir şiddeti lâyık gördüğünü herkes görüyor, herkes anlıyor. Taliban'ı kimler yönetiyor, nasıl yönetiyorlar, neden Taliban var, meraklanmadığım hâlde, Rabbani'nin ölümü ile, meraklanıyormuşum gibi sorular soruyorum; sanki, Afganistan ile Türkiye, birbirine yakınmış gibi, birbirine dostmuş gibi, birbiri ile işi varmış gibi!
SİNAN ÖNER

Birleşmiş Milletler Genel Kurulu Toplantıları

2011-09-20T09:32:00.000-04:00

New York'daki Birleşmiş Milletler Merkezi bugünlerde çok hareketlendi!
tüm dünyadan devlet ve hükümet başkanları, dışişleri bakanları, öteki yöneticiler, New York'a gidiyorlar, Birleşmiş Milletler Genel Kurulu toplantıları başladı.
Birleşmiş Milletler Genel Sekreteri Ban Ki-moon'un liderliğinde, BM'ye üye devletlerin yöneticileri, dünyadaki tarihsel, güncel, sosyal, doğal konuları ve sorunları ele alıyorlar, inceliyorlar, bunlarla ilgili birbirlerine düşüncelerini iletiyorlar.
BM Genel Kurulu toplantıları sırasında "ikili görüşmeler" yapmak bir gelenek oldu. bir çok devlet yöneticileri birbirlerini BM Genel Kurulu nedeniyle New York'da tanımış oluyorlar.
"tanıma" deyince, Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti Lideri Derviş Eroğlu da New York'a gitmiş, bazı görüşmeler yapmış, bir görüşmesi de İslâm Konferansı Sekreteri Tarihçi Profesör Ekmeleddin İhsanoğlu ile gerçekleşmiş, İhsanoğlu ile 1999'da bir tarih toplantısı sırasında sohbet etmiştim ben de, sonradan İslâm Konferansı'nda yönetici oldu. Kuzey Kıbrıs Lideri Derviş Eroğlu ile İslâm Konferansı Lideri İhsanoğlu, önümüzdeki yıllarda Kuzey Kıbrıs'a İslâm ülkelerinin daha çok mesâi yapması yönünde anlaşmışlar.
BM Genel Kurulu nedeniyle New York'a gelen Afrika, Latin Amerika ve Güneydoğu Asya devletlerinin yöneticileri de, görüşmeler yapıyorlar.
görüşmeleri, toplantıları tümüyle izleyemesem de, haberleri izliyorum, bazı devletlerin veyâ hükümetlerin, Birleşmiş Milletler'in resmî nitelikte notlarını, raporlarını da okuyorum.
Birleşmiş Milletler Genel Kurulu bugün ilk oturumunu açmış, Türkiye'nin Dışişleri Bakanlığı da, New York'da bir mesâi yapıyor, her ne kadar Kıbrıs ya da İsrail ve Filistin gibi konulardaki konuşmalarını onaylamasam da, Dışişleri Bakanlığı'nı izliyorum. geçmişte, bir çok Dışişleri Bakanı bana dersler, konferanslar vermişti, bazılarının eserlerini okudum, bazıları da Profesör Erdal İnönü, İsmail Cem gibi sürekli izlediğim politikacılardı. bu nedenle, Dışişleri Bakanlığı'nı izlemeye devam ediyorum, Tarihçi nitelikleri kazanmamda, Dışişleri Bakanlığı'nın eski diplomatlarının çok çabası vardır, onları unutamam, onları saygı ile anarım. Washington'da yıllarca Büyükelçi olarak çalışmış Şükrü Elekdağ'ı selâmlarım, Merhûm Büyükelçi Melih Esenbel'i saygı ile anarım, öteki elçilerimizi de saygı ile anarım. New York'daki BM Merkezi'nde Türkiye'yi temsil etmiş elçilerimizi de saygı ile anıyorum.
Birleşmiş Milletler Teşkilâtı'nın Genel Kurulu'nun, tarihsel dersleri almış olarak, geçmişten geleceğe yürüyen insanlığın yaşadığı sorunların nasıl aşılacağının bilgisi ile yapılmasını dilerim. Dünyanın korunmasında, canlı türlerinin korunmasında, sosyal ve doğal yaşama koşullarının iyileştirilmesinde, BM'nin liderlik yapma özelliklerinin güçlendirilmesi için toplanan Birleşmiş Milletler Genel Kurulu'na iyi çalışmalar dilerim.
SİNAN ÖNER

Danimarka'da ile Almanya'da Sosyal Demokrasi Kazandı!

2011-09-19T03:42:00.000-04:00

Geçen haftalarda, Avrupa'nin iki büyük ülkesinde seçimler vardı, Danimarka'da seçimleri sosyal demokratlar kazandı, Danimarka'nın ilk kadın Başbakanı da Bayan Schmidt.
Almanya'da seçimler dün yapıldı, Berlin'de SPD birinci parti seçildi. Almanya'da da sosyal demokrasi kazandı. Avrupa'daki "malî kriz", sosyal demokrasiyi yeniden hükümet seçeneği hâline getirdi.
Almanya'da Yeşiller'in oyları az değil, Berlin'de SPD % 28 kadar oy alırken, Yeşiller % 17 kadar oy aldı.
önümüzdeki dönemde, SPD-Yeşiller Koâlisyonu yine gündeme gelebilir, Almanya'da.
iki büyük ülkede sosyal demokratların kazanmaları, öteki Avrupa ülkelerine de örnek oluyor.
Türkiye de etkilenmelidir, Danimarka ile Almanya'daki seçimlerden; 2012'deki Cumhurbaşkanlığı Seçimleri'nde, sosyal demokrat bir lider Cumhurbaşkanı seçilmelidir.
SİNAN ÖNER

Türkiye, 1999-2002, Bir Rapor Denemesi (2)

2011-09-17T04:58:00.000-04:00

Türkiye Ekonomisi, 1999 ile 2002 yılları arasında, "kriz"ler yaşadı, ciddî sorunlara muhatap kaldı. DSP-MHP-ANAP Koâlisyonu, esas olarak ekonomik konulara mesâi yapmıştı.
2 Ekonomi 1999-2002
Türkiye Ekonomisi, üretim ve tüketim açısından, 1999 ile 2002 arasında neler yaşamıştı? üretim deyince, tarımsal, endüstriyel, entelektüel üretim alanlarından bahsediyoruz. ticâret, ulaşım, eğitim, ev ekonomisi gibi ekonomik faâliyet alanlarını da incelemek gerekir.
"malî kriz"in 2000 yılında iyice yaygınlaştığını yazmıştım. "malî kriz", yalnızca "parasal kriz" değildir elbette. sosyal ekonomide bir "kriz" gözlenmekteydi, sanayi işletmeleri güç duruma düşmüşlerdi, bazıları da iflâs etmek zorunda kaldılar, tarımsal üretimde "kriz" vardı, köylüler ya da üreticiler "kriz"in nedenleri değil, muhatapları olarak yaşıyorlardı. tarımsal üretimin ekonomideki ağırlığına yönelik eleştiriler, "kriz" sırasında unutuldu. ticâret de, "kriz" yaşıyordu, ihracât ile ithalât dengesi bozulmuş, dış borçlanma artmış, iç ticâret de, bankaların iflâsı ile "kriz"in yayılmasının bir kanıtı olmuştur.
Başbakan Ecevit, Doktor Kemal Derviş, Devlet Bahçeli gibi ekonomiden anlayan siyasî liderler, IMF ile, Dünya Bankası ile, bazı "zengin" devletlerle ilişkilere yönelmişler, "kriz"in Türkiye Ekonomisi'ni tümüyle iflâs ettirmesine engel olmak için siyasî, diplomatik girişimler yapmışlardır.
Ecevit'e göre, "erken seçim" kararı yanlıştı, özellikle de ekonomi açısından. Ecevit, bir yıl daha bekleyip, ekonomik programın sonuçlarını almak gerektiğini çok söylemişti, ama, iknâ edemediği gibi, 2002 Seçimleri'nde DSP oyları % 1,2'ye kadar düşmüş idi. seçmenler, "kriz"in etkisi ile, siyasî tercihlerini de değiştirmişler, sosyal demokrat oylar CHP'ye yönelmiş, DSP "kriz"in nedeni olarak algılanıp Meclis dışında bırakılmıştı.
Ecevit, bunun doğal olduğunu da sonradan söyledi, aslında, seçmenlerin yeni tercihleri doğaldı, demokrasinin de özelliği bunda idi, hükümetler seçmenlere göre yanlış yaparsa -seçmenlerin aleyhine politikalar yürütürlerse-, seçmenler de tercihlerini değiştirirler.
Ecevit, 2002 Seçimleri'nde herşeyin değişmesini, esas olarak ekonomiye bağlamıştı, "ekonomik kriz"e, hatta Doktor Kemal Derviş'in önerdiği ve uygulattığı programa bağlamıştı. Ecevit'e göre, seçmenler, Ecevit'i Kemal Derviş'e desteği nedeniyle hükümetten düşürmüşlerdi.
siyaset ile ekonomi arasındaki etkileşimlerin bir örneğini, 1999 ile 2002 arasında, DSP-MHP-ANAP Koâlisyonu sırasında yaşadık, Doktor Kemal Derviş de, bu örneği şahsında yaşadı, siyasî konular ya da siyasî karakterler ile ekonomik konular veyâ ekonomi karakterleri arasında yaşanan bir tarih.
"borsa krizi" de, İstanbul Menkul Kıymetler Borsası Başkanı Tuncay Artun'un vefâtına neden olacak kadar ciddî bir "kriz" idi, İMKB'deki "reform"lara rağmen, depremlerin de etkisi ile yayılan "kriz"e İMKB de muhatap kaldı, "hisse senedi piyasası" ile "para piyasası" aynı anda ciddî sorunlar yaşadılar.
BDDK'nın kuruluşu, ya da Sermaye Piyasası Kurulu'nun harekete geçirilmesi veyâ Ekonomik ve Sosyal Konsey'in kurumsallaştırılması, "ekonomik kriz"e "subjektif müdâhale"ler yapmak isteyen Başbakan Ecevit'in ekonomi kavrayışını anlamak bakımından ilginç politikalardı. Ecevit, "ekonomik kriz"e siyaset açısından yanıtlar aramış, bazı durumlarda yanıtlarında başarılı da olmuştur.
ama, "ekonomik kriz", 2002'deki seçimlerde, oyları etkiledi, ve % 50'nin üstünde bir halk desteği ile hükümet olan DSP-MHP-ANAP oyları % 15'lere kadar düştü, üç siyasî parti de Meclis dışında kaldılar.
tarım, sanayi, ticâret alanlarında iflâslar yaşandığı gibi, eğitim, ulaştırma gibi alanlardaki "ekonomi" de zarar görmüş idi, Kemal Derviş, "reel sektörler"e yöneleceğini ilân ederken, sosyal ekonomiyi yürütenlere, üreticilere, yatırımcılara yaklaşmak istemiş, onlarla düşünce alışverişi içinde ekonomi politikaları geliştirmek ve uygulamak istemişti.
deprem bölgelerinde ise, bir onarım faâliyeti vardı, yeni yapıların inşa edilmesi vardı, DSP-MHP-ANAP Koâlisyonu, deprem bölgelerindeki inşa faâliyetlerine ağırlık vermişlerdi, dış krediler aldılar, deprem bölgelerindeki halkın yeniden bir ekonomi alanı yaratmasına yardımcı oldular; bir "deprem ekonomisi" de, 1999 ile 2002 yılları arasında geçen süreyi açıklayan bir deyimdir, özellikle deprem bölgelerinde "özel bir ekonomi" kurulmuş, şirketler, bankalar, devlet kurumları, "özel önlemler" almışlardı.
IMF ile yapılan anlaşmalar da, sürekli gündemde idi!
IMF Türkiye Temsilcisi Cottarelli, Türkiye'de uzun süreler "müfettişlik" yapmıştı. Dünya Bankası yöneticileri de, Türkiye'yi yalnız bırakmamışlardı, Ecevit'i sürekli ziyâret etmişlerdi.
Ecevit, ekonomi alanında son bir öneri olarak da "Köykent Projesi"ni önermişti, bazı köylerin kentsel üretim olanakları ile bir anlamda kentleşmesi için hükümet liderlik yapacaktı. Ecevit'e göre, köyler modernleşmeli, kentlere bağımlılıktan kurtulmalı, ama kentlerin olanaklarına sahip olmalıydılar. Ecevit'in getirdiği bu öneriyi gerçekleştirme yönünde, DSP-MHP-ANAP Koâlisyonu bazı somut adımlar atmıştı.
SİNAN ÖNER

Türkiye, 1999-2002, Bir Rapor Denemesi (1)

2011-09-16T06:04:00.000-04:00

Türkiye'nin siyasî, ekonomik, hukuksal, kültürel, sportif, askerî, dinsel bir raporunu yazmak mümkün mü? elbette, bu, kurumsal bir çalışma olmalıdır, çeşitli uzmanların katkılarını almak doğru olur.
ama, ben, Sinan Öner's Road sayfalarında, 1999 ile 2002 arasında Türkiye'nin bir raporunu yazmayı bir ödev biliyorum, bir deneme niteliğinde olsa bile.
1 Siyaset, 1999-2002
1999'da 18 Nisan'da, Türkiye'de genel seçimler yapılmıştı!
seçimlerde, Ecevit'in liderliğindeki Demokratik Sol Parti, % 21 kadar halk desteği kazanmış, birinci parti seçilmişti. Bahçeli'nin liderliğindeki Milliyetçi Hareket Partisi, % 18 kadar halk desteği kazandı, ikinci parti seçildi. Yılmaz'ın liderliğindeki Anavatan Partisi de, % 13 kadar halk desteği kazanmıştı. üç parti, bir koâlisyon hükümeti kurdular, Ecevit Başbakan oldu, Bahçeli ve Yılmaz da Başbakan Yardımcıları oldular.
Bakanlar Kurulu'nda, Dışişleri Bakanı İsmail Cem idi, İçişleri Bakanı Sadettin Tantan, Millî Savunma Bakanı Sabahattin Çakmakoğlu, Kültür Bakanı İstemihan Talay oldular, Bakanlıklar üç partinin aldığı desteğe göre paylaşıldı.
Türkiye, yeni bir durum yaşıyordu, 1991'deki DYP-SHP Koâlisyonu'ndan bugüne ilk kez bir "kriz" değil, "reform" umudu vardı.
ne var ki, öyle olmadı!
"reform"lar yapılacakken, siyasî, sosyal "kriz" derinleşti. işçi, memûr, köylü protestoları yaygınlaştı, IMF programları aleyhine toplantılar, mitingler yapıldı. Türk-İş, DİSK, Hak-İş, KESK, Kamu-Sen gibi sendikal birlikler, Emek Platformu'nda biraraya geldiler ki, aynı sırada, Başbakan Ecevit, Ekonomik ve Sosyal Konsey kurmuş, Konsey'de çalışanların da en güçlü biçimde temsil edileceğini duyurmuş idi.
Haziran, Temmuz, Ağustos 1999 tarihleri, büyük kentlerde mitingler, yürüyüşler yapıldı. ama, Ağustos 1999'da, Türk-İş Genel Sekreteri Şemsi Denizer bir suikâst sonucu vefât edince, Emek Platformu protestolarına bir süre ara verdi. Başbakan Ecevit, Şemsi Denizer'in cenâze törenlerine Bakanlar'ın katılmasını istedi, Çalışma Bakanı Yaşar Okuyan'ın da katılımı ile Şemsi Denizer, Zonguldak'ta lideri olduğu madencilerin çalıştığı topraklarda gömüldü. Başbakan Ecevit, suikâstin koâlisyon'a yönelik bir saldırı olduğunu söylemişti, protestoların bir süre durmasının da faydalı olacağını belli etti.
17 Ağustos 1999'da, Gölcük-Adapazarı merkezli iki büyük deprem aynı anda oldu. onbinlerce yurttaş depremde vefât ettiler, yüzbinlerce yurttaş da yaralanmış, binlerce binâ yıkılmıştı. 17 Ağustos Depremi, DSP-MHP-ANAP Koâlisyonu açısından erken bir vedâ töreni gibi oldu. yine de, koâlisyon depremin hasarlarını gidermek için hızlı bir biçimde çalıştı, kentlerin onarılmasına liderlik yaptı.
"reform" derken, doğal felâketlerin getirdiği sosyal felâketlerle "kriz" gelmişti, 2000'de "ekonomik kriz" yayıldı, "malî kriz" derinleşti, bankalar çöktüler, iflâs ettiler, "borsa krizi" ya da "parasal kriz", "malî kriz"in bir boyutu olarak yaşandı, Türkiye, krediye, borçlanmaya, IMF ve Dünya Bankası'nın yardımlarına muhtaç kalmıştı. Ecevit, Dünya Bankası'nda çalışan eski arkadaşı Doktor Kemal Derviş'i Türkiye'ye dâvet etti, Kemal Derviş Başbakan Yardımcısı olarak Ekonomi Bakanlığı'nı devraldı.
Doktor Kemal Derviş, IMF ile yeni anlaşmalar yaptı. Dünya Bankası yardımlarını programladı. Ecevit'i de, Avrupa Birliği'ne üyelik konusundaki politikalarında cesâretlendirdi. Ecevit, Dışişleri Bakanı İsmail Cem ile, Avrupa Birliği'ne aday üyelik yolunda önemli adımlar atmıştı, Türkiye, Avrupa Birliği'nin aday üyesi olmuş, koâlisyon'a Batılı destek çoğalmıştı.
ama, "işsizleşme", ya da "malî kriz"in getirdiği iflâslar, "işten çıkarmalar" da artmıştı, yüzbinlerce yurttaşın "işsiz" kaldığı basın'daki haberlerde yer aldı. şirketler, çalışanlarını azaltmış, kalanları da ücret sınırlandırmalarına mecbûr kılmıştı. fabrikalar kapanmış, binlerce işçi erken emekli olmak zorunda kalmışlardı. 2000 yılı, "kriz"in yayılması ile geçmişti.
2001'de, "siyasî kriz" ağırlaşmıştı.
Demokratik Sol Parti ile Anavatan Partisi'nde istifâlar yaşanmıştı. partiler bölünmekteydi. MHP'de de istifâlar oldu, bölünmeler tüm partilere yayıldı. Ecevit, Doktor Kemal Derviş'le 15 ay kadar çalıştıktan sonra, Derviş'in istifâsını istemişti. Doktor Kemal Derviş, 2002'de, Cumhuriyet Halk Partisi'ne üye oldu.
2002 Seçimleri'nde CHP Milletvekili seçilmişti, Doktor Kemal Derviş.
ama, 2001, tam anlamı ile bir "durgunlaşma" getirdi! "erken seçim" olacağı belliydi. halbûki, 1999'da koâlisyon kurulurken herkes ne kadar da umutlu idi!
Cumhurbaşkanı Ahmet Necdet Sezer ile Başbakan Ecevit arasında Millî Güvenlik Kurulu toplantılarında yaşanan gerginlikler, hatta dışa taşan karşılıklı tepkiler, "siyasî kriz"in Cumhurbaşkanlığı'nı da içine aldığını göstermekteydi. Sezer, Ecevit'e Anayasal kuralları ve ilkeleri hatırlatmış, Ecevit de, Sezer'i "küstâhlık" ve "terbiyesizlik"le suçlamıştı! sonradan gerginlikleri aşmak istedilerse de, 2001 yılında, "siyasî kriz" aşılamadı, 2002'de bir "erken seçim" olması için Cumhurbaşkanlığı da bir siyaset izledi.
2002 yılında, Dokuzuncu Cumhurbaşkanı Süleyman Demirel de, "siyasî kriz"i aşmak için yol aradığını duyurmuş idi, Demirel, TV'lerde, gazetelerde, düşüncelerini açıkladı, "erken seçim" önerdi.
MHP Lideri Başbakan Yardımcısı Bahçeli de, "erken seçim" önerince, Başbakan Ecevit, "siz bilirsiniz!" deyip Meclis'i göreve dâvet etti, "erken seçim" kararı alındı.
2002 Seçimleri'ne giderken, iç siyaset "kriz" ile koşullanmışken, dış siyasette İsmail Cem'in çabalarının da getirdiği bir umut vardı! Irak Sorunu ile ilgili İsmail Cem bazı adımlar atmıştı, bölge devletlerinin dış siyaset yöneticilerini İstanbul'da topladı, savaşın ve çatışmaların doğru bir siyaset olmadığını anlattı, demokrasi, barış, ekonomik reformlar, turizm, kültürel alışveriş gibi sosyal siyasetlerin tercih edilmesini önerdi, İsmail Cem, sosyal ve siyasî demokrasinin Ortadoğu devletleri açısından da geçerli yol olduğunu anlattı. Ecevit de, İsmail Cem'i yaptığı girişimlerde destekledi, Avrupa'ya, Amerika'ya, Ortadoğu ülkelerine, Hindistan'a geziler yaptı.
1998'de, terörist Öcalan'ın Kenya'da yakalanıp Türkiye'ye getirilmesi, Devlet Güvenlik Mahkemesi'nde yargılanması, İmralı'da müebbet hapse mahkûm edilmesi ardından, Başbakan Ecevit, Irak ve öteki komşu devletler ile ilgili daha olumlu, daha "yapıcı", daha "barışçı" bir siyaset izlemeyi koâlisyon üyelerine önermiş, destek almıştı. aynı dönemde, "idâm cezâsı" da Meclis'te kaldırıldı, DSP-MHP-ANAP Koâlisyonu'nun yaptığı "adlî reform"lardan biri idi, "idâm cezâsı"nın kaldırılması.
dış siyaset, dış ekonomik ilişkiler ile etkileşim yaşıyordu, doğal ki.
kredi anlaşmaları, borçlanma, Türkiye'yi Batılı devletlere yaklaştırmıştı.
Amerika Birleşik Devletleri, 2001'de yaşadığı 11 Eylül Felâketi ardından, Türkiye ile ilişkilerine ağırlık vermişti. Başkan Bush, Başbakan Ecevit ile sürekli görüşmeler yaptı, Ecevit'i çeşitli defalar Washington'da ağırladı. ABD Dışişleri Bakanı Powell de, hem Ecevit'e, hem İsmail Cem'e şahsen de büyük bir ilgi gösterdi, koâlisyonun sürmesi yönünde düşüncelerini belli etti. Irak Sorunu ile ilgili Ecevit'in ve İsmail Cem'in izledikleri siyaset de, ABD Dışişleri Bakanlığı'nı bir süre etkilemişti. ama, 2002 Seçimleri öncesinde, Irak ile ilgili ABD ve Türkiye, birbirlerinden uzak bir siyasete yönelmişlerdir, bir nedeni, koâlisyondaki bölünmelerdir.
İran, Rusya, Ukrayna, Balkan devletleri, Çin, Japonya, Hindistan gibi devletlerle Türkiye'nin siyasî, ekonomik ve başka alanlardaki ilişkileri, Başbakan Ecevit'in liderliğindeki koâlisyon yıllarında, genellikle "ikili ilişkiler" düzeyinde yürümüş, anlaşmalar tazelenmiş, karşılıklı geziler, ziyâretler yapılmış, Birleşmiş Milletler'in çalışmalarında düşünce alışverişleri sürmüştür.
1999 ile 2002 arasında, Kıbrıs Sorunu'nda, Ecevit'in Başbakan olmasının getirdiği avantajlar yaşanmıştı!
Ecevit, Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti Cumhurbaşkanı Rauf Denktaş ile çok eski bir dost idi, dostluğunu çeşitli alanlarda kanıtlamıştı. Rumlar'la ilişkilerinde, Ecevit, genellikle olumlu ama eleştirici idi, İsmail Cem'in Dışişleri Bakanı olması bir avantaj idi, İsmail Cem bir Yunan dostu idi, Yunanistan ile Türkiye'yi dost devletler hâline getirme siyaseti izlemekteydi. Kostas Simitis, Papandreu, Karamanlis, Bakoyannis gibi Yunan siyasetçilerle İsmail Cem'in dostlukları vardı, koâlisyonun Kıbrıs ve Ege siyasetinde bu dostlukların etkileri olmuştur. iki devletin de NATO ve Avrupa Birliği üyelikleri de, ilişkilerin olumlu bir yolda gitmesi için gereken koşulları getirmekteydi.
Türkiye'nin 1999 ile 2002 yılları arasında bir raporu niteliğinde yazdıklarımın ilk bölümünü burada bırakıyorum. öteki bölümü de, Sinan Öner's Road sayfalarında yayınlayacağım.
SİNAN ÖNER

Anayasa Mahkemesi'nde Haşim Kılıç'ın Başkanlığı

2011-09-14T20:52:00.000-04:00

Anayasa Mahkemesi'nde yeni seçimler yapıldı.
Anayasa Mahkemesi Başkanı Yüksek Hâkim Haşim Kılıç'ın duyurduğuna göre, Başkanlık seçimlerinde, oyların çoğunluğunu Haşim Kılıç kazandı, üç buçuk yıl daha -65 yaş sınırına kadar-, Yüksek Hâkim Haşim Kılıç, Anayasa Mahkemesi Başkanı olarak Anayasal ödevlerini yerine getirecek.
Anayasa Mahkemesi Başkanı Haşim Kılıç'ı, Anayasa Mahkemesi Üyeleri'ni kutlarım. seçimlerin faydalı olmasını dilerim, hem Yüksek Yargı açısından, hem de halkın hukuksal sorunlarının aşılması açısından.
Anayasa Mahkemesi, Türkiye'ye 1961 Anayasası ile gelmişti, başka ülkelerde benzerleri vardır.
Anayasa Mahkemesi, 50 yaşında!
Anayasa Mahkemesi, Yargıtay, Danıştay, Sayıştay gibi Yüksek Yargı kurumları arasında yer alır, ama, Yargı'nın en yüksek mevkii'dir.
SİNAN ÖNER

Sinan Öner's Road'da Bir Süre Tatil

2011-09-02T07:36:00.000-04:00

Sinan Öner's Road sayfalarını üç yıldır yazıyorum.
üç yılda neler oldu?
neler olmadı ki?!
bir çoğunu yazdım bu sayfalarda.
bir Tarihçi olarak gözlemlerimi, okuduklarımı yazdım.
şimdi, bir süre tatil yapacağım, Sinan Öner's Road'a bir süre tatil, ama, tatil sırasında sayfaları yeniden okumak mümkün, okurlarım sayfaları yeniden okurlarsa bir şey kaybetmezler. hatta, geçen üç yılın olgularını hatırlamak belki de fayda getirir.
iyi bir tatil dilerim, Sinan Öner's Road'a.
beni bulmak ve yazdıklarımla ilgili bana düşüncelerini aktarmak isteyen okurlarım, Türkiye Sosyal Tarih Araştırma Vakfı'na sorabilirler. ama, yazılı olarak yorumlarını ya da düşüncelerini aktarmaları daha mantıklıdır, öylesi daha doğru.
Sinan Öner's Road'un bir işlevi de, toplumsal olgularla güncel deneyimleri birbirine bağlamak idi, bu işlevi yerine getirdiğini yazmak hata olmaz.
SİNAN ÖNER

Nâzım Hikmet, Dünya Barış Ödülü Almıştı!

2011-09-01T02:25:00.000-04:00

1 Eylül Dünya Barış Günü kutlu olsun!
dünya barışının lider ülkelerinden biri de, Türkiye'dir, Türkiye'nin Dünya Barış Günü kutlu olsun!
Dünya Barış Ödülü sahibi bir ülkedir Türkiye, Türk Şair Nâzım Hikmet Ran, Dünya Barış Konseyi tarafından Dünya Barış Ödülü ile ödüllendirilmişti, Berlin'de, 1950'de.
Nobel Barış Ödülü hâlâ kazanamadı Türkiye, ama, Dünya Barış Ödülü kazandı, Nâzım Hikmet'in şahsında.
Atatürk, "Yurtta Barış, Dünyada Barış!" demişti, bu ilke ile yıllarca yaşadı Türkiye. Türkiye, çevresine, başka devletlere barış mesajları verdi, Birleşmiş Milletler'deki faaliyetlerinin çoğu da barışa yönelik idi. Kore'de, Kıbrıs'ta amaçladığı da bir Kore Barışı ile bir Kıbrıs Barışı'nın sağlanması idi, bu amaçlar yönünde savaşmak zorunda kalmıştı. ama, sonunda, hem Kore'de, hem de Kıbrıs'ta barışçı toplumlar, barışçı devletler kuruldu.
Türkiye, 1 Eylül Dünya Barış Günü'nde barışı kutlamaya en çok haklı devletlerden biridir.
SİNAN ÖNER

Nâzım Hikmet, Büyük Taarrûz'un Şiirini Yazmıştı!

2011-08-30T05:28:00.000-04:00

Şair Nâzım Hikmet Ran, 30 Ağustos'ta büyük zaferin kazanılmasının tarihini yazmıştı, şiirini yazmıştı!
"Memleketimden İnsan Manzaraları"ndaki "Kuvvayî Milliye Destanı" bölümünde, Büyük Taarrûz'a büyük bir yer ayırmıştı Nâzım Hikmet, "Ateşi ve ihaneti gördük" diye başlayan dizelerde.
Nâzım Hikmet'e göre de, Büyük Tâarrûz, tarihi değiştirmişti, tarihe yön kazandırmıştı.
Nâzım Hikmet Ran'ın dedesi İsmail Fazıl Paşa, Mustafa Kemal Paşa'nın hem öğretmeni, hem de bir arkadaşı idi. Osmanlı Ordusu'nda Mustafa Kemal Paşa'yı eğitenler arasında, Nâzım Hikmet'in dedesi İsmail Fazıl Paşa da var idi.
Yunanlılar'ın 1922'de az kalsın Ankara'yı işgâl edeceğini tarihçiler yazıyor, belgeleri var. ama, Meclis Hükümeti'ni daha önce aldığı bir karar, "düzenli ordu"nun kurulması kararı, Ankara'yı işgâlcilerden koruyan kararlardan biri olmuştur.
Nâzım Hikmet, Büyük Tarrûz'u anlatan şiirlerinde, Yunanlılar'ı Yunanistan'a hakaret etmeden eleştirmişti, işgâlin başarılı olamayacağını Nâzım Hikmet de daha gençlik yıllarında bilmekteydi. Nâzım Hikmet, Selânikli idi, Mustafa Kemal Paşa da Selânikli idi, Yunanlılar'ı iyi tanıyorlardı, ama Yunanistan'la savaşmak son bir olasılık idi.
Nâzım Hikmet'e göre, işgâldeki son zafer, kesin zafer idi, 30 Ağustos Zaferi.
İzmir'de, 9 Eylül'de, İzmir'in işgâlcilerden kurtulduğu ilân edildi, İzmir'e ilk gidenler arasında Meclis Hükümeti Ordusu Başkomutanı Mustafa Kemal Paşa ile Batı Cephesi Komutanı İsmet İnönü vardı.
Nâzım Hikmet, İzmir'de pek kalmadı, Bursa, İstanbul, Ankara gibi kentlerde kalmıştı. ama, İzmir'i çok seven şairlerimiz vardır, biri de, Attilâ İlhan idi, Şükran Kurdakul, Aziz Nesin, Sabahattin Âli, İzmir'i seven şairlerimiz arasında yer almışlardır. İzmir'in işgâlcilerden kurtulmasının romanını yazan bir yazar da Samim Kocagöz idi.
Büyük Taarrûz'u edebiyat alanında canlandıran şairlerimiz, yazarlarımız az değildir.
SİNAN ÖNER

30 Ağustos Zafer Bayramı

2011-08-30T01:48:00.000-04:00

30 Ağustos Zafer Bayramı kutlanıyor, kutlu olsun!
30 Ağustos 1922'de, Büyük Taarrûz ile, Ankara'da kurulmuş Büyük Millet Meclisi Hükümeti Orduları, Yunan Ordusu -işgâlci ordular- karşısında büyük zaferi kazanmıştı. 29 Ekim 1923'de Cumhuriyet'in ilânına giden sürede, en büyük adımlardan biri idi 30 Ağustos Zaferi.
Başkomutan Mustafa Kemal Paşa idi, Büyük Taarrûz sırasında.
Birinci Dünya Savaşı'nda, Osmanlı Ordusu'nu farklı cephelerdeki savaşlarda savunan Mustafa Kemal Paşa, 1919'dan itibâren yeni bir savaşta idi, Millî Kurtuluş Savaşı idi yeni savaş. 30 Ağustos 1922, yeni savaşın sonu idi, yeni savaşı kazanan bu kez Mustafa Kemal Paşa'nın Başkomutanlığı'ndaki yeni Türkiye hükümeti idi.
30 Ağustos Zafer Bayramı, bugün Türkiye'de ve Türkler'in yaşadığı ülkelerde kutlanıyor.
Yunanistan'da da kutlanıyor! Yunanistan'da yaşayan Türkler de, 30 Ağustos Zafer Bayramı'nı kutluyorlar.
kaybeden ordular, kazanan orduların zaferlerine katılırlar çoğunlukla.
bugün, Yunanistan ile Türkiye, aynı birliğe üyedir, Avrupa Birliği'nde ya tam ya da aday üyedirler, NATO'ya, Birleşmiş Milletler'e üyedirler.
Ramazan Bayramı, dinî bir bayram olduğu hâlde, farklı dinlerden milletler kutlamalara nasıl ki katılıyorlar!
30 Ağustos Zafer Bayramı'nda iyi kutlamalar dilerim.
SİNAN ÖNER

Necip Torumtay

2011-08-28T17:04:00.000-04:00

1987 ile 1990 arasında Türkiye'nin Genelkurmay Başkanı olarak görev yapmış Orgeneral Necip Torumtay vefât etti, basında yer alan haberlere göre. haberlerde ayrıntı yok, bu nedenle, vefâtı ile ilgili bilgileri bilmek de şimdilik mümkün değil.
Orgeneral Necip Torumtay, önce Kenan Evren, sonra da Turgut Özal'ın Cumhurbaşkanlıkları sırasında Genelkurmay Başkanı idi.
1990'daki Körfez Savaşı sırasında, Özal'la anlaşmazlık yaşadı ve istifâ etti. Torumtay'a göre Körfez Savaşı yanlıştı, Türkiye'nin böyle bir savaşta yer alması da doğru değildi.
Torumtay, 1990'da istifâ ettikten beri basında pek görünmedi, halka yönelik bir politika da yapmadı, Emekli Orgeneral olarak yaşamaya devâm etti, kimseye de bir zarar vermedi, kimseyle savaşmadı. Torumtay, daha derinde bir ahlâk savaşı yaşamıştı, Genelkurmay Başkanlığı'nı büyük tehditlere karşı korumuş bir Orgeneral idi.
Necip Torumtay'ı hep saygı ile hatırlayacağız!
SİNAN ÖNER

Kuzey Kore Lideri Kim Jong İl, Rusya'daydı!

2011-08-28T07:36:00.000-04:00

Kuzey Kore Lideri Kim Jong İl, Rusya'yı ziyâret etti geçen hafta!

Kim Jong İl, Rusya'nın Sibirya Bölgesi'ndeki Amur Özerk Cumhuriyeti'ni ziyâret etti, burada Rusya yöneticileri ile, sonra da Rusya Başkanı Medvedev ile görüşmeler yaptı. Medvedev, Kuzey Kore Lideri Kim Jong İl'i görmek için Sibirya'ya kadar geldi Moskova'dan.

Kim Jong İl, Rusya'da olumlu mesajlar iletti dünyaya.

Rusya ile Kuzey Kore arasındaki ekonomik, kültürel, siyasî, teknolojik işbirliği politikalarının geliştirileceği yönünde mesajlar ilettiler, Kuzey Kore ile Rusya yöneticileri.

SİNAN ÖNER

Seyhan Erözçelik'e Erken Vedâ

2011-08-28T06:32:00.000-04:00

Şair Seyhan Erözçelik, daha 50 yaşlarında bir adamdı!
ben, Seyhan Erözçelik'in şiirlerini ve çevirilerini, ortaokul yıllarımda okumaya başlamıştım herhâlde, 1984'lerde. sonra, lisede daha çok okudum, İstanbul'daydım, Suadiye'deydi lise. Seyhan Erözçelik, "Broy Şiir Dergisi"ni destekleyen şairlerimizden biriydi, daha çok genç bir Şair'di. sonra, "Şiir Atı"nı yayınladılar. ben, lise ve üniversite yıllarımda, ne yayınladılarsa okumuştum ya da gözden geçirmiştim.
demek ki, Seyhan Erözçelik'in erken vefâtının beni çok etkilemesi doğal. "ölüm", tanımlanamaz bir yokluk, başka yokluklara göre, canlılar açısından korkunç bir trajedi, felsefeler ya da dinler "ölüm"ü doğal bir değişme olarak yorumlasalar da, "ölüm", "ölüm"dür, Aristoteles'i hatırlamakta bir zarar yok.
Seyhan Erözçelik, hem iyi bir Şair'di, hem de iyi bir Çevirmen'di, önce okuruyken sonra meslektaşı oldum. bana da, "Şair ve Çevirmen" demelerinde bir zarar yok.
Seyhan Erözçelik, birden vefât etmiş, 50 yaşlarında "kalb"in mesajlarını iyi anlamak lâzım, yazık ki, "kalp krizi" ile vefât etmiş.
eserleri, çevirileri kaldı.
okurları unutmayacaklar Seyhan Erözçelik'i, tarihçiler de, artık edebiyat tarihinin bir karakteri olarak Seyhan Erözçelik'i yazacaklar.
SİNAN ÖNER

Mihri Belli, İlhan Selçuk, Arslan Başer Kafaoğlu

2011-08-27T07:36:00.000-04:00

Mihri Belli ile İlhan Selçuk aynı "dava"da yargılanmışlardı, 12 Mart 1971 Muhtırası sonrasında, "dava iddianame"sine göre, bir "darbe" olacak ve Mihri Belli ya da İlhan Selçuk Cumhurbaşkanı olacaklardı, biri de Başbakan olacaktı. "dava iddianamesi", gerçekten böyle miydi, yoksa basında öyle mi yorumlanmıştı? ama, Mihri Belli de, İlhan Selçuk da, "dava"da yargılandılar, eziyet gördüler, yıprandılar.
görüşleri nelerdi?
ne demişlerdi, ne yazmışlardı?
TİP'i destekliyorlardı önce!
tıpkı, Arslan Başer Kafaoğlu gibi.
TİP, Meclis'te milletvekilleri ile "demokratik rejim"e katılıyordu, yasama faaliyetlerinde yerini alıyordu.
TİP Genel Başkanı da, 1969'a kadar Mehmet Ali Aybar idi, 1962 ile 1969 arasında.
Mihri Belli, TİP'in "sosyalist Türkiye" politikasını eleştirdi, eleştirilerini de dergilerde, gazetelerde yaydı, "Millî Demokratik Devrim"i sürdürmek doğru idi, "bağımsız Türkiye" ya da "demokratik Türkiye" politikası daha doğru idi, Mihri Belli'ye göre; sosyalizm büyük bir amaç idi, Türkiye, millet olarak demokrasiyi seçip sağlamlaştırdığında sosyalizme de yaklaşmış olacaktı.
İlhan Selçuk da böyle düşünmekteydi.
İlhan Selçuk, Atatürk Devrimleri'nin sürdürülmesi ve tamamlanması ödevinin güncel bir ödev olduğunu yazmaktaydı.
Arslan Başer Kafaoğlu ise, "sosyalist Türkiye" ile "bağımsız Türkiye"nin aynı anda gerçekleşeceğini yazıyordu, Kafaoğlu'na göre, "Millî Demokratik Devrim" ile "Sosyalist Devrim" ayrılamazdı, bölünemezdi, birbirinden ayrı gerçekleşemezdi, çünkü Türkiye, hem "burjuvalaşmış", hem de "sosyalleşmiş" bir ülke idi, "işçileşmiş" bir ülke idi.
2010'da İlhan Selçuk, 2011'de Mihri Belli ile Arslan Başer Kafaoğlu, bizleri terk ettiler. ama, düşünceleri ile, eserleri ile yaşayacaklar.
SİNAN ÖNER

Libya'da "NATO Suçları"

2011-08-26T07:40:00.000-04:00

Libya konusu ile ilgili yazmak istemiyorum aslında, daha ilk andan beri rahatsız edici bir konu, Libya konusu bir tarih ve coğrafya konusu olarak kalsa daha doğru olacak idi. ama, şimdi, Libya, bir şiddet ortamı getirdi, yönetsel kriz ortamı getirdi, daha daha korkuncu, NATO'nun "eşitsiz saldırıları"nı getirdi.
NATO açısından Libya'ya yönelik saldırılar, bir iflâsın ve bir suçluluk politikasının anlatımıdır.
NATO, dünyayı korumak ve insanlığın güvenliğini sağlamak için kurulmuşken, insanlığa çeşitli ülkelerde saldırmayı seçiyor.
NATO, çok suç işledi Libya'da!
NATO'nun suçlarının bir bölümü, Japonya, Vietnam gibi ülkelere yönelik "manevî" suçlardır, ABD'yi de ilgilendiren suçlardır, Libya'ya saldırırken işlediği.
geçmişteki savaşları hatırlatmak için, NATO daha farklı metodlar keşfetmeliydi, Libya'ya bombalar yağdırmak doğru bir metod olmadığı gibi, hukuka aykırı suçlardır. NATO, Libya konu olduğunda, mutlaka eleştiri ve hukuksal sorulara muhatap kalacak, kalır da.
SİNAN ÖNER

Latin Amerika'da Tarih ve Siyaset

2011-08-25T11:22:00.000-04:00

Peru'daki depremin ardından Latin Amerika ile ilgili düşünceler çoğaldı zihnimde. nasıl bir kıta, Latin Amerika? çevresi okyanuslarla çevrili büyük bir karasal alan. bir sürü ülke, bir sürü millet!
Arjantin, Uruguay, Şili, Peru, Paraguay, Brezilya, Venezuela, Kolombiya, Meksika, Guetemala, Honduras, El Salvador, Nikaragua, Haiti, Panama, Dominik, Küba gibi bir sürü devlet, bir sürü millet.
Latin Amerika Tarihi, zengin bir tarih, eski çağ uygarlıkları da zengin, kolonileşmiş sonra da modernleşmiş Latin Amerika Tarihi de zengin. sosyal sözleşmeleri ile dünyaya örnek olmuş bir kıta, Latin Amerika.
Latin Amerikan feodalizmi, Latin Amerikan kapitalizmi ve nihâyet Latin Amerikan sosyalizmi, dünya tarihinin merkezinde yer almasına neden oldu Latin Amerika'nın. sosyalizm, demokrasi, modernizm, Latin Amerika'nın ilk ihtiyaçlarıydı, ilk sarıldıkları ilâçlardı tarihte, bugün de öyledir.
Peru da, öteki Latin Amerika devletleri gibi bir devlet, depremin getirdiği veyâ getireceği sorunları mutlaka aşacak.
SİNAN ÖNER

Peru'da, 7.0 Büyüklüğünde Deprem

2011-08-24T18:46:00.000-04:00

Peru'da, 7.0 büyüklüğünde bir deprem olmuş.
Peru'nun Brezilya sınırındaymış depremin merkezi. Pasifik Okyanusu'ndaki depremler, doğuya doğru, Latin Amerika'ya doğru hareketleniyor.
Peru'da, 2007'de yine büyük bir deprem olmuş idi.
Peru Depremi nedeniyle Peru Halkı'na geçmiş olsun dilerim, Peru'nun Ankara'daki Büyükelçiliği'ne de geçmiş olsun diliyorum.
Peru Depremi ile ilgili bilgilenmek çok önemli, dünyadaki deprem hareketlerinin niteliklerini ve niceliklerini -büyüklükleri örneğin- anlamak açısından yeni bir durum getiriyor Peru Depremi. Boğaziçi Üniversitesi Kandilli Rasathanesi ve öteki deprem mühendisliği kurumlarımızın Peru Depremi ile ilgili araştırmalar yapmaları doğaldır.
SİNAN ÖNER

Uğur Mumcu, 69 Yaşında!

2011-08-24T13:30:00.000-04:00

Cumhuriyet yazarı Merhûm Uğur Mumcu, 69 yaşında!
Uğur Mumcu, 1942'de Kırşehir'in Kaman İlçesi'nde doğmuştu, Ağustos ayında.
Uğur Mumcu'nun doğum yıldönümü bazı okurlarınca kutlanıyor.
Uğur Mumcu Araştırmacı Gazetecilik Vakfı da, her yıl Uğur Mumcu ile ilgili etkinlikler hazırlıyor, 69. Yaşında neler yapıyor, bilmiyorum, ama, herhâlde bazı etkinlikleri vardır.
Uğur Mumcu, halkımızın çok sevdiği bir yazardı, kitapları yüzbinlerce okur kazanmıştı, TV'lerde, farklı kentlerdeki konferanslarda, Uğur Mumcu'yu dinlemişti halk.
24 Ocak 1993'de, Uğur Mumcu, bir suikast ile vefât edince, haftalarca gösteriler, yürüyüşler, mitingler, toplantılar yapıldı Türkiye'de, sonra da yüzbinlerce yurttaşın katıldığı bir cenâze töreni ile Uğur Mumcu yolcu edildi.
18 yıl sonra, Uğur Mumcu hâlâ özlenen, sevilen, saygı duyulan bir yazar.
iyi ki doğdu Uğur Mumcu!
SİNAN ÖNER

Gazeteci Gündoğdu Homurlu'nun Vefâtı

2011-08-24T10:06:00.000-04:00

Tarsus Yenises Gazetesi Sahibi, Gazeteci Yazar Gündoğdu Homurlu vefât etti. Gündoğdu Homurlu, Tarsus'ta, siyasete, kültüre, basına, spora, eğitime on yıllarca liderlik yapmış bir yurttaştı, yıllardır hasta idi, geçen hafta vefât etti.
Gündoğdu Homurlu, AP Tarsus İlçe Başkanlığı yapmıştı, Tarsus İdman Yurdu Spor Kulübü Başkanlığı yapmıştı, çeşitli okulların aile birliklerinde veya koruma derneklerinde başkanlık yapmıştı, günlük yayınladığı Tarsus Yenises Gazetesi ile de Tarsus'un kültür, ekonomi, spor, siyaset gibi alanlarda daha iyi yaşaması için gazetecilik yapıyordu.
Gündoğdu Homurlu ile akraba idik, rastlaşmalarımızda bana hep sevgi ile, saygı ile, ailemizin bir büyüğü olarak davranırdı, "senli benli" olmamız ancak yaşlılık yıllarında mümkün olmuş idi, "senli benli" ama karşılıklı saygının hâkim olduğu bir "dostluk".
Gündoğdu Homurlu'nun dostlarına, aile bireylerine, okurlarına, arkadaşlarına, meslektaşlarına başsağlığı dilerim. Gündoğdu Homurlu, yerel gazetecilik alanında, Türkiye'nin başka il ve ilçelerindeki yerel gazetelerin arasında saygın bir gazete yaratmıştı. Yenises Gazetesi'ne de başsağlığı dilerim; gelecekte, Gündoğdu Homurlu'nun deneyimlerinin getirdiği derslerle gazeteciliği sürdürmelerini dilerim.
son rastlaşmamız "bir kapı önünde" idi, Gündoğdu Homurlu ile, yeni traş olmuş, yürüyordu, az da olsa sohbet ettik, bir vedâymış meğer yaşadığımız!
SİNAN ÖNER

SODEP Yeniden Kuruldu!

2011-08-24T01:42:00.000-04:00

SODEP -Sosyal Demokrat Parti (daha önce Sosyal Demokrasi Partisi idi)- yeniden kuruldu!
SODEP Genel Başkanlığı'na Hüseyin Ergün seçildi.
yeni SODEP hakkında basında pek bir haber yayınlanmadı, yorum da pek az.
SODEP neden kuruldu?
SODEP Genel Başkanı Hüseyin Ergün, deneyimli bir siyasetçi, TİP, CHP, SHP, YDH gibi siyasî parti ya da hareketlerde yöneticilik yapmış bir siyasetçi. SODEP'i kurmakta mutlaka haklı nedenleri vardır.
CHP'deki, DSP'deki, ÖDP'deki bölünmelerin SODEP'i kurma ihtiyacını yaratması da bir nedendir.
SODEP'i kutlarım, 2012 Cumhurbaşkanlığı Seçimleri'nde, 2013 Yerel Seçimleri'nde iyi çalışmalar dilerim.
SİNAN ÖNER

CHP'de Yeni Merkez Yürütme Kurulu

2011-08-23T10:06:00.000-04:00

Cumhuriyet Halk Partisi, Kurultay yapmamakta ısrarlı!
delegelerin Kurultay talepleri yeterli gelmediği için, CHP Genel Merkezi de Kurultay yapmayı şimdilik tasarlamıyor.
ama, belli olmaz, delegelerin ne yapacağı, CHP Genel Merkezi'nin nasıl bir CHP görmek istediği, bu yönde atacağı adımlar, belli olmaz.
CHP, Merkez Yürütme Kurulu'nu geçen hafta yeniledi.
yeni Merkez Yürütme Kurulu'nda, yeni siyasetçiler var, Faruk Loğoğlu gibi, Profesör Birgül Ayman Güler gibi.
Merkez Yürütme Kurulu'nda artık yer almayan siyasetçiler arasında Profesör Süheyl Batum, Gülsün Bilgehan, Osman Korutürk gibi, CHP'ye 22 Haziran 2011 Seçimleri'nde halk desteği kazandıran CHP'liler de var.
CHP'de Merkez Yürütme Kurulu'nun bu yılki mesâisi, Türkiye'nin geleceğini etkileyecek kadar değerli.
SİNAN ÖNER

Libya'da Neler Oluyor?

2011-08-22T11:12:00.000-04:00

Libya'da gösteriler sürüyor, Trablus'ta muhâlefet gösterilerinin Libya Lideri Kaddafi'nin yönetimden düşürüldüğü izlenimi vermesine bazı medya ve siyaset çevreleri çok sevinmiş gibiler, ya da bu yönde hassasiyetlerini iyice belli ediyorlar.
ama, bunda, NATO'nun siyasetinin de etkisi vardır, NATO Libya'yı bombalamıştı, ve hâlâ saldırılar yaptıklarını duyuruyorlar.
Libya, Birleşmiş Milletler üyesi bir devlet olarak yaşamaya devâm etmelidir.
Başkan Kaddafi'nin muhâlifleri gibi destekleyicileri de vardır, Libya'da bir iç savaş yaşanmasını da hiç istemeyiz.
Türkiye, Filistin, Ürdün, Suudî Arabistan, İran gibi devletlerin Libya siyasetlerini daha iyi anlatmalarını da dilemeliyiz. Kaddafi'ye yönelik gösterilerin sınırlandırılması için neler yapmalı, Arap Birliği üyesi devletler de mutlaka düşünmelidirler.
Libya Halkı açısından "herşey yeni başlıyor", tamamlanmış bir şey yok.
SİNAN ÖNER

Malawi'deki Yönetim Krizi

2011-08-20T23:18:00.000-04:00

Afrika'nın ortadoğusundaki ülkelerden biri de, Malawi. Malawi'de bir yönetim krizi yaşanıyor bir süredir. Malawi, Mozambik ile Zambiya gibi büyük devletlere komşu bir devlet. Malawi'de, Başkan, hükümeti feshetmiş! Malawi Başkanı, hükümeti feshederken bir neden de söylememiş, haberlere göre.
Malawi'deki yönetim krizi ile ilgili Birleşmiş Milletler Genel Sekreteri Ban Kee-moon da bir açıklama yapmıştı, Ban Kee-moon, Malawi'de siyasî sorunların, şiddete neden olmadan, siyasî yöntemlerle çözülmesini dilemiş açıklamasında.
Malawi'deki yönetim krizine komşu devletler ne diyorlar, bilmiyorum. Malawi Halkı, Ban Kee-moon'un söylediği gibi, siyasî bir yenilenmeyi seçmeli, şiddetten uzak yaşamalıdır.
SİNAN ÖNER

Müzisyen Şebnem Ferah'la Yaşadım!

2011-08-20T14:41:00.000-04:00

Müzisyen Şebnem Ferah'ın Annesi İfadet Ferah'ın 2 Temmuz 2011'deki anî vefâtının ardından başka sevdiklerimiz ya da saydıklarımız da vefât ettiler, Kafaoğlu, subaylar, erler, Mihri Belli, törenlerle yolcu ettiklerimiz. elbette, subaylar ve erlerin vefâtları "normal" değildi, şehit oldular, pusuya düşürüldüler, suikaste uğradılar. Kafaoğlu da, Mihri Belli de, subayları ve erleri, hayatları süresince çok sevmiş, saymış siyasetçiler, bilim adamları idiler.

İfadet Ferah da, bir anlamda şehit kabûl edilmelidir, "kalp krizi" ile vefât etmesi "normal" değildir, kızı Şebnem Ferah'la Bursa'daki konseri öncesi görüşmüşler, ama kızı Bursa'ya gittikten bir süre sonra İfadet Ferah "kalp krizi" geçirmiş, vefât etmiş, "normal" değil.
ben, bir süre sonra, Yalova'ya gittim, Yalova Mezarlığı'nda bir süre dolaştım -7 Temmuz 2011'de-, bazı ahbâplarımın mezarlarına rastladım, ama, akşam saatlerinde gittiğim için, İfadet Ferah'ı ziyâret edemedim, zaten hazır da değildim böyle bir ziyârete.
Şebnem Ferah, müziğimize sürprizler getirmiş bir usta, genç bir usta, ama, şimdi biraz daha yaşlandı, benden bir yaş küçük olduğuna göre, 39 yaşında. geçen yüzyıllardaki ölçütlere göre, yaşlandık sayılırız.
Şebnem Ferah'ın ustalığını sürdürmesi çok hoşlandığım bir gerçek. elbette, Şebnem Ferah'ın aynı grupta müzik yaptığı arkadaşlarını da heyecanlanmadan anamıyorum. örneğin, Aykan İlkan bateride, Buket Doran elektrogitarda, Ozan Tügen perküsyonda, beni hâlâ heyecanlandırıyorlar.
öteki arkadaşlarını da anmalı, Metin Türkcan, Ceren Tügen gibi.
Şebnem Ferah'la uzun bir süre -göreceli de olsa!- yaşamıştım. Şebnem Ferah'ın, 2003'deki "Kelimeler Yetse..." albümü ile başlayan yeni bir döneminde ben de vardım. hatta, Şebnem Ferah'a yazdığım binlerce sayfa not, mesaj, mektup, şiir, gelecek yıllarda müzik tarihimizde yerini alır. Şebnem Ferah'ı desteklemek istemiştim, öyle de yaptım, ama, yanılgılarım veya aldanışlarım da oldu, yaşadığım koşullar da böyle bir müzik desteğine tam elverişli değildi, fedakârlık yapmıştım.
ama, Şebnem Ferah'ın ustalığı, içtenliği, çabaları, grubu ile yaşadıkları, herşeyi, hatta beni de bana unutturur, unutturuyor!
ben, Şebnem Ferah'la yaşamıştım, unutulmayacak gerçek, unutmayacağım, Şebnem Ferah'ın yaptıklarının da unutturamayacağı gerçek.
tam böyle bir şeyi kabûl ederken, İfadet Ferah vefât etti, Şebnem Ferah'ın Annesi idi, Babası Ali Ferah da 17 Ağustos 1999 Depremi'nde vefât etmişti, Ali Ferah'ı da çok aradım, sonunda Yalova Belediye Başkanı Yakup Koçal'ın yaptığı Yalova Deprem Anıtı'nda adını buldum -geçen yıl-, yanında da Sinan diye bir yurttaşımızın adı vardı, bir rastlantı. Şebnem Ferah'ın Annesi, bana dünyanın merkezi gibi gelmişti bir an, vefât haberini okuduğumda! hemen kalkıp Yalova'ya gitmek istemiştim, gerçekten de biraz sonra hareket ettim. ama, hemen gidemedim Yalova'ya, bir süre İstanbul'da kaldım, giderken Ankara'ya da uğramıştım.
Anneler'in dünyanın merkezleri olduğunu söyleyen bir sürü büyük adam vardır tarihte. bir de, çok sevdiğimiz bir insanın annesi olunca, ne yapacağını bilmiyor insan, çok sevdiğimiz bir insanı "doğurmuş", doğurmakla da kalmamış, eğitmiş, beslemiş, giydirmiş, sevmiş.
Şebnem Ferah'la yaşamıştım, ama, şimdi daha iyi anladım neden yaşadığımı.
SİNAN ÖNER

Mihri Belli'yi "Cennet"e Yolladılar!

2011-08-20T05:42:00.000-04:00

Türkiye Komünist Partisi, Türkiye İşçi Partisi, Türkiye Emekçi Partisi gibi siyasî partilerde yöneticilik, Başkanlık yapmış, onlarca eseri Türkçe'ye çevirmiş, kitaplar yazmış, daha Atatürk'ün Cumhurbaşkanlığı yıllarında Amerika'ya okumaya gönderilmiş, sonra da Türkiye'de, Türkiye İlerici Gençler Derneği'ni kurmuş, üniversitelerde öğretim üyesi asistan olarak çalışmış, dergiler, gazeteler yayınlamış, 1916 ile 2011 arasında 95 yıllık hayatında hiç boş durmamış bir insandı Mihri Belli.
Mihri Belli, geçen hafta vefât etti.
ben, Mihri Belli'yi, TEP Genel Başkanlığı yıllarında tanımıştım, demek ki 32 yılı geçmiş, çocukluğumun "mitolojik kahraman"ı Mihri Belli, gençliğimde daha başka nitelikler kazanmış, daha gerçek bir insan olarak yaşamaya devam etmişti.
Türkiye Toplumsal ve Ekonomik Tarih Vakfı, Boğaziçi Üniversitesi Tarih Bölümü, Türkiye Sosyal Tarih Araştırma Vakfı gibi tarih kurumlarındaki çalışmalarım sırasında Mihri Belli'nin dostları ile, arkadaşları ile mesâi yapmıştım, sohbetlerimiz olmuştu, ya da tarih çalışmaları yapmıştık; Mihri Belli'yi hiç unutmadım, ama, tanışmadık da, bir çaba harcamadık birbirimizle rastlaşmak için. ama, Mihri Belli, tarih çalışmalarına yardımcı olmuştu, sözlü tarih sohbetleri yaptı, hatıralarını yazdı, yayınladı.
Mihri Belli'yi saygı ile anıyorum, okurlarına, aile bireylerine, dostlarına başsağlığı dilerim, Mihri Belli gibi uzun bir hayat yaşamalarını dilerim.
Mihri Belli, "cennet"e gitti, büyük bir olasılıkla! çok günahı olduğunu sanmıyorum, bazı hataları mutlaka vardır, ama kasıtlı bir günahkâr değildir, eserleri, biyografisi belli.
SİNAN ÖNER

Depremler Sürerken, 17 Ağustos Depremi'ni Hatırlamak

2011-08-07T04:08:00.000-04:00

1999 17 Ağustos'unda 7.4 büyüklüğünde bir depremle Güney Marmara sarsılmıştı, merkezler Gölcük ve Adapazarı olarak söylenmişti, iki deprem ardı ardına olmuştu. 16 Ağustos 1999'da Yalova'dan Değirmendere, Gölcük, İzmit, Gebze üzerinden İstanbul'a geçmiştik. depremi Boğaziçi Üniversitesi'nin hemen ötesindeki bir sokaktaki evimizde yaşamıştık. Boğaziçi Üniversitesi Tarih Bölümü'nde öğrenciydim hâlâ, lisan tezimi yeni yazmıştım, Profesör Zafer Toprak'ın dersinde.
bugün hâlâ depremler sürüyor, dünyanın farklı yerlerinde depremler var, en son Mart'ta, Japonya'nın Pasifik Kıyıları'nda "tsunami"ye neden olan 8.9 büyüklüğünde Pasifik Okyanusu merkezli bir deprem oldu. ama, önce de, sonra da depremler oldu, oluyor.
bu yıl, oniki yıldır yapılan 17 Ağustos Depremi'nin yıldönümü törenleri yine yapılacak, yine halk, yöneticiler, biraraya gelecekler, depremde -depremlerde- şehit olmuş binlerce yurttaşımızı anacaklar. geçen yıllardaki törenlerde yer aldım, sempozyumlarda, toplantılarda, sergilerde, konferanslarda yer aldım.
17 Ağustos Depremi ile Türkiye çok şey yitirmişti, oniki yıl sonra Türkiye'nin yitirdiklerini hatırlarken yetersizlik yaşamak normaldir, ama, anma törenlerinde biraraya gelen halkımızı da anlamak gerekir, bir halkın yaşadığı felâketleri aşma gücü olup olmadığı çok önemli bir sorudur, milleti millet, devleti devlet yapan bir güç.
SİNAN ÖNER

Kafaoğlu Yokken Neler Yaşayacağız?

2011-08-06T05:35:00.000-04:00

Arslan Başer Kafaoğlu yokken neler yaşayacağız?
Kafaoğlu, Türkiye'de, iyi, sağlam, fonksiyonel, dürüst bir sosyalist partinin kurulmasını isterdi, hep bu amaç uğruna yaşamıştı! Kafaoğlu, Türkiye'nin bağımsız bir devlet olma niteliğini koruması yönünde siyaset yapacak bir sosyal demokrasi hareketi isterdi, hep böyle bir sosyal demokrasi için yaşamıştı!
Kafaoğlu, ekonomi alanında bir bilim adamı idi, bir siyasetçi olduğu anlarda, ekonomiyi anlatmaya devam etmişti. ekonomist olmak ne anlama geliyorsa, Kafaoğlu'nda ekonomist olmanın tüm anlamları vardı.
Kafaoğlu yokken, sosyalizmden vaz mı geçeceğiz? Kafaoğlu yokken, kapitalizmi, emperyalizmi, yolsuzlukları, eşitsizlikleri eleştirmekten vaz mı geçeceğiz? Kafaoğlu yokken, ekonomi hakkında çözümlemeler yapmaktan, ekonomiyi anlama çabasından vaz mı geçeceğiz? Kafaoğlu yokken, Marx'tan, Engels'ten, Lenin'den, Atatürk'ten, İnönü'den vaz mı geçeceğiz? Kafaoğlu yokken, Keynes'ten, Samir Amin'den, Braudel'den, Aren'den, Sartre'dan vaz mı geçeceğiz?
Kafaoğlu yokken, Kafaoğlu'ndan vaz mı geçeceğiz?
SİNAN ÖNER

Arslan Başer Kafaoğlu Vefât Etmiş

2011-08-04T19:54:00.000-04:00

Ekonomist, DPT Uzmanı, Yazar, Tarihçi, Siyasetçi Arslan Başer Kafaoğlu'nun geçen hafta vefât ettiğini sonra öğrendim, az önce de haberleri kontrol ettim, ayrıntılı bir araştırma yapmadım.
bir sağlık sorunu nedeni ile iki hafta uzak kaldım bilgisayarımdan da, çevremden de. okurlarım kusura kalmasınlar.
Sinan Öner's Road sayfalarını da yeniden düzenlemeye başladım, önümüzdeki günlerde tamamlamış olurum.
Arslan Başer Kafaoğlu yaşıyorken, yıllar önce yine Sinan Öner's Road sayfalarında bir not yazmıştım hakkında.
yazık ki, uzun bir süredir hasta idi Kafaoğlu, ama yine de yazıyordu, Aydınlık'ta yazdıklarını yayınlıyor idi.
ben, son yıllarda yazdıklarının çoğunu okuyamadım aslında. ama, 1979'larda Demokrat Gazetesi'nde yazdığını hatırlarım, sonra da, uzun yıllar yazdıklarını okudum. Arslan Başer Kafaoğlu ile son görüşmemiz bir sürpriz idi, 1996'da, Tepebaşı'ndaki Kasablanka Düğün Salonu'nda bir toplantı vardı, sosyalist, sosyal demokrat eğilimli bir siyasî parti kurma hazırlığı niteliğinde. ben de dâvetliydim toplantıya. Tünel'in oradan bir yerden Pera Oteli'nin olduğu caddeye iniyordum, caddeye inmeden hemen önce yanımda Arslan Başer Kafaoğlu sanki birden doğdu, elinde çantası ile bana gülümsedi, ben de belki beni hatırlamamıştır diye hemen gülümseyip söze girdim, gülümsedi, unutmadığını belli etti, "beni de dâvet etmişler!" diye gülümsedi ironik bir anlatım ile, "yürüyelim." Arslan Başer Kafaoğlu, bu "yürüyüş"ümüz sırasında 68 yaşındaymış! yavaş yavaş yürümüştük Kazablanka'ya.
Kazablanka Düğün Salonu'nda, Arslan Başer Kafaoğlu ile vedalaştık, ben, Doktor Nihat Sargın ve Nabi Yağcı'nın iki kişi oturdukları masaya geçtim, üç kişi izledik toplantıyı, Kafaoğlu da başka arkadaşlarının yanına gitti, ama bir daha görmedim Arslan Başer Kafaoğlu'nu. Kazablanka Toplantısı ile ilgili bir şey yazmadım, şimdi Kafaoğlu ile son görüşmemizi anlatayım diye konuyu açtım.
Arslan Başer Kafaoğlu'nun 1979 ile 1991 yılları arasında yayınladığı tüm makaleleri okumuştum. bana bir Profesör gibi davranan bir insandı, öyle yaşadı, Mülkiyeli olmasının da bunda bir rol oynadığını biliyorum. ben, Mülkiye'de okumadım ama, Mülkiyeliler'i okudum, çoğu SBF Profesörü bana da Profesör olmuşlardır.
Arslan Başer Kafaoğlu'nun kardeşi Adnan Başer Kafaoğlu da büyük bir insandı, değerli bir ekonomist idi, 12 Eylül 1980 Sonrası Bakanlık yapmıştı, Özal'ı ilk yıllarında desteklemiş bir siyasetçi idi.
Arslan Başer Kafaoğlu, Marxist, sosyalist bir tarihin içinden gelmekteydi, ekonomi bilimi ile mesâisinde, özellikle de makalelerinde, siyasî ekonomi notlarında, Arslan Başer Kafaoğlu dünyada da bir saygınlık kazanmıştı. Batı Kapitalizmi, Sovyet Sosyalizmi, Geri Kalmış Üçüncü Dünya Ekonomileri ile ilgili eleştirel notları, Kafaoğlu'nun bilim alanında vardığı yüksekliği belli eder.
ben, Kafaoğlu'nun şahsında çok iyi bir dostu yitirdim. Türkiye, büyük bir bilim adamını yitirdi, sosyalistler, Atatürkçüler, Marxistler, çok değerli bir liderlerini yitirdiler. Arslan Başer Kafaoğlu'nun eşi Türksen Başer Kafaoğlu'na, okurlarına, Aydınlık Gazetesi'ne, Mülkiyeli dostlarına, DPT'deki dostlarına başsağlığı dilerim. Kafaoğlu'nun yazdıklarının yeniden toplubasımlar hâlinde yayınlanmasını dilerim. geleceğe yönelmiş eserlerdir, Kafaoğlu'nun eserleri.
SİNAN ÖNER

Hillary Clinton'un CNN Türk'teki Söyleşisi

2011-07-16T06:46:00.000-04:00

Amerika Birleşik Devletleri Dışişleri Bakanı Hillary Clinton'un CNN Türk'te Gazeteci Şirin Payzın'la Söyleşisi, bugün 11:30'dan itibâren yayınlandı, Söyleşi'de Türkiye'nin farklı kentlerinden yurttaşlar da yer aldılar, Hillary Clinton'a sorular sordular, Söyleşi 12:30'da tamamlandı, ABD Dışişleri Bakanı'nı İstanbul'da olduğu bir anda dinlemek çok ilginç bir deneyim idi!
Amerika Birleşik Devletleri, Ortadoğu ve Kuzey Afrika'daki sorunları ele alırken, Clinton'un, geçmişten daha iyi bir Ortadoğu ve Kuzey Afrika yaratmak amacı ile yaptıklarını ya da önerdiklerini herhâlde izliyor. Clinton, Söyleşi'de, Amerikan Halkı ile Amerikan Devleti ya da Amerikan Hükümeti arasındaki farkları ya da gerginlikleri andı, diplomatik çabalarının bazı "sivil toplum" kuruluşları arasında tepkilere neden olduğunu söyledi.
Amerika'nın "çok milletli" ya da "çok kültürlü" yapısının da, Amerikan Dış Politikası açısından algılanması gereğinden bahsetti, Hillary Clinton.
ben, Libya ile ilgili İstanbul'da yapılan toplantıyı kınıyorum, elbette, Davutoğlu ya da Tayyip Erdoğan gibi suçlu kişilerin Libya'ya da, Türkiye'ye de, öteki devletlere de bir yararları olmaz, olamaz! ama, Libya ile ilgili toplantıya katılan bir çok devlet yöneticileri var, öyle olduğu için kamuoyu da toplantı ile ilgili bilgiler edindi, ben de bu nedenle haberleri izledim.
ABD Dışişleri Bakanlığı'nın "yapıcı", "hoşgörülü", "akılcı" çabalarının Kuzey Afrika açısından da geçerli olmasını dilerim, Libya'da, Tunus'ta veyâ Mısır'da, siyasî krizler ya da sosyal krizler varken, bu ülke halklarını yöneticilerine karşı kışkırtan Tayyip Erdoğan veyâ Davutoğlu gibi kişilerin, Amerikan Mahkemeleri tarafından izlenmeleri de gerekir. Suriye Cumhurbaşkanı Esad'ın kardeşi Mahir Esad'ı Türkiye'ye getirip Mahir Esad'a eziyet etmeyi tasarladığını açıkça söyleyip tehditler savuran Tayyip Erdoğan, Lahey'de mutlaka yargılanmalıdır.
Suriye'nin Cumhurbaşkanlığı'nın böyle tehdit edilmesi, herhâlde Amerika Birleşik Devletleri Başkanlığı'nın önlemler almasına neden olmuştur.
Amerika'daki Araplar'ı ve İslâmlaşmış toplulukları hatırlamak gerektiğini anlatmak için yazdım bu eleştiriyi!
ABD'yi, Araplar'a ve İslâmlaşmış öteki halklara düşman etmek için çalışanların adlarını anmamın nedeni, Ortadoğu ve Kuzey Afrika'daki sorunların dünyayı tehdit etmesine neden olacak politikaların eleştirilmesi ve değiştirilmesi ihtiyacıdır.
ABD Dışişleri Bakanı Hillary Clinton, Türkiye'nin güçlü bir devlet ile güçlü bir halk'a sahip olduğunu, demokrasiye aykırı davranışların doğru olmadığını söyledi, CNN Türk'teki Söyleşi'de. Hillary Clinton, Türkiye'yi çok sevdiğini, geçmişte, Başkan Bill Clinton ile Türkiye'ye çok geldiklerini, Türkiye'de yaşayan halka da sempâti beslediğini söyledi.
Amerika Birleşik Devletleri Dışişleri Bakanlığı'nın, Ortadoğu ve Kuzey Afrika'daki siyasî, sosyal, ekonomik, kültürel krizlerin ya da sorunların aşılması yönündeki çabalarını kutlarım; İstanbul'daki gezilerinde, Mimar Sinan'ın eserlerini, Topkapı Sarayı'nı, Boğaziçi Üniversitesi'ni, Beylerbeyi Sarayı'nı, Rumelihisarı'nı ziyâret etmelerini de dilerim.
SİNAN ÖNER

14 Temmuz 1789 ile 14 Temmuz 2011

2011-07-14T17:37:00.000-04:00

14 Temmuz Millî Bayramı Fransa'da kutlanıyor, Fransız Devrimi'nin yıldönümünde tarihi yeniden hatırlıyoruz, hatırlatıyoruz.
Fransız Devrimi ile ilgili, Atatürk, İzmir Halkı'na 75 sayfalık bir Konferans vermişti, Konferans, Kaynak Yayınları'nca, Sadi Borak'ın hazırladığı "Atatürk'ün Yayınlanmamış Demeçleri" kitabında yayınlanmıştı.
Atatürk'ün Fransız Devrimi Konferansı, 1925'lerde Türkiye Cumhuriyeti Cumhurbaşkanı olarak verdiği bir Konferans idi, Fransız Devrimi ile Türk Devrimi'ni, geçen yıllardaki tarihi de ele alarak karşılaştırmış idi Atatürk. Atatürk'e göre, Fransız Devrimi'ni anlamadan Türk Devrimi'ni de anlamak mümkün değildir.
Türkiye'de, Fransız Devrimi Tarihi araştırmaları yapmak doğal bir eğilimdir, Osmanlı Devleti'nin son yıllarında başlamış bir eğilim. Türkiye Cumhuriyeti'nin Kuruluşu ile Fransız Devrimi arasında tarihsel bir bağ olduğunu Kurucu Liderler anlatmışlardı, açıklamışlardı.
Atatürk, Kurucu Liderler arasında Fransız Devrimi'ni anlamaya en çok çaba harcamış bir Tarihçi idi, bir Siyasetçi idi, bir Komutan idi.
Fransızca, okullarda yaygınlaştırılmıştı, Atatürk Cumhuriyeti'nde.
14 Temmuz 2011'deki Türkiye'nin yöneticileri, Fransa düşmanlığını, Fransız Devrimi Tarihi düşmanlığını mârifet sanan suçlu kişilerdir, yazık ki böyle!
Fransız Devrimi'nin getirdiği bir ders de, "devrim ile karşıdevrim"in birbirleri ile savaşımları idi, "devrim" vardır ama "karşıdevrim" de vardır. Türkiye'de, SHP'nin, TBKP'nin, CHP'nin, MHP'nin, DYP'nin, DSP'nin, TKP'nin temsil ettiği "devrim", yazık ki "karşıdevrimci AKP" tarafından yok edilmeye çalışıldığı gibi, "devrimci siyasî akımlar" da tehdit edilmektedir, DYP neredeyse yok edildi, SHP ve TBKP yok edildi, CHP ile DSP tehdit ediliyor, MHP ve TKP de, yozlaştırılmış oldukları gibi, "devrim"den, Atatürk Cumhuriyeti'nden uzaklaştırılmaya çalışılıyor. "karşıdevrimci AKP"nin düşman olduğu tarih, Fransız Devrimi Tarihi'dir, Türk Devrimi Tarihi'dir, Atatürk Cumhuriyeti'nin Devrimler Tarihi'dir.
14 Temmuz 2011'de, Fransa'da da sorunlar olduğunu biliyoruz! Sarkozy Başkanlığı, Fransız Devrimi'ni kutlarken sakıngandır, korkaktır, Fransız Devrimi'ni, 1989'da, coşku ile kutlayan Paris -Mitterand Başkanlığı'nda-, şimdi, 14 Temmuz Millî Bayramı'nı sessizce geçiştiriyor. Sarkozy'nin "karşıdevrimci" olup olmadığı da bir soru! Libya'da, Libya Cumhuriyeti Kurucusu Albay Kaddafi'ye saldırıları "karşıdevrimci saldırılar" idi, NATO'yu da, Fransa'yı da utandıracak, güç duruma düşürecek saldırılardı. bu açıdan, Sarkozy, "karşıdevrimci kolonyalist" politikalara tâviz veriyor. Türkiye'de de, "karşıdevrimci AKP"ye yıllardır tâvizler verdiği gibi.
ama, tarih değişmez!
Fransız Devrimi, Fransız Devrimi'dir; Türk Devrimi, Türk Devrimi'dir.
Atatürk de, Fransız Devrimi Tarihi ile ilgili 75 sayfalık bir Konferans vermiş bir Tarihçi'dir, Türkiye Cumhuriyeti'nin Kurucu Başkanı'dır. Atatürk Devrimleri, Türkiye'yi de, dünyayı da değiştirmiş devrimlerdir.
tarih değişmez!
SİNAN ÖNER

Kıbrıs Rumları Yas'ta

2011-07-12T18:27:00.000-04:00

Kıbrıs Rum Cumhuriyeti'nde, Donanma Komutanlığı'nda bir patlama olmuş dün, patlamada Komutanlar şehit olmuşlar, çok yaralı var.
Kıbrıs, Türkiye'ye çok yakın bir ülke, bir devlet. ama, Kıbrıs Donanma'sında yaşanan büyük felâketin Türkiye'de nasıl bir etki yarattığı belli değil.
Genelkurmay Başkanlığı, Kıbrıs'taki birlikleri ile, Ege'deki birlikleri ile de, Kıbrıs Rum Cumhuriyeti'ne destek olmalıdır, Rum Komutanlar'ın cenâze törenlerinde, Deniz Kuvvetleri Komutanı Oramiral Uğur Eşref Yiğit de yer almalıdır.
Türkiye ile Kıbrıs Rumları 1974'den beri barış içinde yaşıyorlar. barışı sürdürenler önce Komutanlıklar'dır, Genelkurmay Başkanlıkları'dır.
patlamanın neden olduğunu bilmiyorum, ilk haberlerde yeterli bilgi de yok idi.
Kıbrıs yas'ta, Kıbrıs Rumları da, Kıbrıs Türkleri de, yas'talar, uzun bir süredir yaşamadıkları bir felâket yaşıyorlar.
Kıbrıs Rum Cumhuriyeti Cumhurbaşkanlığı'na, Kıbrıs Rum Cumhuriyeti Genelkurmay Başkanlığı'na başsağlığı dilerim.
SİNAN ÖNER

CHP'de Kurultay Toplanmalı!

2011-07-02T15:15:00.000-04:00

Cumhuriyet Halk Partisi'nde yönetim "meşrû" olmadığı gibi, "yasal" olma niteliği de kuşkuludur, Mayıs 2010'daki Kurultay, Yargıtay açısından "geçersiz" idi. CHP'de, Genel Başkan yok, Kılıçdaroğlu, CHP Genel Başkanı imiş gibi toplantılar yapıyor, toplantılara katılıyor, bugünlerde katıldığı bir toplantı da Sosyalist Enternasyonal toplantısı idi. Kılıçdaroğlu, Talabani ve Papandreu ile ikili görüşmeler yapmış, Sosyalist Enternasyonal CHP'yi eleştirmiş, Meclis'teki yemin törenlerindeki politikasının doğru olmadığını duyurmuş.
ama, daha korkuncu, CHP'nin hâlâ Kurultay toplamayışıdır!
12 Haziran 2011 Seçimleri'nden bugüne 19 gün geçtiği hâlde, Kurultay kararı alınmadı CHP'de.
güyâ, delegeler imzâ topluyorlardı, önümüzdeki hafta imzâlar tamamlanmalı, Kurultay toplanmalıdır. CHP Kurultayı'nda Genel Başkan seçimleri de serbestçe gerçekleştirilmeli, isteyen CHP'li, CHP Genel Başkanlığı'na Aday olmalıdır.
ben, CHP'de yeni bir Genel Başkan seçilmesi gereğini çoktan beri yazıyorum, seçimler de, haklı olduğumu, doğru yazdığımı bana kanıtladı, CHP ile ilgili konularda, çoğu kez, ben doğru söylerim, ben doğru yazarım!
CHP'de yeni bir Genel Başkan aradıklarında, ben vardım, ben varım! CHP'yi Türkiye'de iktidar yapacak liderim ben, CHP'lilerin istediğiyim ben, CHP'lilerin özlediğiyim!
SİNAN ÖNER

İfadet Ferah'ın Vefâtı

2011-07-02T14:30:00.001-04:00

Müzisyen Şebnem Ferah'ın annesi İfadet Ferah, bugün -2 Temmuz 2011- Yalova'da bir kalp krizi ile vefât etmiş, haberler böyle, Yalova'da olmadığım için Yalova'da gömüldüğü Şehir Mezarlığı'na gitmek bugün mümkün değil.

Şebnem Ferah'ın babası Ali Ferah da, 17 Ağustos 1999 Depremi'nde vefât etmişti, Yalovalı Makedon Ferah Ailesi'nin bir evlâdı Aycan Ferah da yıllar önce bir hastalık ile vefât etmişti, Şebnem Ferah'ın anlattıklarına göre.
böylece, biraz daha yalnız kalmış bir Yalova var, eski bir Yalovalı idi İfadet Ferah, kızı Şebnem Ferah'ı 1972'de Yalova'da doğurmuş idi, 12 Nisan'da.
Şebnem Ferah'ın müzikle ilişkilerinde ailesinin yeri çok önemlidir.
daha lise yıllarında, Gemlik Namık Sözeri Lisesi'nde okurken çalgılar çalarmış Şebnem Ferah, anlattığına göre, Yalova'daki çocukluk yıllarında şarkılar söylermiş, Müzeyyen Senar'a götürmüşler Şebnem Ferah'ı, şarkı söylemeyi Müzeyyen Senar daha da çok sevdirmiş.
Şebnem Ferah'la Yalova'da yaşadığım yıllarda rastlaşır mıydık, kafe'lerde, sokaklarda, kıyılarda, okullarda, bilmiyorum, ama, çok sonra, 2003'den itibâren "Kelimeler Yetse..." albümü ile, öteki tüm albümlerini dinledim, yedi konserini izledim, İzmir'de, İstanbul'da, Ankara'da, Eskişehir'de, Adana'da, 2004'ün Şubat ile Haziran Aylarında.
İfadet Ferah'ı da Şebnem Ferah'dan öğrendim.
Şebnem Ferah'dan çok şey öğrendim, annesi İfadet Ferah'a duyduğu sevgiyi, sempatiyi, tutkuyu, saygıyı da öğrendim, müzisyenliğine ailesine duyduğu bağlılığın nasıl yansıdığını fark ettim, keşfettim, dinledim.
şimdi, İfadet Ferah da bizi terk ediyor, haberler doğru ise, Yalova'da sonsuza kadar yaşayacak İfadet Ferah; Atatürk'ün kentinde, İfadet Ferah ile Ali Ferah'ın da hatıraları yaşayacak.
Şebnem Ferah'ın müzisyen arkadaşlarına -aynı grubu yıllardır sürdürüyorlar- başsağlığı dilerim, Şebnem Ferah'a sıhhât dilerim, beni okuyup okumadığını bilmiyorum, ama, ben yazayım yine de, yazmak biraz "komik" olsa da, Nâzım Hikmet'in söylediği gibi, şiir bile "komik" gelse de insana, yine de yazayım ben.
Not: Bu sayfayı yazdıktan bir süre sonra - 7 Temmuz'da- Yalova'ya gittim, Yalova Şehir Mezarlığı'nı ziyâret ettim, bazı eski ahbâplarımın mezarlarına rastladım, ama, İfâdet Ferah'ın uyuduğu mezarı bulamadım, çok yeni bir kayıp olduğu için bir şey söylemek bile garip geliyor insana, bir dinleyicisi olduğum Şebnem Ferah'a ve aile çevresine başsağlığı dilerim, böyle bir kayıp yinelenemez, bir kez yaşanan bir kayıp, bir müzisyene böyle bir anda nasıl destek olunur bilmiyorum; yeni şarkılar, yeni besteler dilerim Şebnem Ferah'a.
SİNAN ÖNER

Meclis'te Kriz, Yeni Durum

2011-06-28T19:14:00.000-04:00

Türkiye'de, dün, TBMM'de Yemin Töreni Krizi vardı!
TBMM'deki Yemin Törenleri'ne yeni seçilen Bağımsız Milletvekilleri katılmadılar, CHP de törenlere katılmasına rağmen yemin etmedi, Oktay Ekşi dışında, Oktay Ekşi de "en yaşlı üye" sıfatı ile Meclis'e Başkanlık yaptığı için yemin etti. MHP'liler törenlerde yer aldılar, yemin ettiler. seçimlerde çoğunluğu kazanan Adalet ve Kalkınma Partisi Milletvekilleri de yemin ettiler.
Bağımsız Milletvekilleri'nin törenlere katılmama gerekçesi, Bağımsız Milletvekili Hatip Dicle'nin bir yargı kararı ile vekilliğinin engellenmesi idi, yargı kararında siyasî etkiler olduğunu söyleyen Bağımsız Milletvekilleri, Diyarbakır'da bir toplantı yaptılar, gerekçelerini ve önerdikleri yeni siyaseti anlattılar. CHP de, neden yemin etmediğini anlattı, CHP'den milletvekili seçilen Profesör Mehmet Haberal ile Gazeteci Yazar Mustafa Balbay'ın yargı kararı ile serbest kalmalarının engellenmesi idi gerekçeleri. CHP'nin neden Yemin Törenleri'ne katıldığı ise belli değil, yemin etmeyeceklerine göre neden törenlerde yer aldılar, garip bir durum!
son haberlere göre, CHP, yeni bir seçim istiyor, bugünkü Meclis'ten bir "uzlaşma hükümeti" ya da "uzlaşmaya bağlı bir Cumhurbaşkanlığı" üretilemeyeceğini söylüyor, CHP'liler 2012'deki Cumhurbaşkanlığı Seçimleri'ni de düşünüyorlar, önlemler almak ya da siyasetler yürütmek istiyorlar.
MHP'ye göre ise, yemin etmek daha doğru idi!
MHP Lideri Bahçeli, Meclis'te Yemin Töreni süresince koltuğunda idi, yemin etti.
ama, MHP'nin de eleştirileri, kaygıları, kuşkuları olduğu belli.
bir erken seçim siyaseti yürüteceğini duyuran CHP'lilere MHP destek verir mi? Bağımsız Milletvekilleri CHP'yi erken seçim siyaseti yönünde desteklerler mi?
siyaset alanında, yaz aylarına rağmen, bir dinamizm, farklı düşüncelerin bir karşılaşması, siyasî bir tartışma, birbirini izleme ya da birbirinden alma eğilimi yaşanıyor, bir süre de yaşanacak.
Meclis'te dün Yemin Töreni Krizi yaşandı, yarın, öbür gün neler yaşanır, Allah bilir!
SİNAN ÖNER

Türkiye'de Bir Seçim Daha!

2011-06-21T12:36:00.000-04:00

Türkiye'de, 12 Haziran 2011'de bir seçim daha gerçekleşti, 44 Milyon kadar seçmen oy kullandı!

Yüksek Seçim Kurulu, seçimin resmî kesin sonuçlarını bu hafta açıklayacağını duyurdu. YSK Başkanı Ali Em, seçim öncesinde halkı bilgilendirmişti, seçimlerin bir sorun olmadan gerçekleşmesinde Ali Em Başkanlığı'ndaki Yüksek Seçim Kurulu'nun çabaları vardır.

Türkiye'deki seçimler hakkında uzunca yazmak isterdim ama, siyasî partilerin iç sorunları olduğunun farkındayım, özellikle Adalet ve Kalkınma Partisi ve Cumhuriyet Halk Partisi'nde sorunlar olduğu, önümüzdeki dönemde kongre yapmalarının muhtemel olduğu fark edilmekte.

52 Milyon seçmenin ancak 44 Milyon kadarı oy kullanmış, 8 Milyon kadar seçmen oy kullanmamış ki, 8 Milyon oy ile koâlisyonda hükümet olmak mümkün! 44 Milyon kadar seçmenin % 49'u Adalet ve Kalkınma Partisi'ne, % 26'sı Cumhuriyet Halk Partisi'ne, % 13'ü Milliyetçi Hareket Partisi'ne, % 7 kadarı da Bağımsız Adaylar'a oy vermiş, geçen seçimlere göre milletvekili sayıları çoğalan yalnızca Bağımsız Adaylar'dır, öteki siyasî partilerin milletvekili sayıları azalmış.

Türkiye, 1920'den beri seçimler yapıyor, Meclis yönetiminde!

daha önce, Osmanlılar, Meclis-i Mebûsan seçimleri yapmışlardı.

Türkiye, 1920'den beri seçimler yapıyor, 1946'da çok partili rejim'e geçildi, 1946'dan beri de seçimlerde çok parti yer alıyor.

12 Haziran 2011 Seçimleri'nin siyasî sonuçları ne olacak? nasıl bir Meclis göreceğiz? nasıl bir hükümet kurulacak?

önümüzdeki aylarca yanıtlarını bulacağımız bir sürü soru var!

ama, 12 Haziran 2011 Seçimleri, Türkiye'de bir "Tayyip Diktatörlüğü"nün mümkün olmadığını kanıtladı, "367 Milletvekili ile Anayasa'yı tek başına değiştirme"yi talep eden Tayyip Erdoğan'ı halk reddetti, çok daha az milletvekili seçildi, hem seçilenlerin hepsi de "Tayyipçi" değildir, "diktacı" değildir, bir çoğu demokrasi talep eden yeni siyasetçilerdir, Adalet ve Kalkınma Partisi'nden 44 kadar da kadın milletvekili seçildi ki, demokrasi adına iyi bir şeydir. 12 Haziran 2011 Seçimleri'nde, halk, CHP'yi, Tayyip Erdoğan'ın yardımcısı yapmayı da reddetti, CHP'ye verdiği oylar ile CHP, geçmişteki milletvekili sayısı kadar milletvekili ile Meclis'te yer alacak, Adalet ve Kalkınma Partisi ile bir koalisyon'a zorunlu kalmayacak! CHP, MHP ile bir "azınlık hükümeti" kurmayı elbette denemelidir, ama, Tayyip Erdoğan'la anlaşmaya zorunlu değildir, halkın seçimlerde kullandığı oylar böyle söylüyor.

Milliyetçi Hareket Partisi'nin milletvekili sayısı azaldı, ama 53 kadar milletvekili ile, CHP ile bir "azınlık hükümeti" koalisyonu kurması muhtemel.

Bağımsız Adaylar da ilginç ki büyük bir çoğunlukla Meclis'e seçildiler. halkın Bağımsız Adaylar'a verdiği desteğin sonuçlarını da önümüzdeki aylarda göreceğiz.

Demokratik Sol Parti, Demokrat Parti, Saadet Partisi, Büyük Birlik Partisi gibi siyasî partiler Meclis'e seçilemediler, % 10'luk "baraj"ı aşamadıkları gibi çok az oy kazandılar.

Türkiye, bir seçim daha yaptı, halk, bir arada yaşamayı bir kez daha seçti, bir bölünme, bir ayrılık, bir çatışma olmadan seçim yaptı, kutlanası bir yönüdür seçimin ki, halk, "millî birlik" yolunda kararlı olduğunu kanıtladı.

Meclis'e seçilenler arasında yeni siyasetçiler vardır, Profesörler, Avukatlar, Savcılar, Doktorlar, Sendikacılar vardır, Meclis'in tazelenmesi iyi bir şeydir bu açıdan; yeni bir Meclis ile yenilikler yapmak için daha uygun koşullar oluşmuştur, yeni Meclis'te yeni bir Başkanlık Divanı seçilecek olması da iyi bir şey!

SİNAN ÖNER

Oramiral Nejat Tümer Vefât Etti

2011-05-31T13:12:00.000-04:00

Oramiral Nejat Tümer vefât etti.
Oramiral Nejat Tümer, 1980 ile 1983 arasında Millî Güvenlik Konseyi Üyesi idi, Deniz Kuvvetleri Komutanı olarak Millî Güvenlik Konseyi'nde yer aldı.
Nejat Tümer'i bugün İstanbul'da, önce Tuzla'daki Deniz Harp Okulu'nda, sonra Selimiye Câmii'nde, sonra da Zincirlikuyu Mezarlığı'nda törenlerle uğurlamışlar!
Oramiral Nejat Tümer'i uğurlama törenlerine, Genelkurmay Emekli Başkanları Orgeneral İsmail Hakkı Karadayı, Orgeneral Hüseyin Kıvrıkoğlu, Orgeneral Yaşar Büyükanıt, Orgeneral İlker Başbuğ, Eski Başbakan Bülend Ulusu, bugünkü Komutanlar, akrabaları, dostları, ailesi, yurttaşları katılmışlar.
Oramiral Nejat Tümer, 87 yaşında idi, ama yaşamayı seven bir insandı, Millî Güvenlik Konseyi Üyeliği sırasında da, Oramiral Nejat Tümer, halkı desteklemiş, halka yaşama bağlılık önermişti.
Oramiral Nejat Tümer, emekli olduğu yıllarda kamuoyu önünde pek bulunmamıştı.
ama, Nejat Tümer'i unutmak mümkün değildir.
Oramiral Nejat Tümer, Deniz Kuvvetleri Komutanlığı'nın, Donanma Komutanlığı'nın saygıdeğer bir Komutanı idi, önceki Komutanlar arasında, Cumhurbaşkanı Fahri Korutürk vardı, Deniz Kuvvetleri Komutanlığı, Türkiye'yi modern bir ülke kılan bir Komutanlık idi, Akdeniz, Marmara, Karadeniz, Ege Denizi gibi denizlere kıyı Türkiye'yi hem savunan, hem de eğiten bir Komutanlık idi.
Oramiral Nejat Tümer'in vefâtı büyük bir kayıp!
ben, şahsen Deniz Kuvvetleri Komutanlığı'nın bir öğrencisiyim, bir Tarihçi olarak sürekli izlediğim bir Komutanlık, Oramiral Nejat Tümer'in örnek kişiliği, tüm Komutanlıklarımıza örnek idi, bunun da hep farkındaydım. 1980'de Türkiye değişmişti, bu değişimin liderlerinden biri idi, Oramiral Nejat Tümer. bugün Tümer'i uğurlama törenlerine katılan Eski Başbakan Bülend Ulusu da bu değişimin siyasî liderlerinden biri olduğu gibi, Ulusu da bir Oramiral idi.
Oramiral Nejat Tümer, büyük bir tarihsel geleneğin modern bir temsilcisi idi. Selçuklu Sultanı Alâaddin Keykubat'tan Osmanlı Kaptan-ı Deryâsı Barbaros Hayrettin Paşa'ya, Osmanlı Devleti'nin reform yıllarındaki Donanma Komutanlığı'na, nihâyet Mustafa Kemal Paşa'ya, bir denizcilik geleneği olduğu gibi siyasî bir yenilikçilik geleneği idi, Oramiral Nejat Tümer'in Komutanlığı'nı yaptığı Deniz Kuvvetleri'nin tarihsel geçmişi.
Oramiral Nejat Tümer'i uğurlayanlara başsağlığı dilerim.
Oramiral Nejat Tümer'i hiç unutmayacağız, bugünlerde, geçmişe, tarihe, tarihsel geleneklerimize düşmanlığın politika sanıldığı bir vak'ıayken, önümüzdeki 12 Haziran Seçimleri ile her şeyin değişeceğini de bilmeliyiz, Oramiral Nejat Tümer'in özlediği bir siyaset kurulacak, geleneklerimizle yenilikçi özelliklerimizi birbiri ile bağlı kılarak yeni bir Türkiye kuracağız.
SİNAN ÖNER

Ortadoğu'da, Kuzey Afrika'da Neler Oldu?

2011-05-21T03:01:00.000-04:00

Amerika Birleşik Devletleri Başkanı Barack Obama'nın Ortadoğu ve Kuzey Afrika ile ilgili konuşması, bazı farklı anlayışlara rağmen yararlı bir konuşma idi. farklılık, Libya ve Suriye ile ilgili Başkan Obama'nın yaptığı yorumlardan da kaynaklandı. Obama, Libya'ya yapılan NATO saldırısının doğru olduğunu savunurken, Suriye'yi de bu yönde uyardı, Suriye'de bir anlaşma olmasını istedi. Obama, Filistin ile İsrail arasındaki sorunlara yönelik açıklamaları ile de bazı çevrelerin tepkilerine neden oldu.
şimdi, Ortadoğu'da ve Kuzey Afrika'da neler olduğunu bir hatırlayalım.
1
Mısır'da, Kahire, İskenderiye gibi kentlerde gösteriler yapılmıştı. büyük halk kalabalıkları, alanlarda toplandılar, Başkan Hüsnü Mübarek'in istifâsını istediler, yeni bir hükümet kurulması için alanlarda toplandıklarını duyurdular. bir süre sonra, Batılı devletlerin de etkileri ile, Başkan Hüsnü Mübarek istifâ etti, yeni bir hükümet kurulana kadar, Mısır Genelkurmay Başkanlığı yönetimi aldı. bugün, hâlâ, aylar sonra, Mısır Genelkurmay Başkanlığı'nın kurduğu bir "geçici hükümet" Mısır'ı yönetiyor.
Mısır'daki gösteriler ile ilgili dünya basınındaki haberler aylardır sürüyor, Mısır'a yönelik ilgi hiç azalmadı.
2
Tunus, Kuzey Afrika'nın batısında bir devlet, "kolonicilik"e karşı ulusal bir bağımsızlık savaşı ile kurulmuş bir Cumhuriyet. Tunus'un Kurucusu Habib Burgiba yıllar önce vefât ederken, Tunus'un nasıl bir gelecek yaşayacağını sormuştuk. Tunus'da, farklı kentlerde gösteriler yapıldı. Başkan Zeynel Ali, halk kalabalıklarının yaptığı gösterilerin sonucu istifâ ettiği gibi Tunus'u da terk etti. Tunus'ta yeni yönetim nasıl bir yönetim, "geçici bir yönetim" olduğunu biliyoruz, seçimlerin ne zaman gerçekleşeceğini bilmiyoruz. Tunus'un yeni Başkanı nasıl bir lider olacak, nasıl bir siyaset izleyecek?
3
Mısır ve Tunus'un ardından, halk gösterileri, öteki Arap devletlerine yayıldı.
Ürdün'de, Lübnan'da, Yemen'de, Suriye'de, Libya'da gösteriler yapıldı.
Yemen'deki gösteriler, Mısır'daki ve Tunus'taki gibi sonuçlandı. Başkan Saleh, istifâ etmeyi kabûllendi, Yemen'de Başkan Saleh ile muhâlefet arasında bir anlaşma yapıldığı haberleri var. Yemen, Kızıl Deniz kıyısında, Suudî Arabistan'a komşu bir devlet. Yemen, daha önce bölünmüş bir Yemen idi, Yemen'in birliği ancak 1990'larda gerçekleşmişti. Başkan Saleh istifâ ettiğinde, Yemen'in yönetimi nasıl bir yönetim olacak, bilmiyoruz, siyasî girişimler devâm ediyor.
Ürdün ve Lübnan'daki gösteriler şimdilik sona ermiş gibi.
ama, Suriye'de ve Libya'da durum vâhim!
Libya'daki halk gösterileri, Libya'ya NATO'nun saldırmasına neden oldu, Libya Cumhurbaşkanı Kaddafi, istifâ etmediği gibi, muhâlefet gösterilerine saldırmayı seçti, Batılı devletler, Kaddafi'nin gösterilere güç kullanarak saldırmasını eleştirdiler, hatta bazı devletler Kaddafi'nin istifâsını istediler. Kaddafi istifâ etmedi, ama, NATO Libya'ya saldırmayı seçti, Trablus'a, Bingazi'ye NATO saldırıları oldu, saldırılardan birinde, Kaddafi'nin küçük oğlu ile torunları da vefât ettiler. Kaddafi'nin nerede olduğu hâlâ belli değil. NATO, saldırıların kasıtlı olmadığına yönelik bazı garip açıklamalar yaptı. sonra da, NATO Genel Sekreteri Rasmussen, NATO'nun Libya'ya saldırılarının devâm edemeyeceğini söyledi. NATO içinde düşünce farkları olduğunu -Irak Krizi'ndeki gibi- yine fark ettik. şimdi, Libya'da neler olacağını bilmiyoruz.
Suriye'deki halk gösterileri, Libya'daki gibi şiddet hareketlerine dönüşmüştür, Suriye Halkı bölündü, Şam'da, Halep'de, Dera'da şiddetli gösteriler yapıldı. Suriye'de, Başkan Esad'ın gösterilere Libya Başkan Kaddafi gibi güç kullanarak yanıt vermesi, Batılı devletler arasında eleştirilere neden oldu. Amerikan Başkanı Obama da, Suriye'de bir anlaşma olmasını istedi, Başkan Esad'ı uyardı, güç kullanmak yerine muhâlefetle anlaşması gerektiğini söyledi. NATO'nun Libya'daki gibi Suriye'ye bir saldırı yapmasının olası olduğu haberleri dünya basınında yer almıştı.
4
Suudî Arabistan, Türkiye, Irak gibi Ortadoğu'nun büyük devletleri, nasıl bir politika izlediler?
Suudî Arabistan, komşularında bir sorun olmasını istemez! Yemen'de, Suudî Arabistan'ın destekleyeceği bir yönetimde uzlaşma olasılığı güçlü bir olasılık. Mekke'nin komşusu Yemen'in kısa bir sürede meşrû, gerçekçi, akılcı, demokrat bir yönetime kavuşması, Suudî Arabistan'ın da seçimidir. Suudî Arabistan, Mısır'daki sorunların da bir an önce aşılmasını istiyor. Irak'a yardım ediyor Suudî Arabistan, Irak'ın yeniden devletleşmesinde ve yapılandırılmasında Suudî Arabistan'ın yardımları var. ama, Suudî Arabistan, Libya'daki sorunlara açıkça dâhil olmadı, Libya Halkı'na saldırılmasından Suudî Arabistanlılar hoşnut olmazlar. Suriye'ye de pek karışmadığı fark ediliyor Suudî Arabistan'ın. ama, bu devletlerdeki muhâlefet hareketlerinde Suudî Arabistan'ın bilmediğimiz ilişkileri veyâ bağlantıları var mıdır?
Türkiye, Kuzey Afrika ve Ortadoğu devletlerindeki halk gösterilerine basını açısından büyük bir ilgi gösterdi, bu devletlerde yaşayan Türkiye yurttaşlarının bazıları Türkiye'ye getirildiler, bunlar basın'da yer aldı, halk gösterileri çoğunlukla bir heyecân ya da sempâti yarattı Türkiye'de. ama, Türkiye'deki hükümet de meşrû olmadığı için, siyasî alanda yapılan çalışmalar ciddî değildir. hatta, hükümet üyelerinin basın'da yer almış konuşmaları yanlış anlamalara neden oldu, Türkiye ile Kuzey Afrika ve Ortadoğu devletleri arasındaki ilişkilerin bozulması olasılığını güçlendirdi. Türkiye'deki bazı hükümet üyeleri, Mısır Başkanı Hüsnü Mübarek'e, Libya Başkanı Kaddafi'ye, Tunus Başkanı Zeynel Ali'ye, Suriye Başkanı Esad'a açıkça saldırgan ve "yüksek perde"den bir "üslûp" ile mesajlar verdiler, basın'da bu yanlış mesajları yayınlandı. Mısır da, Libya da, Türkiye'deki hükümet'i eleştirdiler, Türkiye ile tarihsel işbirliği ve dostluk politikalarının gözden geçirileceğini duyurdular. Türkiye, Kuzey Afrika ve Ortadoğu devletlerinin iç politikalarına açıkça müdâhil olmaya cüret eden hükümet üyelerinin açıklamaları ile yeni sorunlar yaratılmasına neden olacak mı?
Irak'ın, Kuzey Afrika ve Ortadoğu devletlerindeki sorunlara yönelik politikaları dünya basını'nda pek yer almadı. ama, Irak Başkanı Jalal Talabani'nin Kuzey Afrikalı devlet adamları ile ve Ortadoğu'daki devletlerin yöneticileri ile çoğunlukla barışçı bir politika izlediği, iyi ilişkiler kurmayı seçtiği, Irak ile Kuzey Afrika devletleri arasında işbirliği ve dostluk politikaları izlemeyi sürdüreceği izlenimi hâlâ geçerli.
4
NATO dışındaki devletlerin, Rusya, Hindistan, Çin, Japonya, Brezilya, Güney Afrika, İran gibi devletlerin, Kuzey Afrika ve Ortadoğu hakkında Amerikan Başkanı Obama'nın yaptığı konuşmayı nasıl anladıklarını, nasıl yorumladıklarını da önümüzdeki günlerde göreceğiz, okuyacağız. NATO'nun, devletlerin iç politikalarına yönelik güç kullanımı politikalarının önümüzdeki yıllarda nasıl değişmeler yaşayacağı da bir soru. NATO, Libya'ya saldırırken haklı mıydı? bir hukuk sorunu olduğu belli. siyasî açıdan da, NATO saldırısı doğru muydu, yararlı oldu mu? yoksa, şiddetin getirdiği felâketlerden, kayıplardan ibâret bir sonuç mu var? NATO, Libya'da yaptığını Suriye gibi öteki devletlerde yapmak gibi bir sürükleniş mi yaşayacak? NATO, olayların, olguların, çatışmaların, sorunların koşullandırdığı bir savunma teşkilâtı mı, yoksa, NATO, aktif, insiyâtif sahibi bir "Pakt" mı? bu sorunun yanıtı da hâlâ belli değil.
5
Amerika Birleşik Devletleri Başkanı Obama'nın Kuzey Afrika ve Ortadoğu hakkında yaptığı konuşma, son aylarda yaşadıklarımızı daha doğru siyasî, hukukî, diplomatik, tarihsel algılamalar içinde hatırlamamıza veyâ anlamamıza neden oluyor, bu açılardan yararlı bir konuşmadır.
SİNAN ÖNER

Fatih Terim, Yeniden Galatasaray'da

2011-05-19T15:56:00.000-04:00

Galatasaray'ın eski Teknik Direktörü, Millî Takım eski Teknik Direktörü Fatih Terim, Galatasaray'ın yeni yöneticileri ile anlaşmış!
Başkan Ünal Aysal'ın TV'de yayınlanan bir sohbetini izledim.
Fatih Terim'in yeniden Galatasaray'ın Teknik Direktörü olmasına sevindim, iyi bir haber.
şimdi, önümüzde güç bir sezon var.
bir yenileşme, bir sınanma, bir tazelenme sezonu, Galatasaray Futbol Takımı açısından.
Fatih Terim'in 2012'de Galatasaray'ı Türkiye Ligi'nde Şampiyon yapmak yönünde her türlü girişimi yapacağı, bunun için gereksindiği desteği de Galatasaray'ın yeni yöneticilerinden alacağı belli.
Galatasaray taraftarları da, Fatih Terim'i desteklemeli.
19 Mayıs Gençlik ve Spor Bayramı'nda, Galatasaray'ın yeni Teknik Direktörü Fatih Terim de spor dünyamıza kutlu olsun, gençliğin gerçek bir dostu Fatih Terim'e yeni başarılar dilerim.
SİNAN ÖNER

Galatasaray'da Yeni Başkan: Ünal Aysal

2011-05-14T13:16:00.000-04:00

Galatasaray Spor Kulübü, 14 Mayıs 2011'de seçimli bir Kongre yaptı.

Kongre'de, üç Başkan Adayı, Galatasaray Başkanlığı için delegelerden destek istediler.

seçimlerde, Ünal Aysal, Turgay Kıran, Mehmet Helvacı, yeni yönetimi kurulu önerileri ile delegelerin huzurunda yer aldılar.

seçimlerde, 4010 kadar delege oy kullandı.

bazı oylar iptâl edilirken, oyların büyük çoğunluğunu Ünal Aysal kazandı, Turgay Kıran seçimlerde ikinci olurken, Mehmet Helvacı da üçüncü oldu.

üç Başkan Adayı da, Galatasaray Lisesi Mezûnu, eski Galatasaraylılar.

önerdikleri yönetim kurulu üyesi adayları da, Galatasaray Spor Kulübü'nün deneyimli üyeleri.

şimdi, Ünal Aysal, Adnan Polat'ın Başkanlığı bırakması ile, Mart'ta yapılan Malî Kongre toplantılarının da getirdiği bir atmosferde, Galatasaray Spor Kulübü'nün yeni Başkanı.

Galatasaray Lisesi'ndeki Kongre'nin önümüzdeki yıllarda, Galatasaray Spor Kulübü'ne şampiyonluklar kazandırmasını dilerim.

ben de, Galatasaray'ın eski bir izleyicisiyim. Galatasaray'ın tarihi, geleceğe de bir mesajdır. Başkan Ünal Aysal, Galatasaray'ın tarihinden bugüne gelen bir Galatasaraylı.

SİNAN ÖNER

"Azgelişmişlik", Birleşmiş Milletler, Türkiye

2011-05-12T11:59:00.000-04:00

Birleşmiş Milletler, İstanbul'da "azgelişmiş ülkeler"le ilgili bir toplantı yaptı!
"azgelişmişlik", Birleşmiş Milletler'in eski bir sorunu.
1916'da yayınladığı kitapta, Vladimir Lenin, "emperyalizm çağı"nda "azgelişmişlik"in ya da milletler arasındaki "eşitsizlik"in, insanlığın en büyük sorunlarından biri olacağını yazmıştı.
daha sonra, Atatürk de, "Nutuk"da, "azgelişmişlik"in Türkiye'nin de sorunu olduğunu anlatmıştı.
Türkiye'de, "azgelişmişlik" hakkında yazmak ya da konuşmak doğaldı!
Tarihçi İsmail Cem, "Türkiye'de Geri Kalmışlığın Tarihi"ni yazmış, bu konuda yıllarca çalışmıştı, Dışişleri Bakanı'yken de "azgelişmiş devletler"in yöneticileri ile bir araya gelmekten hiç vazgeçmemişti.
Tarihçi Profesör Stefanos Yerasimos da, "Azgelişmişlik Sürecinde Türkiye" kitabını, Türkiye'nin "azgelişmişlik" sorunlarına adamıştı, üç ciltlik büyük kitap, yıllarca bu alandaki başlıca kaynaklardan biri olmuştur.
Birleşmiş Milletler Genel Sekreteri Ban Kee Moon da, İstanbul'da yapılan "azgelişmişlik" toplantılarında yer aldı, açılış törenlerinde konuşmalar yaptı.
Türkiye, "azgelişme" gerçeği ya da "milletler arasında eşitsizlik" sorunları ile sürekli bir savaşım yürütmek zorunda kalmıştır. Osmanlı Devleti'nin "kolonileştirilmesi" yönünde Batılı "emperyalist şirketler" tarafından üretilmiş politikalar, Birinci Dünya Savaşı'nda Osmanlı Devleti'nin yıkılması ile sonuçlanmıştı.
1919 ile 1923 arasında, Türkiye Halkı'nın yaptığı savaş, "azgelişmişlik"e, "eşitsizlik"e, "kolonileştirilme"ye karşı yapılmış bir savaştı, savaşın Başkomutanı Mustafa Kemal Atatürk, 1923'de Türkiye Cumhuriyeti'ni ilân ederken, ilk müttefiki, Vladimir Lenin'in Başkanı olduğu Sovyetler Birliği idi.
Birleşmiş Milletler'in 21. Yüzyıl'da "azgelişmişlik" ya da "eşitsizlik" sorunlarını aşmak için neler yapacağını anlamak ya da bu alanda öneriler getirmek için, "azgelişmişlik" konularındaki Birleşmiş Milletler raporlarını araştırmak, okumak çok faydalı olur!
SİNAN ÖNER

Karl Marx, 5 Mayıs 1818'de Doğdu

2011-05-07T18:16:00.000-04:00

Karl Marx, 5 Mayıs 1818'de Almanya'nın Trier şehrinde doğmuştu. Karl Marx'ın 193. Doğum Yıldönümü kutlanıyor.
Karl Marx, 1883'de Londra'da vefât etmişti.
Karl Marx'ın yazdığı kitaplar arasında, "Felsefenin Sefâleti", "Alman İdeolojisi", "1844 Elyazmaları", "Komünist Manifesto", "Ekonomi Politiğin Eleştirisine Katkı", "Kapital", "Fransa'da İç Savaş", "Louis Bonaparte'ın 18 Brumaire'i", "Grundrisse" gibi Türkçe'ye de çevrilmiş kitapları vardır.
Karl Marx, Berlin Üniversitesi'nde, felsefe, hukuk alanlarında eğitim almıştı. Marx, üniversitedeki doktorasını Epikuros Felsefesi hakkında yapmıştı, Eski Yunan Felsefesi Tarihi alanında tezler yazmıştı.
Karl Marx, Hegel'in hukuk felsefesi ile ilgili de çalışmış, "Hegel'in Hukuk Felsefesi'nin Eleştirisi" kitabını yazmıştı.
Karl Marx, 1848'de Avrupa'nın bir çok ülkesinde yaşanan devrimler sırasında, Friedrich Engels ile "Komünist Manifesto" kitabını hazırladı, yayınladı. Karl Marx, "komünizm"e yönelmiş bir sosyal hareketin çözümlemesini yapmaktaydı "Komünist Manifesto"da. 1851'de, Fransa'da yaşanan Louis Bonaparte Darbesi ile ilgili hemen bir siyasî çözümleme kitabı yazdı Marx, "Louis Bonaparte'ın 18 Brumaire'si" kitabı, hâlâ tarihsel bir kaynak eserdir.
Marx, daha sonra ekonomi alanında çalıştı.
"Kapital"i yazmaya başladı Marx. "Ekonomi Politiğin Eleştirisine Katkı"yı "Kapital"i hazırlarken yazdı, yayınladı.
Marx'ın ekonomi anlayışında, "üretim", "üretim ilişkileri", "üretici güçler", "tüketim", "mülkiyet ilişkileri" gibi kavramlar vardır. Marx, "burjuva üretim toplumu"nun niteliklerini, somut tarihsel kanıtlara ya da bilgilere bağlı olarak tanımladı. "Kapitalizm Öncesi Üretim Biçimleri" ile "kapitalist üretim" arasındaki farkları çözümledi Marx.
Karl Marx, yeni bir sosyal sınıfın, "proletarya"nın, "sanayi ve tarım işçileri"nin, "burjuva üretim"i aşacağını, "sosyalist üretim"e geçeceğini saptamıştı, daha ilk kitaplarında.
Friedrich Engels de, bir sanayici idi, "sanayi devrimi"nin neler getirdiğini kitaplarında anlatmıştı, "İngiltere'de Emekçi Sınıfın Durumu", Engels'in ilk kitapları arasında idi.
Marx, farklı toplumların ekonomileri ile ilgili bilgiler toplamaktaydı. "Kapital"i yazarken, Marx'ın yararlandığı kaynaklar, farklı ülkelerden alınmış kaynaklardır.
Karl Marx, daha iyi koşullarda okumak ve yazmak için, Almanya'yı terk etti, önce Fransa'ya, sonra da İngiltere'ye taşındı.
Karl Marx, İngiliz Krallığı'nın konuğu olarak Londra'da uzun yıllar yaşamıştı, British Museum'da bir masası vardı, bu masada binlerce sayfa okudu, binlerce sayfa yazdı.
Karl Marx'ın siyaset alanında yaptığı yenilikler, Alman Sosyal Demokrat Partisi'nin kurulmasının koşullarını hazırlamıştı. 1. İşçi Enternasyonali Derneği'ni de Karl Marx kurmuş, 1. İşçi Enternasyonali Derneği Başkanlığı'nı bir süre yapmıştı.
Karl Marx, 1871'de Paris Komünü sırasında Paris'i ziyâret etmişti. Paris'te, Komün'ün bir süre sonra yenilmesi, Karl Marx'ı çok etkilemişti, ama, Marx, Komün'ün neden yenildiğini yazdı, Marx'ın Paris Komünü Tarihi ile ilgili yazdıkları daha sonra yayınlandı.
Karl Marx, Amerikan İç Savaşı ile de ilgilenmişti, Amerika'da köleciliğe karşı yürütülen savaşı desteklemişti Marx, Lincoln gibi Amerikalı liderlerle yazışmaktaydı, New York'ta yayınlanan gazetelerde makaleler yayınlamaktaydı.
Karl Marx, "kolonicilik" ile ilgili çok yazmıştı!
Marx'ın, 1843'den 1883'e, hakkında yazmadığı konu neredeyse kalmamıştı. Aristoteles, Dante, Montaigne, Rousseau, Hegel gibi bir yazardı Marx, insanlığı ilgilendiren tüm konuları ele almış, tarih, felsefe, ekonomi, siyaset gibi bilimlerin yöntemsel zenginlikleri ile makaleler, denemeler, kitaplar yazmıştı.
Karl Marx'ın kitapları, dünyanın çoğu diline çevrildi.
insanlık, 20. Yüzyıl boyunca Karl Marx'ın kitaplarını okudu, okullarda ders kitabı olarak kullandı, Karl Marx'ın tezlerini kanıtlamak için devletler kurdu. Marxizm'in bir süre ya da sürekli geçerli olduğu devletler arasında, Sovyetler Birliği, Çin Halk Cumhuriyeti, Yugoslavya Federal Sosyalist Cumhuriyeti, Küba Cumhuriyeti, bir çok Afrika devleti, Şili Cumhuriyeti, Brezilya Cumhuriyeti, İsveç Krallığı, İspanya Krallığı, Portekiz Cumhuriyeti, Almanya Demokratik Cumhuriyeti, Macaristan Cumhuriyeti, Bulgaristan Cumhuriyeti gibi devletler vardı!
Karl Marx, sosyalizm'in insanlığın zorunlulukla yönlendiği bir sosyal üretim tarzı, bir sosyal yaşayış tarzı olduğunu yazmıştı. kapitalizm'in sosyalizm'e dönüşmesi kaçınılmazdı. "proletarya", "sanayi ve tarım işçileri", sosyalizm'in kuruluşunda tarihsel misyonlarının gereği olarak liderlik yapacaklardı. işçi partileri, sosyal demokrat partiler, sosyalist partiler, komünist partiler, koloniciliğe karşı kurulmuş milliyetçi partiler, sosyalist köylülerin partileri, toplumları sosyalizm'e yürüteceklerdi. "burjuva sınıf" da sosyalizm'i seçecek, "proletarya"ya teslim olacaktı.
Karl Marx, 21. Yüzyıl'da kitapları ile, eserleri ile, ilham kaynağı olduğu devletlerle, hâlâ yaşıyor.
ama, neler değişecek, nasıl bir siyasî, sosyal tarih yaşayacak insanlık, bilmediğimiz neler var gelecekte, sormak doğal!
Karl Marx, 193 yaşında.
SİNAN ÖNER

Avukat Halit Çelenk'le 89 Yıl

2011-05-06T01:57:00.000-04:00

Avukat Halit Çelenk, dün -5 Mayıs 2011- vefât etti.
Halit Çelenk, 89 yaşında idi, 1922'de Antakya'da doğmuş, sonra İstanbul'da Hukuk Fakültesi'nde okumuş, 1944'de Hukuk Fakültesi'nden mezûn olmuş idi.
Avukat Halit Çelenk, 1944'den 2011'e hukuk alanında avukat olarak çalıştığı gibi, kitaplar yazdı, konferanslar verdi, siyaset alanında Türkiye İşçi Partisi yöneticiliği yaptı, siyaset alanının sosyal devlet ilkesinin gerçekleştirilmesi yönünde değiştirilmesine veyâ biçimlendirilmesine yardımcı oldu.
Avukat Halit Çelenk, siyasî davalarda avukat olarak çalışmayı meslekî bir özelliği olarak seçmişti.
Halit Çelenk'in avukatlık yaptığı davalar arasında, Türkiye İşçi Partisi Davası, Devrimci İşçi Sendikaları Konfederasyonu Davası, TÖB-DER Davası, Türkiye Komünist Partisi Davası, Türkiye Birleşik Komünist Partisi Davası gibi davalar vardı. Halit Çelenk'in avukatlık yaptığı davaların çoğu, ya "muhtıra" rejimleri sırasında ya da "darbeler" sonrasında açılan davalar idi.
Avukat Halit Çelenk, kişilere yönelik -yazarlara, gazetecilere, veyâ sendikacılara- davalarda da avukat olarak çalışmıştı. Türk Ceza Yasası'nın 141. ve 142. Maddeleri'nin kaldırılmasından önce, Avukat Halit Çelenk, bu maddelere göre açılan davalara "mecbûrmuş gibi" sürekli avukat olarak katılmıştı.
Halit Çelenk'in avukatlık yaptığı davalar arasında, 12 Mart 1971 Muhtırası sonrasında açılan "THKO Davası" vardır, bu davada, Deniz Gezmiş, Yusuf Aslan, Hüseyin İnan gibi gençlik liderleri de yargılanmışlar, dava, siyasî bir dava olarak tarihte yerini almış, üç genç idâm cezasına mahkûm edilmişler, ve 6 Mayıs 1972 Sabahı idâm cezaları infaz edilmişti, infaz sırasında Avukat Halit Çelenk de yer almış, daha sonra "İdâm Gecesi Anıları" kitabında yaşadıklarını anlatmıştı.
Avukat Halit Çelenk, "Cumhuriyet" Gazetesi gibi gazetelerde, hukuk, siyaset konularında makaleler yayınlamıştı. Nadir Nadi'nin, sonra da İlhan Selçuk'un yönettiği "Cumhuriyet" Gazetesi'nde yıllarca makaleler yazmıştı Avukat Halit Çelenk.
Halit Çelenk'in avukat olarak çalıştığı büyük siyasî davalardan biri de, Türkiye Birleşik Komünist Partisi Davası idi. TBKP Kurucusu, TİP Genel Başkanı Behice Boran'ın vefâtının ardından, Doktor Nihat Sargın ve Haydar Kutlu, TBKP'yi kurmak amacı ile Türkiye'ye gelmişlerdi. 16 Kasım 1987'de Ankara'ya gelen liderler, uzun bir süre tutuklu kalmışlar, TBKP Davası yıllarca sürmüş, 1991'de serbest bırakılmışlardı. TBKP Davası, Türk Ceza Yasası'nın 141., 142., 163. Maddeleri'nin kaldırılmasına neden olmuş, TBKP, 1991'de Ankara'da Kongre yapmıştı. TBKP'nin yasallaşmasında -TİP ve TKP yasallaşmış olmaktaydı!- Avukat Halit Çelenk'in çabalarını hatırlamak doğaldır, hatırlamak da gerekir.
Avukat Halit Çelenk, hukuk yazılarını kitaplaştırmıştı, bazılarını "Hukuksuz Demokrasi" başlığı ile, Nadir Nadi'nin yönetimindeki Çağdaş Yayınları yayınlamıştı.
Avukat Halit Çelenk, Türkiye İşçi Partisi'nin ilk yıllarında yöneticilik yapmıştı. TİP Genel Başkanı Mehmet Ali Aybar da bir Hukukçu idi, Hukuk Doçenti idi, TİP, 1965 Seçimleri'nde 15 Milletvekili ile Meclis'e seçilmiş, 1971'e kadar Meclis'te yasama çalışmalarını sürdürmüş idi. Avukat Halit Çelenk de, Türkiye İşçi Partisi'nin hukuksal alandaki çalışmalarının yönetiminde yer almıştı.
Avukat Halit Çelenk'in vefâtı, büyük bir kayıp!
Halit Çelenk, 1922'de doğduğundan itibâren, İkinci Dünya Savaşı'na, Kore Savaşı'na, Kıbrıs Savaşı'na, İran-Irak Savaşı'na, Körfez Savaşı'na, başka savaşlara, devrimlere, darbelere, ihtilâllere, sosyal ve siyasî değişmelere tanık oldu. Halit Çelenk, dünya barışına yönelik politikaları destekledi. Türkiye'de, şiddet'i, terörizm'i, anarşi'yi, diktâtörlükleri, darbeciliği, gericiliği, cehâlet'i eleştirdi Halit Çelenk, bir anlamda hayatını bu hastalıklarla, sapmalarla savaşmaya adamıştı, "hukukun üstünlüğü ilkesi"nin gerçekleşmesi yönünde yaşadı.
Avukat Halit Çelenk, "demokrasi"yi sosyal demokrasi olarak anlamıştı, siyasî demokrasi ile ekonomik demokrasi'nin birbirinden ayrılamayacağını savunmaktaydı. Avukat Halit Çelenk, "hukuksuz", "sözde demokrasi"nin Türkiye'ye de, dünya'ya da fayda getirmeyeceğini yazmıştı.
Halit Çelenk'e bugün -6 Mayıs 2011- Ankara'da törenler yapılacak.
1922'de Antakya'da başlayan "yaşam yolu" Ankara'da tamamlanacak, ama, eserleri ile, öğrencileri ile, okurları ile, Avukat Halit Çelenk sonsuza kadar yaşayacak, hiç ölmeyecek!
SİNAN ÖNER

Rusya'da 2012'de Başkanlık Seçimleri Var

2011-04-30T08:11:00.000-04:00

Rusya'da 2012'de Başkanlık Seçimleri var.
Kremlin Sarayı'nın yeni sahibi kim olacak?
Rusya'nın 21. Yüzyıl'daki politikalarını kimler saptayacak?
Rusya'daki siyasî sözleşmelerle sosyal sözleşmeler arasındaki farklar nasıl giderilecek, siyasî, sosyal sözleşmeleri kimler yönetecek?
muhâlif lider, DUMA üyesi Jirinovski'nin 2012 Seçimleri'nde Başkan adaylığını şimdiden duyurduğunu okudum geçenlerde. Jirinovski'nin adaylığı normal, önceki seçimlerde de aday olmayı seçmişti Jirinovski.
Rusya, Asya'daki topraklarının, Asya'daki kentlerinin, köylerinin siyasî temsilcisi olarak, Milliyetçi Lider Jirinovski'ye Kremlin'i yönetme yetkilerini verecek mi? Jirinovski, Asya ile sınırlanmış değil elbette! ama, milliyetçiliğin Rusya'daki kaynakları daha çok Asya topraklarında.
Rusya Komünist Partisi Lideri Gennady Zyuganov da Başkanlık Seçimleri'nde aday olmayı düşünecek herhâlde. geçen Başkanlık Seçimleri'nde Zyuganov % 19 kadar seçmen desteği kazanmıştı.
Medvedev, Putin, Lavrov gibi bugünkü liderlerin 2012'de yeniden Kremlin'i yönetmek için aday olup olmayacaklarını bilmiyorum.
ama, bir yenilenme, bir tazelenme şart, Rusya'nın 21. Yüzyıl'da daha güçlü bir devlet olması için 2012 Başkanlık Seçimleri'nin önemi belli.
SİNAN ÖNER

Türkiye'de Seçimler, Adaylar, Parlamento

2011-04-30T05:53:00.000-04:00

Türkiye'de 12 Haziran 2011'de milletvekili seçimleri var.

seçimlere katılacak siyasî partiler milletvekili adaylarını açıkladılar. bağımsız adaylar da Yüksek Seçim Kurulu'na adaylıklarını duyurdular.

seçim pusulaları hazırlanıyor, pusulalardaki simgeler, işâretler, sıralamalar da belli oldu.

şimdi, kısaca seçimlerdeki adaylardan, siyasî partilerin koşullarından, seçimlerdeki olası sorunlardan bahsedeyim.

Cumhuriyet Halk Partisi'nin milletvekili adaylarını açıklarken sorunlar yaşadığı vak'ıa!

CHP'nin bugünkü milletvekillerinin çoğu aday gösterilmedi.

aday olmayan CHP'li milletvekillleri arasında, CHP'yi son on yıldır yönetmiş siyasetçiler de var. Önder Sav, Mustafa Özyürek, Kemal Anadol, Şükrü Elekdağ, Şahin Mengü, Ali Oksal, Hikmet Erenkaya, Gürol Ergin, Metin Arifağaoğlu gibi CHP'liler aday gösterilmediler ya da aday olmadılar.

yeniden CHP milletvekilliğine aday olanlar arasında, Profesör Nur Serter, Güldal Mumcu, Vahap Seçer gibi milletvekilleri var.

CHP'de yıllarca Genel Başkan olarak çalışmış Hukukçu Deniz Baykal da, CHP'nin Antalya'da milletvekili adayı!

Milliyetçi Hareket Partisi'nin adayları, önceki seçimlerden MHP'nin dersler aldığını kanıtlıyor.

Demokratik Sol Parti'nin milletvekili adayları, "mütevâzi" bir anlayış ile hazırlanmış.

ayrıca, İşçi Partisi'nin desteklediği "Güçbirliği Adayları" var seçimlerde, bağımsız adaylar olarak seçimlerde yer alacaklar. "Güçbirliği Adayları" arasında, Emekli General Çetin Doğan, Emekli General Yaşar Müjdeci, Emekli Noter Mahmut Şentut, Gazeteci Halil Nebiler, Avukat Ceyhan Mumcu var.

Barış ve Demokrasi Partisi'nin de bağımsız adayları destekleyeceği duyuruldu, BDP seçimlere katılmıyor.

Saadet Partisi ile Demokrat Parti arasında bir seçim işbirliği çalışması vardı, çalışma sürüyor mu, bilmiyorum.

ama, SP Genel Başkanı Avukat Mustafa Kamalak ile DP Genel Başkanı Namık Kemal Zeybek de, seçimlerde milletvekili adayları.

12 Haziran 2011 Seçimleri'nde Özgürlük ve Dayanışma Partisi alınmıyor, veto edildi, yasal hazırlıkları yetmediği için. ama, Türkiye Komünist Partisi, seçimlere katılıyor, adaylarını açıkladı. TKP milletvekili adayları arasında, TKP Eski Genel Başkanı Aydemir Güler, Türkiye Mimar ve Mühendis Odaları Birliği Eski Başkanı Kaya Güvenç, TKP Genel Sekreteri Kemal Okuyan var.

12 Haziran 2011 Seçimleri'nde farklı mesleklerden, farklı ekonomik ya da sosyal koşullarda yaşayan yurttaşlarımızdan adaylığı kararlaştırmış yurttaşlarımız, Tayyip Erdoğan Hükümeti'nin yıkılacağı, yargılanacağı bir seçime yöneldiler. 13 Haziran 2011'de, Tayyip Erdoğan istifâ etmiş olacak, yeni bir Hükümet kurulması için hazırlıklar başlayacak, artık Tayyip Erdoğan'ı televizyonlarda millete, Atatürk'e, İsmet İnönü'ye, Profesörlerimize küfrederken görmeyeceğiz, Tayyip Erdoğan'ın tüm yurttaşlarımızın sağlığını tehdit eden konuşmalarından, mimiklerinden kurtulacağız!

SİNAN ÖNER

Suriye'de Neler Oluyor?

2011-04-29T15:55:00.000-04:00

Suriye'nin farklı kentlerinde muhalefet gösterilerinin sürdüğü, şiddetli çatışmalar olduğu haberleri Türkiye'yi de ilgilendiriyor! Türkiye'de, Suriye ile ekonomik, siyasî, sosyal, kültürel, ticarî konularda çalışan yurttaşlarımız olduğu gibi, devletlerarası ilişkilerimiz de, Suriye'deki sorunlara hassas olmamızı koşulluyor.
ben, Sinan Öner's Road'da bir süredir yazamadığım için -Tayyip Erdoğan Hükümeti'nin yanlış bir uygulaması ile blogger.com'a bir sansür yapılıyor bir süredir-, Ortadoğu ülkelerindeki ya da Kuzey Afrika ülkelerindeki güncel sorunları ele alamadım. halbûki, Türkiye'deki az sayıda Afrika Tarihi uzmanlarından biriyim, yazık ki hiç bir şey yazamadım bu sayfalarda!
Mısır'da Mübarek istifâ etti. Libya'da Kaddafi'ye yönelik muhalefet yayıldı, şiddet Libya'yı da tehdit ediyor.
Suriye'deki durum şimdi korkunç bir nitelik kazandı, Dera kentinde ölü sayısının çoğaldığından bahsediyor haberler.
Suriye'de Beşar Esad'ın istifâsını talep eden gösteriler var günlerdir.
neden? Beşar Esad, şimdilik istifâ etmiyor, ama Suriye'de siyasî istikrârın nasıl sağlanacağı da meçhûl.
SİNAN ÖNER

Elizabeth Taylor

2011-03-24T10:30:00.000-04:00

Amerikalı Sinema Oyuncusu, Yazar Elizabeth Taylor vefât etti.
Elizabeth Taylor, yıllardır hasta idi, tedâvi görmekteydi.
Elizabeth Taylor, 79 yaşında idi daha, çok yaşlanmamıştı.
Elizabeth Taylor'un onlarca sinema filmi vardı, oynadığı ya da çevrilmesine destek olduğu.
ilk kez, çocukluk yıllarımda izlemiştim Elizabeth Taylor'u, hemen her ay TRT Televizyonu'nda Elizabeth Taylor Filmleri gösterilirdi. Richard Burton ile, Marlon Brando ile, Yul Bryner ile yaptığı filmler!
Elizabeth Taylor'u saygı ile anıyorum, izleyicilerine, ailesine, dostlarına, okurlarına başsağlığı dilerim.
SİNAN ÖNER

Erbakan'ın Vefâtı

2011-02-28T14:47:00.000-04:00

Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği, Millî Nizâm Partisi, Millî Selâmet Partisi, Refah Partisi Başkanlıkları yapmış, İstanbul Teknik Üniversitesi Mezûnu Profesör Necmettin Erbakan'ın 27 Şubat 2011'de, 11:40'da vefât ettiği duyurulmuş idi, dün.
Erbakan, 1926'da Sinop'da doğmuş idi.
Profesör Necmettin Erbakan, 1973 Seçimleri sonrasında, Millî Selâmet Partisi Genel Başkanı olduğu sırada, Ecevit'in Genel Başkan olduğu Cumhuriyet Halk Partisi ile bir koâlisyon hükümeti kurmuş, Başbakan Yardımcılığı yapmıştı.
daha sonra, Adalet Partisi Genel Başkanı Süleyman Demirel ile "Milliyetçi Cephe" diye bilinen koâlisyon hükümetleri kurmuş, yine Başbakan Yardımcılığı yapmıştı.
12 Mart 1971 Muhtırası'nda lideri olduğu Millî Nizâm Partisi yasaklanmıştı Erbakan'ın, 12 Eylül 1980 Darbesi ile de Millî Selâmet Partisi yasaklandı. Erbakan, 1987'ye kadar siyasî yasaklı idi, 1987'de halk oylaması ile siyasî yasaklar kaldırılınca, Erbakan da Refah Partisi Genel Başkanı oldu.
Refah Partisi, 1995 Seçimleri sonrasında, Profesör Tansu Çiller'in lideri olduğu Doğru Yol Partisi ile bir koâlisyon hükümeti kurdu, Başbakanlığı bir süre Profesör Necmettin Erbakan yürütmüş idi.
daha sonra, Refah Partisi yargılandı, yöneticileri yasaklandı, Anayasa Mahkemesi, Erbakan'a da siyaset yasağı getirmişti. Anayasa Mahkemesi Başkanlığı'nı bu sırada Ahmet Necdet Sezer yürütmekteydi, Ahmet Necdet Sezer daha sonra, Erbakan'ın da -arkadaşlarının yer aldığı Fazilet Partisi ile- desteği ile 2000'de Türkiye Cumhuriyeti Cumhurbaşkanı seçilmişti.
Erbakan, uzun sürmüş siyasî faâliyetleri süresince "kinci" olmamış, koâlisyon kurmayı seçmiş, seçimlerde farklı sosyal çevrelerle işbirlikleri yapmayı seçmiş bir siyasetçi idi. Erbakan, CHP ile, AP ile, DP ile, MHP ile, DYP ile, ANAP ile, DSP ile çeşitli tarihlerde işbirliği yapmış bir siyasetçi idi.
Profesör Necmettin Erbakan, bir mühendis idi, Süleyman Demirel gibi, bilim alanında faâliyetler yapmaktan da hiç vazgeçmedi.
Erbakan'ın vefâtı ile, Türkiye, büyük bir kayıp yaşıyor, Türkiye'nin farklı kentlerinde Erbakan'ın izlerini bulmak mümkün, 1968'lerden 2011'e, Türkiye, Erbakan ile yaşadı, Erbakan'ı anlamak için çabaladı, Erbakan'ı çoğu zaman destekledi, kimi zaman da eleştiriler getirdi Erbakan'a, ama, siyasî alanda, Erbakan'ın liderliğinin sürmesi yönünde seçimler yaptı, kâh Ecevit'i, kâh Demirel'i, kâh Türkeş'i, kâh Çiller'i, Erbakan ile çalışmaya yöneltti.
Erbakan'ın cenâze törenleri, 1 Mart 2011'de yapılacakmış, "1 Mart Tezkere Oylaması"nın 8. Yıldönümü'nde, Irak Halkı'nın, Arap Halkları'nın bir dostu olduğunu duyuran Erbakan'ı uğurlayacak Türkiye. Türkiye, "1 Mart Tezkere Oylaması"nda, 2003'ün "1 Mart"ında CHP Genel Başkanı Deniz Baykal'ın liderliğinde, Irak Savaşı'na katılmayı reddetmişti, Erbakan'ın ilk koâlisyonu da, Baykal'ın da yer aldığı Ecevit Hükümeti sırasında idi, Ecevit ki, Irak Halkı'nı son yıllarına kadar desteklemekten vazgeçmemiş bir siyasetçi idi. şimdi, Ecevit'in vefâtından yıllar sonra, Erbakan da vefât etti, Araplar, Iraklılar, Erbakan'ın yıllar sürmüş dostluğunu herhâlde unutmayacaklar.
Türkiye'yi "1 Mart 2003"de büyük bir savaştan uzak tutmayı başaran CHP'liler, CHP Lideri Baykal, Profesör Necmettin Erbakan'ın Ortadoğu Halkları arasındaki dostluğa, "selâmet"e yönelmiş siyasî çabalarını herhâlde hatırlarlar, Erbakan'ın İslâmlık ile sosyal demokrasi'yi, sanayileşme ile gelenekleri birbiri ile uzlaştıran siyasetini kutlarlar.
Profesör Necmettin Erbakan, "dünya politikası" içinde yer almayı daha ilk siyasî tecrübelerinde seçmiş bir siyasetçi idi, bu açıdan da, Erbakan'ı hatırlarız.
ben, Erbakan'ın hasta olduğunu okuyordum, ama, Erbakan, hastalıklarına rağmen, geçen aylarda, Saadet Partisi'nde yine Genel Başkan adaylığı yapmıştı, Saadet Partisi'nde, bir muhâlefet işlevi yüklenmişti, şimdi vefât ederken de, Erbakan, muhâlefet yapmayı sürdürüyor, Meclis'te bir tören istemediğini duyurmuş, törenler, Profesör Erbakan'ın muhâlif kişiliğinin getirdiği koşullarda gerçekleşecek.
Profesör Necmettin Erbakan'ın doğduğu Sinop'u 17 Ağustos 1999 Depremi'nden bir süre sonra ziyâret etmiştim. Profesör Necmettin Erbakan'ın milletvekilliğini yaptığı Konya'yı da çeşitli defâlar ziyâret ettim, Profesör Necmettin Erbakan'ın İstanbul'daki destekleyicilerinin yaşadığı semtleri de çok ziyâret ettim.
son kez, 2009 Yerel Seçimleri öncesinde, Profesör Necmettin Erbakan'ın yaşadığı Balıkesir'in Altınoluk kasabasını ziyâret ettim. geçen aylarda, Profesör Necmettin Erbakan'ın öğrenciliğini yaptığı, sonra da öğretim üyesi olarak çalıştığı İstanbul Teknik Üniversitesi'ni de ziyâret ettim.
böylece, Profesör Necmettin Erbakan ile vedâlaşmış olduk.
1 Mart 2011'de, Profesör Necmettin Erbakan'ın uğurlama törenlerinde yazık ki yer alamayacağım, ama, "akl"ım, "kalb"im uğurlama törenlerinde olacak, Fatih Câmii'ni yıllar önce ziyâret etmiştim, şimdi yine yıllar sonra Fatih Câmii'nde toplanacak halk ile Fatih Sultan Mehmet'in hatıralarını da kutlayacağız, Profesör Erbakan'ın şahsında büyük bir vedâlaşma yaşayacağız.
SİNAN ÖNER

Gülgeç'in Bir "Karakter"i: "Entelektüel Ayı"

2011-02-17T17:15:00.000-04:00

"Cumhuriyet" Gazetesi karikatüristleri arasında saygın bir yeri vardı İsmail Gülgeç'in, İsmail Gülgeç, bugün (17 Şubat 2011) öğleden sonra Çanakkale'nin Eceabat İlçesi'ndeki köyünde törenle gömülmüş.
Eceabat'ı 29 Mart 2009 Yerel Seçimleri akşamı ziyâret etmiştim, hatta gece de Eceabat'ta kaldım, Cumhuriyet Halk Partisi tüm bölgede belediye seçimlerini kazanmıştı, sabah Gelibolu'ya geçmiştim. demek, geçtiğim bölgede bir köyde gömülmüş Karikatürist İsmail Gülgeç.
İsmail Gülgeç, 1983 Seçimleri'nden itibâren sosyal demokratları desteklemişti "Cumhuriyet"te, önce Profesör Erdal İnönü'yü, Necdet Calp'i, Profesör Aydın Güven Gürkan'ı, sonra Bülent Ecevit'i, Süleyman Demirel'i. İsmail Gülgeç, "siyasî karikatür" alanına yenilikler getirmiş bir "usta" idi.
İsmail Gülgeç'in yarattığı "karakter"lerden biri de "entelektüel ayı" idi.
"entelektüel ayı", sohbetleri ile tüm okurlarını "fethetmiş" bir "karakter" idi, "Cumhuriyet" Gazetesi'nin daha eski yazarları, İlhan Selçuk, Nadir Nadi, Oktay Akbal, Melih Cevdet Anday gibi yazarlar, İsmail Gülgeç'in "entelektüel ayı"sı ile "dost" olmuşlardı.
ben de, bir okur olarak, "entelektüel ayı"nın dostlarından biri idim, yıllarca.
İsmail Gülgeç, bu anlamda "entelektüel ayı"nın "baba"sı idi, "yaratıcı"sı idi, çok saydığım bir "dost"umu İsmail Gülgeç yaratmıştı!
"entelektüel ayı"yı, Aziz Nesin de sevmişti, Profesör Mümtaz Soysal da, Profesör Erdal İnönü de, Profesör Hüsnü Göksel de sevmişlerdi "entelektüel ayı"yı. 1983'den 1993'e, Sosyal Demokrat Halkçı Parti'nin, "Cumhuriyet" Gazetesi'nin sosyal ya da siyasî faâliyetlerinde "entelektüel ayı" vardı, "entelektüel ayı"ya yönelmiş bir sevgi, bir saygı, bir sempâti vardı.
İsmail Gülgeç, Turhan Selçuk'un öğrencilerinden biri olarak, "entelektüel ayı"yı "geleneksel" bir "özellik" ile de kuşandırmıştı, Turhan Selçuk'un "çizgi romancı" olarak getirdiklerini geliştirmiş öğrencilerinden biri olmuştu İsmail Gülgeç, "entelektüel ayı" da bu geliştirimin bir kanıtı idi.
"entelektüel ayı" nasıl bir "karakter" idi?
okurları, İsmail Gülgeç'in yeniden yayınlanması gereken eserlerinde "entelektüel ayı"yı yeniden keşfedeceklerdir, bir tarihçilik kaynağı olarak da "entelektüel ayı"yı okumalarında fayda vardır. İsmail Gülgeç, tarihçiliğimize çok kıymetli bir kaynak eser kütlesi yaratmış oldu.
SİNAN ÖNER

Karikatürist İsmail Gülgeç

2011-02-17T09:38:00.000-04:00

"Cumhuriyet" Gazetesi'nin saygın karikatüristleri arasında idi, İsmail Gülgeç. İsmail Gülgeç, geçen hafta bir kalp krizi geçirmiş, hastahanede kalmış, ne yazık ki vefât etmiş.
İsmail Gülgeç'in vefâtı, garip bir vefât!
"hiç ölmeyecekmiş" gibi yaşayan "insanlar"dan biri idi, İsmail Gülgeç, okurları ile yaşadığı çeşitli hislerden biri de, "hiç ölmeyecekmiş" gibi yaşamak sanatının getirdiği bir his idi.
İsmail Gülgeç'in "Cumhuriyet"te çizdiği ilk karikatürden itibâren okuru, izleyicisi idim.
bu nedenle, İsmail Gülgeç'ten bahsetmek, "yaşarken" hem kolay hem güç idi, ama şimdi "ölmüşken" daha da güç, belki de mümkün değil.
Karikatürcüler Derneği'nde Başkanlık da yapmış İsmail Gülgeç, Karikatürcüler Derneği'ni kitap fuarlarında ziyâret ederdim, rastlaştık mı acaba, hatırlamıyorum.
"Cumhuriyet"i ziyâretlerimde, "Cumhuriyet"in karikatüristlerine sıra bir türlü gelmedi!
önce Cağaloğlu'nda, sonra Şişli'de, "Cumhuriyet"in yayınlandığı binâları ziyâret ettiğimde, karikatüristleri ziyâret etmeyi pek düşünmemiştim. "ciddî" konular vardı gündemde, İlhan Selçuk'a, İbrahim Yıldız'a, Hakan Kara'ya, Orhan Erinç'e gitmek lâzımdı, öteki yazarlar, karikatüristler, başka bir günde konuğu olacağım gazetecilerdi. öyle oldu!
hâlbuki, İsmail Gülgeç'i, Behiç Ak'ı, Kâmil Masaracı'yı, Musa Kart'ı, Turhan Selçuk'u okumadan günü anlamak da mümkün değildi. geçmişte, Ali Ulvî'yi, Tan Oral'ı da izlerdim.
karikatüristler, bir "aile" gibidirler, okurları ile de bir "aile" gibi yaşadılar Türkiye'de!
yıllarca, Nehar Tüblek'i, Ferruh Doğan'ı, Ferit Öngören'i, Oğuz Aral'ı, Tekin Aral'ı, Tonguç Yaşar'ı, Muhittin Köroğlu'nu, Bülent Düzgit'i, daha eskileri, Cemal Nadir'i, "aile bireyleri" gibi yaşamadı mı okurları?
İsmail Gülgeç, "aile"de "genç" kalmıştı, Cem Karaca'nın deyişi ile, "genç" kalmayı bilmişti.
Yunus Emre'nin "yanar içim, göynür özüm/yiğit iken ölenlere/gök ekini biçmiş gibi" dediği gibi, İsmail Gülgeç'e, "genç" kaldığı için de "ağlarız". "Cumhuriyet"ten dünya'ya yayılan "arınmışlık", "saflık", "akla bağlı bir dürüstlük" vardı İsmail Gülgeç'in karikatürlerinde, daha ilk yıllardan!
"Cumhuriyet" Gazetesi'ne başsağlığı dilerim, "kalanlar"a demem lâzım herhâlde, "gidenler" öyle çoğaldılar ki "Cumhuriyet"te, "kalanlar"a başsağlığı dilemek de yetmiyor, Nâzım Hikmet'in yazdığı gibi "çoğalma"yı önermek lâzım "kalanlar"a!
SİNAN ÖNER

Uğur Mumcu'nun Kitapları

2011-01-23T05:26:00.000-04:00

Gazeteci Yazar, Hukukçu, Tarihçi Uğur Mumcu'nun kitaplarını "Uğur Mumcu Araştırmacı Gazetecilik Vakfı" yeniden yayınlamıştı!
Uğur Mumcu'nun kitapları, hem Türkiye'nin, dünya'nın, 20. Yüzyıl'da yaşadığı tarihin belgelerini getiriyor okurlarına. Uğur Mumcu, 1960'lardan 1993'e, yazmaktan hiç vazgeçmedi, yazdıklarını yayınlamayı da, gençlik yıllarında bir "alışkanlık" olarak seçmişti.
Uğur Mumcu, Nadir Nadi'nin "Cumhuriyet" Gazetesi'ndeki "Gözlem" köşesinde, yıllarca yazdı!
"Cumhuriyet" Gazetesi'nde, "Gözlem" köşesi dışında, Uğur Mumcu, "muhabir" olarak da haberler yazdı, "röportajlar" hazırladı, yayınladı, "Cumhuriyet" Gazetesi Ankara Temsilciliği de yapmıştı.
Uğur Mumcu'nun yayınlanmış kitaplarının çoğunu okumuştum ben de.
Uğur Mumcu'nun "Cumhuriyet" Gazetesi'ndeki makalelerini ya da haberlerini de, vefât ettiği 1993'e kadar okudum, izledim.
"Terörsüz Özgürlük", "Bir Pulsuz Dilekçe", "Çıkmaz Sokak", "Büyüklerimiz", "Liberal Çiftlik", "Papa Mafya Ağca", "1940'ların Cadı Kazanı", "12 Eylül Adaleti", "Suçlular ve Güçlüler", "Bir Uzun Yürüyüş", "Aybar'la Söyleşi", okuduklarım arasında ilk hatırladıklarım.
Uğur Mumcu, iyi bir Hukukçu idi, Avukatlık da yapmıştı, Ankara Hukuk Fakültesi'nde asistanlık da yapmıştı, Profesör Tahsin Bekir Balta'nın asistanlığını yapmıştı.
Uğur Mumcu, Türkçe'yi çok seven bir yazardı, Türkçe'de ustalaşmış bir yazardı.
Uğur Mumcu'yu, Türkologlar'ın, dilbilimcilerin sevmesi doğaldır, Türk Dil Kurumu eski Yöneticisi, Dil Derneği Kurucusu Sevgi Özel, "Uğur Olsun!" kitabını yazmıştı, Uğur Mumcu'nun vefâtının ardından.
Uğur Mumcu'yu tarihçilerin sevmesi de doğaldı! Uğur Mumcu, bir Hukukçu olarak da, bir Gazeteci olarak da, tarihçilerin eserlerini incelemekten, tarihçilerin metodlarından ya da kaynaklarından bahsetmekten hoşlanırdı. Uğur Mumcu, tarihçiler arasında yaşamıştı!
Uğur Mumcu'nun, siyaset'e yönelik gazeteciliğini de izlemiştim, 1983 ile 1993 arasında.
SHP Kongreleri'nde rastlaşırdık Uğur Mumcu ile. "Cumhuriyet" Gazetesi'ndeki siyasî makalelerini ya da notlarını okurdum, Profesör Aydın Güven Gürkan'a, Profesör Erdal İnönü'ye, Necdet Calp'e, Hüsamettin Cindoruk'a, Süleyman Demirel'e, Turgut Özal'a, Kenan Evren'e, "Cumhuriyet" Gazetesi'ndeki yayınları ile Uğur Mumcu'nun çok yardımı olduğunu hatırlarım.
Uğur Mumcu, "Cumhuriyet" Gazetesi'nde, İlhan Selçuk, Oktay Akbal, Melih Cevdet Anday, Hikmet Çetinkaya, Mustafa Ekmekçi, Mehmed Kemal, Sami Karaören gibi gazetecilerle çalışmıştı, "Cumhuriyet" Gazetesi'nin saygın bir gazete olarak yaşaması için çalışmışlardı, Nadir Nadi'nin yönetiminde.
Uğur Mumcu, "yolsuzluk" gibi sosyal sorunları da bir Hukukçu olarak yazmıştı, hem bir "araştırmacı gazeteci" idi, hem de bir Hukukçu olarak "kanıt peşinde" idi, "maddî kanıtlar"ı, "belgeler"i tartışmaktan, anlatmaktan hoşlanırdı. Uğur Mumcu'nun "yolsuzluk"ları basın'da "kamuoyu" önünde getirirken neler yaşadığı kitaplarında vardır, "Yahya Demirel Davası", "Ercan Vuralhan Davası", "Hayali İhracât Davaları", "Horzum Davası" gibi "yolsuzluk davaları"nı Uğur Mumcu'nun kitaplarında okumak hâlâ ilginç bir okuma deneyimidir.
Uğur Mumcu, 27 Mayıs 1960 İhtilâli sonrasında, "Yön Hareketi"ni desteklemişti, Türkiye İşçi Partisi'ni, Cumhuriyet Halk Partisi'ndeki "Ortanın Solu" Hareketi'ni, 1973'de Ecevit Hükümeti'ni, 1987'de "siyasî yasaklar"ın kaldırılması yönündeki faâliyetleri, 1991'de Demirel-İnönü Hükümeti'ni desteklemişti.
Uğur Mumcu, Türkiye'nin farklı kentlerinde konferanslarda, toplantılarda yer almıştı, yurttaşlarına seslenmeyi de bir "alışkanlık" olarak seçmişti. Uğur Mumcu, başka ülkeleri de ziyâret ederdi, İtalya'da, Almanya'da, Fransa'da toplantılara, konferanslara katılmıştı. Uğur Mumcu, Vatikan'ı da ziyâret etmişti.
Uğur Mumcu, İslâm Tarihi konularını da araştırmış, İslâm Tarihi ya da İslamî Siyaset ile ilgili de kitaplar yazmıştı. "Rabıta" kitabında, İslâm ülkelerindeki "yozlaşma"yı, "yolsuzluklar"ı anlatmıştı Uğur Mumcu.
Uğur Mumcu, bir "terör uzmanı" idi, bir "suikâst uzmanı" idi, Uğur Mumcu'nun yazdığı "terör konuları" arasında, "Papa Suikâsti", "Abdi İpekçi Suikâsti", daha eski tarihlerdeki "terör konuları", "İzmir Suikâsti", "Şeyh Sait Ayaklanması", "Menemen Olayı", Türkiye'de, 1971'deki 12 Mart Muhtırası öncesindeki "terör konuları", 12 Eylül 1980 Darbesi öncesindeki "terör konuları", "suikâstler", Uğur Mumcu'nun araştırdığı, yazdığı konulardı. Uğur Mumcu, Ecevit'in yaşadığı "Çiğli Suikâsti"ni de incelemiş, yazmıştı.
Uğur Mumcu, Türkiye'nin NATO üyeliği ile de ilgili bir Gazeteci idi.
Uğur Mumcu, "sosyalizm"in Türkiye açısından "kapitalizm"e göre çok daha "geçerli" bir "sosyal, ekonomik sistem" olduğunu daha 1962'de yayınlanmış ilk makalesinde yazmış, sonra da, vefât ettiği 1993'e kadar "sosyalizm"i önermişti. Uğur Mumcu'nun NATO'ya yönelik eleştirilerinde, Atatürkçü bir dünya siyaseti anlayışı olduğu gibi, "sosyalizm"i seçmiş bir yazar olarak yaşadığı deneyimler vardır.
Uğur Mumcu, "sosyalizm"i önerirken, dünya'daki "sosyalist akımlar"ı incelemişti, "sosyalizm"in yaşadığı "kriz"leri ya da "sorun"ları da anlatmaktan kaçınmazdı Uğur Mumcu.
Uğur Mumcu, "Çekoslovakya Sorunu"nda, veyâ "Afganistan Sorunu"nda, "sosyalizm"i önerirken, Sovyet Militarizmi'nin "sosyalizm"e aykırı eğilimler taşıdığını da yazmıştı. hatta Uğur Mumcu, TİP Liderleri Mehmet Ali Aybar, Behice Boran gibi siyasetçilerle "Çekoslovakya Sorunu"nu da, "Afganistan Sorunu"nu da tartışmış, bu konularda TİP Liderleri arasındaki farkları yazmış, anlatmıştı.
Uğur Mumcu'nun Türkiye Cumhuriyeti Tarihi ile ilgili de, daha önce yaşanan Osmanlı Devleti'ndeki Reform Hareketleri veyâ Birinci Dünya Savaşı Tarihi ile ilgili de notları, makaleleri vardır. Uğur Mumcu, Mustafa Kemal Paşa'nın yönettiği Millî Kurtuluş Savaşı'nı bir Tarihçi olarak incelemiş, yazmıştı. Uğur Mumcu, Birinci Dünya Savaşı sırasında, sonrasında yaşanan "işgâl hareketleri"ni incelemişti, "kolonizasyon" ile ilgili notları vardı. Uğur Mumcu, İkinci Dünya Savaşı sonrasında "bağımsız devletler"in kurulmasını da yazmıştı, Filistin'i, Cezayir'i, Libya'yı, Mısır'ı, İran'ı, İsrail'i, Güney Afrika'yı, Latin Amerika'daki "demokrasi hareketleri"ni, Küba'yı, Nikaragua'yı, Asya'daki sosyal hareketleri, Hindistan'ı, Vietnam'ı, Çin'i, Sovyetler Birliği'ndeki siyasî ya da sosyal konuları, Perestroika'yı, Glasnost'u, Kore ile ilgili konuları yazmaktan hoşlanırdı, Uğur Mumcu.
Uğur Mumcu, bu anlamda, bir "dünya yurttaşı" idi. Uğur Mumcu, hem "milletler"i anlatmayı seçmiş bir Yazar'dı, hem de "enternasyonalist" idi, "Birleşmiş Milletler Uzmanı" idi.
Uğur Mumcu'nun kitaplarını yeniden okuduğumuzda, bu yazdıklarımı daha iyi anlamak ya da daha iyi anlatmak da mümkündür, gelecekte bir "Uğur Mumcu Üniversitesi" açıldığında, Uğur Mumcu'nun kitapları yeniden okunduğunda, gelecekteki yurttaşları, Uğur Mumcu'yu daha iyi anlayacaklardır!
SİNAN ÖNER

Uğur Mumcu Haftası'nda, Tarsus'ta

2011-01-23T04:34:00.000-04:00

Gazeteci Yazar, Hukukçu, Tarihçi Uğur Mumcu'yu Anma Haftası başladı.
1993'de, 24 Ocak'ta vefât etmişti Uğur Mumcu.
Uğur Mumcu'yu, 22 Ocak 2011'de, Tarsus Ticâret Odası Salonu'nda, Atatürkçü Düşünce Derneği'nin konuğu Profesör Fevzi Demir'in konferansı ile andık, Uğur Mumcu'nun eserlerini anlattı Profesör Fevzi Demir, Uğur Mumcu'nun gazetecilik metodu ile ilgili bilgiler iletti, Türkiye'nin, dünya'nın sosyal, siyasî, ekonomik gerçekleri ile ilgili Uğur Mumcu'nun düşüncelerini anlattı.
Uğur Mumcu'nun Dikili'de katıldığı bir toplantıdan kayıtlar da izledik, Uğur Mumcu, katıldığı toplantıda, "emperyalizm"in Türkiye'yi tehdit ettiğini söylemişti, 1987'de, İzmir'in Dikili İlçesi'nde.
Profesör Fevzi Demir, "parlamento tarihi" araştırmaları yaparken, Uğur Mumcu ile çalıştıklarını anlattı bize, Uğur Mumcu'nun "kaynaklar"ı inceleme metodu ile, ""kaynaklar"ı yeni bilgilere veyâ yeni düşüncelere dönüştürme faâliyetinden bahsetti.
Profesör Fevzi Demir'in anlatımı ile, Tarihçi Uğur Mumcu'yu hatırladık.
Uğur Mumcu Haftası, yeni toplantılarla, Türkiye'nin farklı kentlerinde sürüyor.
SİNAN ÖNER